Кіріспе

Темекі док – Лондонның Тауэр-Хамлетс ауданындағы Уэппингте орналасқан I санаттағы тізімдегі қойма. Лондонның шығыс бөлігіндегі Лондон доктарының бір бөлігі болатын бұл қойманы шотланд азаматы, инженер және сәулетші Джон Ренни жобалаған. Қойма 1812 жылы құрылысы аяқталып, негізінен импортталған темекі сақтау үшін пайдаланылған, содан бері осылай аталып келеді. 20 ғасырдың басындағы экономикалық жағдай Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстардың салдарынан ауытқып отырды, ал 1969 жылы Лондон доктары мен жақын орналасқан Сент-Кетарин доктары жабылды. Қазіргі таңда Tobacco Dock Venue Ltd компаниясы басқаратын кеңселер мен бірлескен жұмыс кеңістіктері де бар, алайда, ғимараттың және жердің иесі Кувейттің Al Mubarakia Ltd жылжымайтын мүлік тобы болып табылады.

Тарих және қолданылуы

Лондондық док компаниясы 1796 жылғы қаңтарда саудагерлер, жүк тасушылар және банкирлер тобымен құрылды. Лондондық доктардың жоспарлары жасалғаннан кейін компания күріш, темекі, шарап және бренди тасымалдайтын кемелерді басқаруға 21 жылдық монополияға келісім жасады. Бұл Шығыс және Батыс Үндістаннан келген кемелерді қамтымады, олар Шығыс Үндістан сауда компаниясымен басқарылды. Темекі қоймаларының ішіндегі жертөлелер готикалық собордың крипталарына ұқсас болды. Ратклиф шоссесіндегі осындай дүкендердің бірі – неміс туған жабайы жануарлар саудагері Чарльз Жамраштың «Жамраштың жануарлар дүкені», ол сонымен қатар мұражай болып та қызмет етті. Жамраш Беттс-стриттегі жануарлар бағы мен Саутварктің Олд Гравел-Лейндегі қойманың да иесі болды; ол жануарларды импорттау, өсіру және экспорттау саласындағы жетекші болды, оларды ақсүйектерге, зоопарктарға, жануарлар бақтарына және цирк иелеріне сатты, ал Лондонға және жақын порстарға келген кемелерден сатып алды, сондай-ақ Ливерпуль, Саутгемптон және Плимут сияқты басқа британдық порстарда агенттері болды, еуропалық континентте де өкілдіктері бар еді. 1857 жылы жаңа орнына тиеуді күтіп тұрған жабайы бенгал жолбарысы қораптан қашып, оны маған ұстауға тырысқан шамамен тоғыз жасар баланы алып кетті. Оның бұйрығымен Жамраштың бірі темір бұрыш алып келіп, жолбарысты үш рет ұрып, баланы босатты. Бірақ жолбарыс тек есінен айнып, Жамраш баланы аузынан шығарғаннан кейін қайта тұрды; содан кейін соңғы соққыдан кейін Жамраш пен оның серіктері жолбарысты дерлік зардапсыз өз орнына қайтаруға қол жеткізді. Ауруханалық есептерде баланың ешқандай зардап шекпегені көрсетілген, бірақ Жамраш оның әкесіне, тігіншіге, «алған дүрбелеңі үшін» 50 фунт стерлинг өтемақы ұсынды. Осыған қарамастан, ол Жамраштан зиянды өтеу үшін сотқа жүгінді, нәтижесінде 300 фунт шығын болды: әкесіне 60 фунт, ал адвокаттарға 240 фунт. Жамраш ақырында жолбарысты Вомбеллдің жануарлар бағындағы Эджмондс мырзаға 300 фунтқа сатты, ол оны «баланы жұтқан жолбары» деп көрсетіп, үлкен табыс тапты. Қазір Табако Докның солтүстік кіреберісінде оқиғаны еске алу үшін 2 метрлік қоладан жасалған, жолбарыстың алдында тұрған баланы бейнелейтін мүсін орнатылған.

Орналасу орны мен жоспары

Темекі доктың атауы оның бастапқыда темекі және Жаңа әлемнен келген басқа да құнды импортты сақтауға арналған қойма ретінде пайдаланылуынан шыққан. Ол Лондон доктарының бір бөлігін құрады, ал оның жоспарлары алғаш рет 1800 жылы Лондон док актісі қабылданғанда ұсынылды, бұл акт Вэппингте ылғалды док салуға рұқсат берді. Доктардың бастапқы құны 4 миллион фунт стерлинг болды. Сулы доктың көп бөлігі дренаждық алқаптарға салынғанмен, қоймалар, кеңселер және кемежайлар салу үшін көптеген үйлер мен бұрынғы Рейннің негізгі мектебінің орны бұзылды, соның ішіндегі бір қойма қазір Темекі док болып табылады. Лондон док компаниясының жерді міндетті түрде сатып алу туралы бұйрығына байланысты көптеген адамдар үйсіз қалды. Доктарды құру кезінде Әулие Иоанн шіркеуінің бір бөлігі де пайдаланылды, нәтижесінде кейбір марқұмдарды қайта жерлеу қажет болды. Харпердің жаңа айлық журналында Лондон доктарының 100 акрдан астам жерді құрайтыны, 500-ден астам кемеге орналасуға мүмкіндік бар екені, 234 000 тонна тауар сыйымдылығы бар қоймалар бар екені және компанияның капиталы 4 миллион фунт стерлингтен асып түсетіні жазылған.

Стиль

Пирс-Хедтегі кемежай қызметкерлері үшін салынған үйлер кеш грузиндік сәулеттің көрнекті мысалы, әсіресе Регенттік дәуірінің ерекшелігі болса да, кемежайдың өзі түрмеге ұқсас дизайнымен ұрылардың жолын кесті.

Іс-шара мен фильмнің түсірілім орны

1980 жылы «Табак доктың» жоғарғы қабаты «Orchestral Manoeuvres in the Dark» тобының «Messages» музыкалық бейнеклипін түсіру орны ретінде қолданылды. 2004 жылдың басында ғимараттың бір бөлігі Channel 4 телеарнасының «Shattered» реалити-шоуының студиясы ретінде пайдаланылды. Сондай-ақ, онда бірнеше фильмдердің премьералық кештері өткізілді. «Табак док» 2008 жылғы BBC-нің «Ashes to Ashes» драмасының алтыншы эпизодында түсірілімдер үшін қолданылды, бұл оқиға 1981 жылы болған, бірақ орталық 1990 жылы сауда орталығы ретінде пайдалануға тырысып, сәтсіз аяқтаған. 2011 жылдың ақпан айында кешен «Қызыл туфлі» фильміне арналған құпия кино көрсетілімін өткізу үшін пайдаланылды. 2012 жылдың жазында Қорғаныс министрлігі Лондон Олимпиада ойындарын күзетуге жіберілген 2500 әскерді уақытша орналастыру үшін «Табак докты» пайдаланды.

Қазіргі қолданылуы

Темекі докты ірі корпоративтік және коммерциялық іс-шаралар үшін үнемі пайдаланылады және темекі тартуға тыйым салынған орын болып табылады, оның ішінде оған жататын тұрақ та. 2013 және 2014 жылдың қараша айларында сәйкесінше RuneFest 3 және 4 шаралары өткізілді, бұл RuneScape онлайн-рольдік видео ойынына арналған мерекелік іс-шара. 2013 жылдан бастап ол жыл сайынғы Meatopia тірі отта дайындалатын тағамдар фестивалінің өтетін орны болды, онда әлемнің түкпір-түкпірінен келген аспазшылар демалыс күндері 10 000-нан астам адамға тамақ дайындайды. 2014 жылдан бері Британ академиясының ойын наградалары әр көктемде EGX Rezzed аясында ұйымдастырылып келеді.