Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жіп түрі және одан жасалған мата.
Type of yarn and the fabric made of it
Шениль – жіп түрі немесе одан тоқылған мата. Шениль француз тілінде "гусеница" дегенді білдіреді, себебі жіптің құрылымы гусеницаның түктеріне ұқсайды.
Chenille is a type of yarn, or the fabric made from it. Chenille is the French word for caterpillar whose fur the yarn is supposed to resemble.
Тарих
Текстиль тарихшыларының мәліметінше, шениль түріндегі жіп 18 ғасырда Францияда пайда болған. Алғашқы техникада "лено" мата тоқылып, содан соң жолақтарға кесіліп, одан шениль жіпі жасалған. Александр Бьюкенен, Пейсли мата фабрикасының шебері, 1830 жылдары Шотландияға шениль матасын әкелген. Ол осы жерде жұмсақ шаль тоқу тәсілін әзірлеген. Түрлі түсті жүннің иілген жіптері біріктіріліп, жамылғы жасалып, кейін жолақтарға бөлінген. Оларды қыздырылған роликтер арқылы өңдеу арқылы құлпыратындығына қол жеткізілген. Нәтижесінде өте жұмсақ, құлпыратын "шениль" матасы пайда болды. Пейсли шаль өндірушісінің тағы бірі бұл техниканы одан әрі жетілдірді. Джеймс Темплтон мен Уильям Куиглей шығыс кілемдерін имитациялау кезінде осы процесті жақсартуға ұмтылды. Бұрын күрделі өрнектерді автоматтандыру арқылы қайта жасау қиын болған, бірақ бұл техника сол мәселені шешті. Олар процеске патент алды, бірақ Куиглей көп ұзамай өз үлесін сатты. Темплтон сәтті кілем компаниясын ашты (James Templeton & Co), ол 19 және 20 ғасырларда кілем өндірушілерінің арасында көшбасшы болды. 1920 және 1930 жылдары Солтүстік-Батыс Джорджиядағы Далтон, Кэтрин Эванс (кейін Уайтенер қосылды) 1890 жылдары қолмен жасау техникасын қайта жаңғыртқан арқасында АҚШ-тың жамылғы астанасы атанды. Кестеленген сияқты тігілген жамылғылар кең танымал болды және "шениль" деп аталды, бұл атау қалыптасты. Тиімді маркетинг арқасында шениль жамылғылары қалалық дүкендерде пайда болды, содан кейін Түнгі Джорджияның экономикалық дамуына үлкен үлес қосты, тіпті Ұлы депрессия кезеңінде де отбасыларды асырады. 1970 жылдардан бастап әрбір машина басы екі шениль жіпін тікелей маскаға орады, ал машинада 100 шпиндель (50 бас) болуы мүмкін. Giesse алғашқы ірі машина жасаушылардың бірі болды. 2010 жылы Giesse компаниясы Iteco компаниясын сатып алып, өз машиналарын тікелей электронды сапа бақылауымен жабдықтады. Шениль маталары Letterman курткаларында, сондай-ақ "varsity jackets" деп аталатын, әріптермен безендірілген бөліктері үшін де жиі қолданылады.
According to textile historians, chenille type yarn is a recent invention, dating to the 18th century and believed to have originated in France. The original technique involved weaving a "leno" fabric and then cutting the fabric into strips to make the chenille yarn. Alexander Buchanan, a foreman in a Paisley fabric mill, is credited with introducing chenille fabric to Scotland in the 1830s. Here he developed a way to weave fuzzy shawls. Tufts of coloured wool were woven together into a blanket that was then cut into strips. They were treated by heating rollers in order to create the frizz. This resulted in a very soft, fuzzy fabric named chenille. Another Paisley shawl manufacturer went on to further develop the technique. James Templeton and William Quiglay worked to refine this process while working on imitation oriental rugs. The intricate patterns used to be difficult to reproduce by automation, but this technique solved that issue. These men patented the process but Quiglay soon sold out his interest. Templeton then went on to open a successful carpet company (James Templeton & Co) that became a leading carpet manufacturer throughout the 19th and 20th centuries. In the 1920s and 1930s, Dalton in Northwest Georgia became the tufted bedspread capital of the US thanks to Catherine Evans (later adding Whitener) who initially revived the handcraft technique in the 1890s. Hand tufted bedspreads with an embroidered appearance became increasingly popular and were referred to as "chenille" a term which stuck. With effective marketing, chenille bedspreads appeared in city department stores and tufting subsequently became important to the economic development of North Georgia, maintaining families even through the Depression era. From the 1970s each machine head made two chenille yarns straight onto bobbins, a machine could have over 100 spindles (50 heads). Giesse was one of the first major machine manufacturers. Giesse acquired Iteco company in 2010 integrating the chenille yarn electronic quality control directly on their machine. Chenille fabrics are also often used in Letterman jackets also known as "varsity jackets", for the letter patches.
Сипаттама
Шениль жіпі қысқа ұзындықтағы жіптерді, яғни "қалың түк" деп аталатын жіптерді екі "негізгі жіптің" арасына орналастырып, сосын жіптерді бірге бұрау арқылы өндіріледі. Осы қалың түктердің жиектері жіптің негізіне тік бұрышпен тұрады, соның арқасында шениль жұмсақтығымен және ерекше сыртқы түрімен ерекшеленеді. Шенильдің түлкісі бір бағытта, екінші бағыттан өзгеше көрінеді, себебі талшықтар жарықты әртүрлі шағылыстырады. Шениль иридесцентті талшықтарды қолданбастан-ақ, иридесцентті көрінуі мүмкін. Жіп көбінесе мақтадан жасалады, бірақ акрил, вискоза және полипропиленнен де жасалуы мүмкін.
The chenille yarn is manufactured by placing short lengths of yarn, called the "pile", between two "core yarns" and then twisting the yarn together. The edges of these piles then stand at right angles to the yarn's core, giving chenille both its softness and its characteristic look. Chenille will look different in one direction compared to another, as the fibers catch the light differently. Chenille can appear iridescent without actually using Iridescence fibers. The yarn is commonly manufactured from cotton, but can also be made using acrylic, rayon and olefin.
Жағдайдың жақсаруы
Шенилл жіптерінің бір мәселесі – түктемелер босап, матаның ашық қалған жерлерін жасауы мүмкін. Бұл мәселе жіптің ортасына төмен температурада ерітілетін нейлонды қолдану арқылы, содан кейін жіп орамдарын автоклавтау (буға ұстау) арқылы шешілді, бұл түктеменің орнында бекітілуін қамтамасыз етті.
One of the problems with chenille yarns is that the tufts can work loose and create bare fabric. This was resolved by using a low melt nylon in the core of the yarn and then autoclaving (steaming) the hanks of yarn to set the pile in place.
Квильтерде
1990 жылдардың соңынан бері шенилль түрлі жіптерде, метрлермен немесе өңдеулерде тігіске қолданыла бастады. Жіп ретінде, ол жұмсақ, қауырсын тәрізді синтетикалық материал, тігілген кезде мамықтай жұмсақ көрініс береді, сондай-ақ имитациялық немесе "жасанды шенилль" деп те аталады. Нағыз шенилль жамылғылары әртүрлі өрнектер мен түстердегі шенилль матасынан жасалады, тігістері "жарылған" немесе жарылмаған күйде болуы мүмкін. Тігістерді сыпыру арқылы шенилль әсерін жасауды тігіншілер қарапайым, елдік стиль үшін бейімдеген. "Шенилльді өңдеуі" бар жамылғы "сыпырылған жамылғы" немесе "кесілген жамылғы" деп аталады, себебі мата тікелерінің шеттері сыпырылып, ашыққа шығарылады және осы әдіспен осы эффектке қол жетіледі. Жұмсақ мақтаның қабаттары тікелерге немесе блоктарға біріктіріліп, алдыңғы жағына кең, шеттері өңделмеген тігістермен тігіледі. Содан кейін бұл тікелер кесіліп немесе жарылып, тозығы жеткен, жұмсақ "шенилль" әсерін тудырады.
Since the late 1990s, chenille appeared in quilting in a number of yarns, yards or finishes. As a yarn, it is a soft, feathery synthetic that when stitched onto a backing fabric, gives a velvety appearance, also known as imitation or "faux chenille". Real chenille quilts are made using patches of chenille fabric in various patterns and colors, with or without "ragging" the seams. The chenille effect by ragging the seams, has been adapted by quilters for a casual country look. A quilt with a so called "chenille finish" is known as a "rag quilt" or, a "slash quilt" due to the frayed exposed seams of the patches and the method of achieving this. Layers of soft cotton are batted together in patches or blocks and sewn with wide, raw edges to the front. These edges are then cut, or slashed, to create a worn, soft, "chenille" effect.
Қамқорлық
Көптеген шенил маталарын құрғақ тазалау ұсынылады. Егер қолмен немесе машинада жуылса, оларды төмен температурада машинада кептіру керек, немесе ауыр мата ретінде, созылудың алдын алу үшін жазық бетке жайып кептіру керек, іліп кептіруге болмайды.
Many chenille fabrics should be dry cleaned. If hand or machine washed, they should be machine dried using low heat, or as a heavy textile, dried flat to avoid stretching, never hung.