Кіріспе

Құқықтық түсінік. Reformatio in peius (лат. "жағдайдың нашарлауы") – заңда шағым жасау нәтижесінде шағым берушінің жағдайы шағым жасалмаған жағдайдағы жағдайдан нашарлаған кезде туындайтын жағдай. Мысалы, қылмыстық іс бойынша шағымданушы алғашқы сотта алған жазадан ауыр жаза алуы мүмкін. Reformatio in peius-қа рұқсат беру немесе бермеу сот юрисдикциясына және қолданылатын процессуалдық заңға байланысты. Азаматтық құқық жүйесіндегі елдерде reformatio in peius әдетте әкімшілік құқық істері бойынша шағымдарда, сондай-ақ қылмыстық және азаматтық істер бойынша шағымдарда қабылданбайды, егер "екінші" тарап, яғни қылмыстық істе мемлекет, шешімге шағымданса. Сондықтан, күдікті әділетсіз айыпталудан, мысалы, кінәлі деп танудан қорқудың қажеті жоқ; жағдайдың нашарлауы, мысалы, жазаның ауырлауы, тек прокуратураның шағымдануынан ғана туындауы мүмкін.

Еуропалық патент кеңсесінде тыйым салу

Еуропалық патенттік кеңсе (ЕПҰ) апелляциялық алқаларының сот практикасына сәйкес, алқа жалғыз шағымданушыны бірінші инстанция шешіміне шағымданбаған жағдайдағыдан нашаң жағдайға түсіре алмайды. Апелляциялық шағымдармен байланысты "reformatio in peius" термині, ең алдымен, адамның шағымдануы нәтижесінде жағдайы нашарламауы керек екенін білдіреді. Осылайша, жалпы алғанда, ЕПҰ апелляциялық алқалары қарсылық шағымдарын қарау барысында жалғыз шағымданушының талабынан асып, оны шағымданғанға дейінгіден нашаң жағдайға жеткізуге құқықсыз. Бұл принципті егжей-тегжейлі түсіндіретін маңызды сот ісі G 4/93, ол G 9/92 ісімен біріктірілген. Дегенмен, бұл қағидаға ерекшеліктер бар, мысалы, G 1/99 шешімінде көрсетілгендей. Аталған істе, қарсылық білдіру бөлімі өтініштің бастапқы мазмұнынан асып түсетін шектеуші белгіні қосуға рұқсат ету арқылы қателік жіберген (осыған қарсы). Алқа патент иесіне бұл кемшілікті жою үшін өтініштер беруге рұқсат берді, себебі ЕПҰ апелляциялық алқаларының сот практикасына сәйкес, reformatio in peius доктринасы әрбір шешімге, қарастырылған мәселеге немесе даулы шешімге келтірген негіздемелерге жеке қолданылмайды.