Кіріспе
Американдық математик Ирвинг Эзра Сегал (1918–1998) – теориялық кванттық механика саласындағы еңбектерімен танымал американдық математик. Ол көбінесе Сегал–Шейл–Вейл бейнелеуі деп аталатын теорияға үлес қосты. Мансабының бастапқы кезеңінде Сегал кванттық дала теориясы және функционалдық талдау, сондай-ақ гармоникалық талдаудағы жетістіктерімен көзге түсті, әсіресе ол C* алгебрасы деп белгілі алгебралық аксиомаларды енгізгенімен.
Irving Ezra Segal (1918–1998) was an American mathematician known for work on theoretical quantum mechanics. He shares credit for what is often referred to as the Segal–Shale–Weil representation. Early in his career Segal became known for his developments in quantum field theory and in functional and harmonic analysis, in particular his innovation of the algebraic axioms known as C* algebra.
Өмірбаян
Ирвинг Езра Сегал 1918 жылғы 13 қыркүйекте Бронксте еврей ата-анасының отбасында дүниеге келді. Ол Трентон қаласындағы мектепте оқыды. 1934 жылы 16 жасында Принстон университетіне қабылданды. Фи Бета Каппаға сайланды, бакалавриатты үш жылдың ішінде аяқтады, 1937 жылы бакалавр дәрежесін үздік дипломмен бітірді және математикадан Джордж Б. Ковингтон сыйлығын алды. Содан кейін ол Йель университетіне түсіп, тағы үш жылда докторлық диссертациясын қорғады, 1940 жылы философия докторы ғылыми дәрежесін алды. Сегал Гарвард университетінде оқытты, содан кейін Гуггенхайм мемориалдық стипендиясымен Принстон қаласындағы Жоғары оқу орнына қосылды, 1941 жылдан 1943 жылға дейін Альберт Эйнштейн мен Джон фон Нейманмен бірге жұмыс істеді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сегал АҚШ армиясында Мэриленд штатындағы Абердин полигонында баллистика саласында зерттеу жұмыстарын жүргізді. 1948 жылы Чикаго университетінің математика кафедрасына қабылданды, онда 1960 жылға дейін қызмет етті. 1960 жылы Массачусетс технология институтының математика кафедрасына қосылды және өмірінің соңына дейін профессор болып қалды, 1998 жылы қайтыс болды. Мансабы барысында ол 40 докторантты жетекшілік етті, оның 15-і Чикаго университетінде, ал 25-і М.И.Т.-де оқыды. Ол 1947, 1951 және 1967 жылдары үш рет Гуггенхайм стипендиясын жеңіп алды және 1981 жылы Гумбольдт сыйлығымен марапатталды. 1966 жылы Мәскеуде және 1970 жылы Ниццада өткен Халықаралық математиктер конгресінің шақырылған спикері болды. 1973 жылы Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 1983 жылы Виктор Гильмен Ирвинг Сегалға арналған естелік жинақ шығарды. Physics Today журналы Сегалдың бір авторы болған «Алгебралық және конструктивті кванттық өріс теориясына кіріспе» (1992) кітабына шолу жариялады. Сегал 1998 жылғы 30 тамызда Массачусетс штатындағы Лексингтон қаласында қайтыс болды. Эдвард Нельсонның Сегал туралы некрологында: «Математиктің өмірлік еңбегін сол кезде толық және сенімді бағалай алмайтыны сирек кездеседі, бірақ Ирвинг Езра Сегалдың еңбегінің толық әсері тек болашақ ұрпақтарға ғана белгілі болады» делінген.
Хронометриялық космология
Сегал ғаламның кеңеюі туралы Ұлы жарылыс теориясына балама ұсынды. Сегалдың сөзіне қарағанда, ғаламның кеңейіп жату теориясын негіздеуші космологиялық қызыл жылжу, ғаламның қисықтығына байланысты туындайды. Уақыт-кеңістік симметриясы Лоренц тобы және оның кеңейтілген түрі – Пуанкаре тобы арқылы өрнектеледі. «Эйнштейннің уақыт бойынша эволюциясын негізгі симметриялардың қатарына қосу конформациялық топты тудырады». Бірақ конформациялық тығыздау жабық уақыт тәрізді қисықтарды енгізеді, сондықтан Сегал ғаламның кеңістік бөлігін уақыт үшін қосымша нақты сызығы бар үлкен 3 сфера ретінде бейнеледі. Уақыт-кеңістік өзіне кері бұрыла алмайды. Ғаламның әрбір нүктесінде дөңгелек болашақ бағыты бар, яғни «болашақ ешқашан өткенмен біріге алмайды», ешқандай уақыт-кеңістік қисықтығы жабыла да, шеңберленіп те жата алмайды. Сегал өзінің космологиясын тексеру үшін қызыл жылжу деректерін зерттеді. Ол растау алғанын мәлімдеді, бірақ оның хронометриялық космологиясы көбінесе қолдау таппады. Мысалы, Абрахам Х. Тауб «Математикалық космология және галактикадан тыс астрономия» еңбегін қарап шығып, хронометриялық тұрғысынан ғарыштық микротолқынды сәулелесу туралы былай деді: «Көрінетін қара дене – жарық қалдықтарының кездейсоқ таралуының ең мүмкін жағдайы ғана, және ол Ұлы жарылыстың ерекше белгісі емес». 2005 жылы А. Дайнеолт Будапештте «Ирвинг Сегалдың уақыт-кеңістікті аксиоматизациясы және оның космологиялық салдары» тақырыбында баяндама жасады. Ол Сегалдың космологиясының «астрофизиктер тарапынан көбінесе назарсыз қалғанын» және бұл модельді алғаш рет Эйнштейн 1917 жылы ұсынғанын, ал қазір «қате деп есептелетінін» мойындайды.
As for the cosmic microwave background, in the chronometric view, "The observed blackbody is simply the most likely disposition of remnants of light on a purely random basis and is not at all uniquely indicative of a Big Bang." In 2005 A. Daigneault spoke on "Irving Segal's Axiomatization of Spacetime and its Cosmological Consequences" in Budapest. He concedes at the outset that Segal's cosmology is "generally ignored by astrophysicists", and that the model was first proposed by Einstein in 1917 and is "supposedly discredited".