Кіріспе

Құс түрлері

Сұрбас шашалак (Ortalis cinereiceps) – шашалактар, гуандар және курассолар тұқымдасына жататын ежелгі құстар тобының мүшесі. Ол Гондурас пен Колумбия арасында кездеседі.

Таксономия және жүйелеу

Cracidae туысы тоқылдақтармен (Numididae), фазандармен, қарақасқалармен және оларға жақын құстармен (Phasianidae), сондай-ақ Жаңа дүниелік бөденелермен (Odontophoridae) тығыз байланысты. Ол монотипті; бірнеше түршелер ұсынылған, бірақ мойындалмаған.

Сипаттама

Қаңқабас шахалака – орташа мөлшердегі құс, жалпы сыртқы пішіні түркиялықтарға ұқсас, кішкентай басы, ұзын, күшті аяқтары және ұзын, кең құйрығы бар. Олардың денесі созылыңқы және салмақты. Қауырсындары көбінесе қарапайым, жоғары жағы сұрғылт қоңыр, ал төменгі жағы ақшыл. Басы қызыл етті сұр түсті, ал құйрығы қара түсті және ұшы сарғыш. Негізгі ұшу қауырсындары ашық қызыл түсті. Жас шахалакалардың түсі жалпы қоңырлау болады, әсіресе басының түсі күңгірттеу.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Сұр бас шахалака Гондурастың шығысындағы Москитиядан бастап шығыс Никарагуа, Коста-Рика мен Панаманың көп бөлігі арқылы Колумбияның Чоко департаментіне дейін таралған. Панаманың құрлығынан өзге, ол Исла-дель-Рей аралында да кездеседі, мұнда оны ежелгі американдықтар әкелген болуы мүмкін. Ол тығыз өсімдіктерге толы, ылғалды ландшафттарда мекендейді, мысалы, қалың бұталар, екінші деңгейдегі орман, бұталы егістік жерлер және сиреген орман. Ол тығыз орманның тереңіне жақын болмайды, бірақ оның жиектерінде кездесуі мүмкін. Теңіз деңгейінен бастап . биіктікте кездеседі.

Тамақтандыру

Құйрықты шакалака әдетте алтыдан он екіге дейін, кейде жиырмаға дейін топталып азықтанады, көбінесе өсімдіктер арасында, бірақ кейде жерде де тамақтанады. Оның рационының шамамен 75% -ы жеміс, 17% -ы жапырақ, ал 8% -ы жәндіктер мен омыртқасыз жануарлар құрайды. Құрғақ маусымда ол таңертең және кешке су ішу үшін өзендерге барады.

Өсіру

Қаңыр бас шахалаканың жұмыртқа салу маусымы кем дегенде қаңтардан мамырға дейін созылады, бұл құрғақшылық мезгілімен келіседі. Оның кең, беткей ұясы бұтақтардан, жүзімдерден және басқа өсімдіктерден салынады және ағаш немесе бұтада жерден жоғары орналасады, көбінесе жүзімдермен жасырылады. Аналық үш боз жасыл жұмыртқа салады және оларды өзі басады.

Дауыстау

Сұр бас шахалака қара (O. vetula) немесе қызыл құйрықты шахалакаларға (O. ruficauda) қарағанда кем шулы. Оның әні жұмсақ "ча-ча-лак-а" дыбысынан тұрады. Топтар "клоик, клейук краахк" деп сипатталатын қатты дауыстар шығарады. Ол сонымен қатар түрлі айқайлар, өткір дабыл ескертулері мен тыныш ырғақ шығарады.

Мәртебе

IUCN сұр бас шахалаканың жағдайына ең төменгі деңгейдегі қауіп деп баға берді. Олар таралған аймақтарында жиі кездеседі, бірақ кейбір жерлерде аң аурудың салдарынан популяциясы күрт азайған. Бұл түр қоршаған ортаның өзгеруіне оңай бейімделеді.