Кіріспе

Ньингма буддистік лама (1730–1798)

Жигме Лингпа (1730–1798) – Тибет буддизмінің Ньингма дәстүрінен шыққан тибет тертоны. Ол Лонгченпадан дәстүр бойынша ілімдер ашылған түс көргендігі айтылатын Лонгчен Ньинтигтің, Лонгченпаның Жүрек Ессенциясы ілімін таратушы болды. Лонгчен Ньинтиг соңында Дзогчен ілімдерінің ең танымал және кеңінен таралған цикліне айналды.

Терма

"Барлық білетіннің сөзі" және "Ақ лотос" "байлықтарының" (тибетше: терма) берілуі мен қабылдануын түсіндіргенде, Джигме Лингпа "ой ағыны", "Абсолюттік [Ақиқат]" және "адхиштана" ұғымдарының араласуына сілтеме жасайды, ал ван Шаик (2004: 45 б.) тибет тіліндегі осы мәтінді ағылшын тіліне былай аударған: "ақиқат үздіксіздігінің нығметі", "үздіксіздіктің нығметі" және "символдар мен сөздердің берілу нығметі".

Лонгчен Ньинтиг

Джигме Лингпаның екі маңызды шебердің – Вималамитра мен Трисонг Дьюценнің қайта тууы екендігіне дәстүрлі сенім бар. Осы екі тұлғаның ішкі мәнін бойына сіңіру арқылы Тибеттің екі негізгі Дзогчен саласы біріктірілді – Вима Ньиңтик және Хандро Ньиңтик, екеуі де Ньиңтик Япшиде қамтылған. Сондықтан Лонгчен Ньиңтиктің терма циклы осы терең ілімдердің қорытылған нұсқасы саналады. Джигме Лингпа ашқан мәтіндер қазіргі күні үш томдық «Ньиңтик Цапö» деп белгілі. Онда көптеген трактаттар, садханалар мен дұғалар негізінен тантрикалық практикамен, әсіресе туу сатысы және Дзогченмен байланысты. Джигме Лингпа 28 жасында Лонгчен Ньиңтик ілімін «ақыл термасы» ретінде тапты. Тулку Тондуп былай деп жазады:

Осы көріністе даналық дакинилері Джигме Лингпаға бес сары кітапша және жеті кристалл моншақтары бар сандық сыйлады. Кітапшалардың бірінде Лонгчен Ньиңтиктің «Нечан Тхуккьи Дромбу» деп аталатын болжамдық нұсқауы жазылған. Дакинидің нұсқауымен ол сары кітапшаларды және кристалл моншақтарын жеді, соның нәтижесінде Лонгчен Ньиңтик термасының барлық сөздері мен мағынасы оның санасында оянды. Джигме Лингпа бұл терманы көп жылдар бойы құпия сақтап, Лонгчен Рабжамның көріністерін көрген кезде ғана оны жазды. Тулку Тондуп түсіндіреді:

1759 жылғы қоян жылы ол Чимпуде үш жылдық оңашалыққа шықты. Оңашалық кезінде Лонгчен Рабжамның үш рет таза көрінісінен шабыт алып, дакинилердің қайта-қайта сұрауымен, ол өзінің термасын Лонгчен Ньиңтик циклы ретінде жазды. 1764 жылғы маймыл жылының алтыншы айының (маймыл айының) он күнінде ол алғаш рет өзінің термасын он бес оқушысына күш беру және нұсқаулар беру арқылы жариялады.

Шұжық

Дакинидің қатты күлкісі – Лонгчен Ньингтиктің Чод садханасы.

Жануарлардың әл-ауқаты

Джимме Лингпа жануарлардың әл-ауқатын ойлады және етті мейірімділікке қайшы келетін, күнәлі тағам деп сынады, бірақ өзі жеке вегетариандық диета ұстанбады, себебі тұрмыстық қиындықтар болды, сондай-ақ оның шәкірттеріне де вегетариандық диетаны міндеттемеді. Оның орнына, Джимме Лингпа ет жеген адамды тазартатын дұғаларды жазды, себебі ол дұғалардың жануар мен жеген адам арасында жақсы кармалық байланыс құратынына сенді, бұл жануардың жақсы қайта тууына көмектеседі. Тарихшы Джеффри Барстоу Джигме Лингпаның "оқушыларына ет жеуді тоқтатудың қажеті болмай, мейірімділікті дамытуға мүмкіндік бергенін" айтты.

Өмірбаян

Джигме Лингпа өзінің өмірбаяндық еңбектерімен де белгілі, атап айтқанда, тоғыз томдық "Еңбектер жинағында" және "Жүрек сферасы" циклында, сондай-ақ басқа да тарихи еңбектерінде кездесетін сыртқы өмірбаяндық шығармаларымен. Оның өмірбаяндық еңбектері Тибет буддистік көрегендер мен жай адамдардан шыққан саяси тұлғалар арасындағы қарым-қатынастардың динамикасын көрсетті.