Кіріспе

Биескас (ˈbjeskas) – Франциямен шекараға жақын, Испанияның солтүстік-шығысындағы Хуеска провинциясындағы, Пиреней тауларының ортасында орналасқан муниципалитет. Атаудың шығу тегі ежелгі үнді-еуропа тілінде "төбе" мағынасын білдіретін "бизка" терминімен байланысты болуы мүмкін. Биескас қаласы Галлего өзенінің жағасында, 875 метр биіктікте жатыр. Муниципалитет тар жазық бойымен созылып, Тень аңғарына қарайтын шатқалды қамтиды. Хуеска қаласынан 72 км солтүстікке орналасқан Биескас, Жакетания және Собрарбе аймақтары арасындағы маңызды байланыс нүктесі болып табылады. Қала стратегиялық тұрғыдан Теня және Ара аңғарларын байланыстыратын Галлего өзенін кесіп өтуге ыңғайлы жағдайда орналасқан.

Экономика

Биескас ауданының экономикалық қызметі тарихи тұрғыдан астық және мал азығын өсіру, орман шаруашылығы, сондай-ақ жергілікті тұтынуға арналған ірі қара мен қой шаруашылығымен байланысты болған. ХХ ғасырдың басында Биескас өңірде жүнді тоқыма өнеркәсібімен ерекшеленді, бұл өнеркәсіп көрпелер мен жылқыға арналған жабдықтарға маманданған. ХХ ғасырдың тоқсан жылдарының басынан бастап туризм қаланың дәстүрлі экономикасын ығыстырды. Тұрғындар шаруашылықтан және ауыл шаруашылығынан біртіндеп қол үздіп, құрылыс және қызмет көрсету салаларына көшті. Қазір Биескас жаз бен қыс мезгілінде Орталық Пиренейде маңызды туристік орталыққа айналды.

Тарих

Биескас муниципалитетінде адамның болғандығына қатысты ең көне дәлелдер Санта-Энграсия жазығынан табылған неолиттік құрылыстар болып табылады, олардың шамамен жасы б.з.д. III мыңжылдыққа дейін жетеді. Олардың біреуі қайта жаңартылған. Биескас орта ғасырларда стратегиялық маңызды жол торабында орналасқандықтан, ауыл ретінде қалыптаса бастады. Оның алғашқы жазбаша айғағы – 1020 және 1030 жылдар аралығында Сан-Хуан-де-ла-Пеньяның Картуляриясындағы сілтеме. 1391 жылғы құжатта ол Биескас Собирон деген атпен көрсетілген. Биескас әрқашан патшалық құқықтарға ие болған қала және Сан-Сальвадор мен Сан-Педро деген екі шіркеулік ауданы болған. Бірақ, ежелгі заманда Сан-Торкуато және Сент-Стефан шіркеулері сияқты тағы екі ғибадат орны да болған. Сондай-ақ, Санта-Еленаның шіркеуі 1253 жылы король Яков I-ге қайта жаңартылып, 1484 жылы король Фердинанд және 1525 жылы король Карл V артықшылықтармен қамтамасыз еткені құжаттастырылған. XVI ғасырда король Филипп II Пиреней тауларының ар жағынан туындаған қауіптерден өз елдерін қорғау үшін Санта-Елена шатқалын нығайтуға бұйрық берді. Осы мақсатта, көршілес Жакада Сан-Педро қамалы және Арагон мен Галлего өзендерінің аңғарларында әлі де көрінетін басқа да қорғаныс құрылыстары салынды. Осыған байланысты, 1592 жылдың 6 және 7 ақпанында Беарннан келген сегіз жүз адам Биескас пен Тень аңғарын он бір күнге басып алып, кейін Лютерандар шатқалындағы шайқаста жеңіліске ұшырады. Испания Азамат соғысы (1936-1939) кезінде Биескас дерлік толық қиратылды. Соғыстың басында қала көтерілісшілер тарапынан тез басып алынды және 1937 жылдың қыркүйек және қараша айлары аралығында Сабиньаниго шайқасына қатысты. Бұл шайқаста Испанияның Екінші Республикасының 43-ші және 27-ші дивизиялары көтерілісшілерге, атап айтқанда 51-ші ұлттық дивизияның I бригадасына және Тень аңғарының пантералары сияқты жергілікті еріктілерге қарсы шабуыл жасады. Биескас шабуылдың басында республикалық әскерлер тарапынан қайтарылып алынды. Сабиньаниго шайқасы барысында қаза болғандардың (әскерлер мен бейбіт тұрғындар) жалпы саны шамамен 6000 адамды құрады деп есептеледі. 1996 жылдың 7 тамызында Лас-Ньевс кемпингінде болған су тасқынынан 86 адам қаза тапты.

Негізгі көрікті жерлер

Сан-Сальвадор шіркеуі. Ол 1200 жыл шамасында салынған, 1936 жылы қиратылып, кейін қайта жаңартылған. Дегенмен, шіркеудің негізгі бөлігі әлі де түпнұсқа романдық жартылай дөңгелек апсидасы мен ғибадатханасын сақтап тұр. Санта-Еленаның усақ шіркеуі. Қазіргі ғибадатхана он жетінші ғасырда Галлего өзенінің үстінде, Тена аңғарына кіреберісте, қала орталығынан 5 шақырым қашықтықта салынған. Ол орман ішінде, алдыңғы жағы үңгірде, "Даңқты Торраса де лос Асин" деп аталатын үзілістік бұлақтың жанында орналасқан. Қала орталығында қазір мұражайға айналған ортағасырлық әскери тұрғын үйі бар. Бұл бекінілген үй 1580 жылы Хуан де Асин идальгосы өзінің экономикалық және әлеуметтік мәртебесінің символы ретінде салынған. Бұл тас ғимарат сол заманғы жергілікті сәулет өнерінің көрнекті үлгісі. Түтін шығаратын құбырлар. Биескаста Пиреней архитектурасының жақсы мысалдарына тап болады, олардың балкондары және конус тәрізді қысқартылған пішінді түтін шығаратын құбырлары ерекше көзге түседі. Соңғылары Арагон Пиренейінің дәстүрлі ғимараттарына тән. Олардың кейбіреулерінде қорғау мақсатында жасалған деп есептелетін "espantabrujas" (қорқытушы әйелдер) деп аталатын ерекше әшекейлер бар.

Спорт

Фернандо Эскартин (24 қаңтар 1968 жылы Биескаста туған) – кәсіби велосипедші, мансабын аяқтаған. Оның ең маңызды жетістіктерінің бірі – 1997 жылы Каталония турының (Volta a Catalunya) жеңісі және 1999 жылғы Тур де Франста үшінші орын алғаны. U. D. Biescas футбол командасы Испанияның үшінші дивизионында ойнайды. Олар өз ойындарын велосипедші Фернандо Эскартиннің құрметіне аталған Фернандо Эскартин футбол алаңында өткізеді.