Кіріспе

Фредерик Палудан Мюллер (1809-1876) – Дания ақыны, Йенс Палудан Мюллердің үшінші ұлы. 1809 жылдың 7 ақпанында дүниеге келген, 1876 жылдың 27 желтоқсанында қайтыс болды. Ол Фюн аралындағы Кертемндеде туған. 1819 жылы әкесі Оденсеге ауыстырылды, содан кейін Фредерик ондағы латын мектебіне баруды бастады. 1828 жылы Копенгаген университетіне қабылданды. Ақын өте усақталған өмір сүрді, бастапқыда Копенгагенде, содан кейін көп жылдар бойы Фреденсборг патшалық саябағының шетіндегі шағын үйінде, ал соңында Копенгагендегі Ny Adelgade көшесінде қайтыс болды.

Жұмыс

1832 жылы ол поэзиялық мансабын «Төрт романс» және «Соттағы махаббат» атты романтикалық комедиясымен бастады. Бұл туынды үлкен жетістікке ие болды және 1833 жылы «Дандсердинден» («Бейнеген қыз») туындысымен жалғасты. Палудан Мюллер сынға қарсы күреспей қабылдады, сондықтан оған аз ғана жаулық туды. Дегенмен, 1834 жылғы «Амор және Психе» лирикалық драмасында, ал 1835 жылғы «Зулейманың қашуы» («Zuleimas Flugt») шығыс ертегісінде ол толыққанды шабыттанбады, олардың екеуінде де Лорд Байронның ықпалы тым күшті болды. Бірақ 1836 және 1838 жылдары жарық көрген өлеңдер жинағымен ол жоғалтқандарын қайтаруға қол жеткізді. 1838 жылдан 1840 жылға дейін Палудан Мюллер Еуропаны аралап, оның генийі зор өркендеді. Италияда ол өте әдемі лирикалық поэма – «Венераны» жазды. Осы жылы, 1841 жылы, ол ұзақ уақыт бойы жұмыс істеген және 1848 жылға дейін аяқтамаған үлкен туындысын жариялай бастады. Бұл – «Адам Хомо», Дания және махаббат туралы әртүрлі әсерлерін Paludan Müller тоқыған эпикалық, сатирикалық, заманауи және суреттемелі повесть. Ол адамның екі жақты табиғатын, әлеуметтік амбициялардың мәнсіздігін және өзімшіл сүйіспеншіліктің құтқару күшін зерттейді. Бұл туынды даниялық поэзия әдебиетінің классикасы болып саналады. 1844 жылы ол үш әдемі идил жазды: «Дриаданың үйлену тойы» («Dryadens bryllup»), «Титон» («Tithon») және «Абелдің өлімі» («Abels Død»). 1850 жылдан бастап ақынның дене күші төмендегенін байқауға болады, сондықтан ол аз жаза бастады. Оның «Калан» атты ұлы драмасы 1854 жылы жазылды. Содан кейін ол жеті жыл үнсіздік сақтады. «Жәннәт» («Paradiset»), 1861 жыл; және «Нурсияның Бенедикті» («Benedikt fra Nurcia»), 1861 жыл; физикалық және психикалық сырқаттың белгілерін көрсетеді. Палудан Мюллер осыдан кейін де көп жазды, бірақ өзінің ертедегі шабытын толыққанды қалпына келтіре алмады, тек соңғы өлеңдерінің бірінде ғана, «Адонис» атты өлімге құрмет көрсетуде. Палудан Мюллердің, әсіресе «Адам Хомо» туындысы, даниялық романтизмнің ең соңғы идеалистік талаптарын көп жағынан бейнелейді. Оның қатаң этикалық талаптары мен жеке оқшаулануы оны философ Сёрен Кьеркегормен салыстыруға себеп болды, олардың арасындағы айырмашылықтарға қарамастан. Даниядан тыс жерде көп танылмаған Палудан Мюллер, бәлкім, әлемдік әдебиетке Генрих Ибсеннің ерте туындылары, «Бранд», «Пир Гинт» сияқты шығармаларының оның ойларына ден қоюы арқылы әсер еткен шығар. Ол 1876 жылдың 27 желтоқсанында қайтыс болды және Фреденсборгтағы Асминдерод зиратында жерленген.

Ағылшын тіліндегі аудармалары

Адам Хомо, Твикенхэм Пресс, ауд. Стивен И. Класс, 1980 жыл.