Америкалық Әуе Күштерінің іздеу-құтқару жасағы

Кіріспе

АҚШ Әскери-әуе күштерінің жауынгерлік іздеу-құтқаруға маманданған қызметкерлері

Параресюерлер (PJs) – АҚШ Әскери-әуе күштерінің арнайы жасақтарының өкілдері. Олар АҚШ әскері мен одақтастары үшін қызметкерлерді іздеу-құтқару және қайтару операцияларын, сондай-ақ басқа да тапсырмаларды орындайды. Жоғары даярланған арнайы жасақтар, ПЖ-лар көбінесе Әуе күштерінің арнайы операциялар бас қолбасшылығына (AFSOC) және Әуе шабуылы бас қолбасшылығына (ACC) бекітіледі. Қызметкерлерді қайтаруға жау шебінен немесе қауіпті, қиын өңірлерден жарақат алған немесе жоғалған қызметкерлерді құтқару және медициналық көмек көрсету кіреді. Жауынгерлік іздеу-құтқару операциялары жау бақылауындағы аумақтан қызметкерлерді эвакуациялауды қамтиды. Олар басқа арнайы операциялар жасақтарымен бірге тиісті операцияларды жүргізу үшін жұмыс істейді. ПЖ-лар NASA миссияларына да көмек көрсеткен және суға қонған ғарышкерлерді құтқарып алған. Ұзақ жылдар бойы тек қатарлықтардың құзырында болған Параресюер қызметі 21-ші ғасырдың басында жауынгерлік құтқару офицерлерін де қамтыды. 200-ге жуық Әскери-әуе күштері кресінің иегерлерінің 12-сі – Параресюерлер.

Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі кезең

1922 жылдың өзінде, алысқа орналасқан жерлерге ұшқыштарды құтқаруға білікті мамандардың қажеттігі анықталды. Сол жылы әскери медицина корпусының дәрігері, полковник Альберт Э. Труби «ұшақ арқылы жеткізілетін жедел жәрдем» медициналық қызметкерлерді апат орнына жеткізіп, зардап шеккендерді емдеу үшін медициналық мекемелерге қайтару үшін қолданылатынын болжады. Бірақ, Әуе күштерінің парақұтты құтқарушыларының пайда болуына дейін тағы екі онжылдық уақыт өтті. Дегенмен, маңызды технологиялар дамыды. 1940 жылы АҚШ Орман шаруашылығы қызметінің екі түтінмен секірушісі, Эрл Кули және Руфус Робинсон, жаңадан ойлап табылған «бағыттағыш парашют» арқылы парашютшілерді жерге өте дәл түсіруге болатынын көрсетті. Бұл парашюттар және түтінмен секірушілердің оларды пайдалану техникасы, әскердің әуе десант бөлімшелерінде қолданылатын парашюттардан мүлдем өзгеше болды. Осы жылы доктор (капитан) Лео П. Мартин Монтана штатының Сили көліндегі АҚШ Орман шаруашылығы қызметінің түтінмен секірушілерді даярлау орталығында алғашқы «пара дәрігер» ретінде оқытылды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Америка соғысқа қатысқаннан кейінгі алғашқы айларда әуеден құтқару қажеттілігі өте төмен болды. Соғыс барысында АҚШ стратегиялық бомбалау кампаниясын бастады, содан кейін әуеден құтқару маңызды рөл атқара бастады. Жер шарындағы жергілікті қолбасшылардың жетекшілігімен құтқару бөлімдері құрылды. Оқу, техника және жабдықтар әртүрлі болғанымен, бір қағида тұрақты болды: "Құтқару күштері әрбір апатта аман қалғандар бар деп есептеуі керек, олардың жоқ екені дәлелденгенше". АҚШ-тың ішкі территориясында құлаған авиаторларды іздеу және құтқару жұмыстары негізінен Армия Әуе корпусының бағынысындағы азаматтық авиация тобы – Civil Air Patrol-ге жүктелді. CAP әдетте апат орнын анықтағаннан кейін жердегі топтарды жіберетін; алайда, кейде кішкентай ұшақтарды жіберіп, парашютпен құтқару топтарын сынап көрді. 1939 жылы Канаданың Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуымен бұрынғы канадалық ас ұшқышы Уоп Мэй оқу операцияларына жауапты тағайындалды және Альберта штатының Эдмонтон қаласындағы №2 Әуе бақылау мектебіне басшылық етті. Эдмонтон A-20 Бостон, B-26 Мародёр және әсіресе B-25 Митчелл бомбалаушыларының Совет Одағына ұшу барысындағы маңызды тоқталыс нүктесі болды. Бұл ұшақтар механикалық немесе навигациялық мәселелерге байланысты құлағанда, экипаж көбінесе бұтадан шығуға тырысып қана аман қалатын. Мэйдің мектебінен құлаған ұшақтарды іздеу үшін ұшақтарды беруді жиі сұрап, бірақ тіпті біреуін тапқанда да олар көмектесуге көп нәрсе жасай алмады. Мэй бұл мәселені шешуге бел буды. 1942 жылдың басында Мэй өзінің азаматтық қызметкерлер тобынан еріктілерді сұрады, шамамен он адам қосылуға келісті. Іс жүзінде жабдығы жоқ, оқу "секіру және тартудан" тұрды, ал желдің әсері есікке Eaton каталогын лақтыру арқылы есептелді. Алғашқы операциялар күлкілі болды, бірақ 1943 жылдың басында Мэй екі ерікті, Оуэн Харгривс пен Скотти Томпсонды Монтана штатының Миссула қаласындағы түтіншілер мектебіне АҚШ Орман қызметімен оқуға жіберді. Алты аптадан кейін олар үйлеріне қарызға алынған басқарылатын жабдықтармен оралып, тағы екі ерікті, Уилфред Ривет пен Лори Полсомды оқытуға кірісті. Көп ұзамай бөлімше операциялық секірулерді жүргізді, ал 1944 жылы Мэйдің табандылығы нәтежесінде парақұтпен құтқару бойынша ресми оқу бағдарламасы басталды. Еңбегі үшін Мэй 1947 жылы USAAF-тан "Бронза жапырағымен" бірге "Азаттық медалімен" марапатталды. Еуропалық театр операцияларында жердегі құтқару мүмкіндігі өте шектеулі болды. Ұшулардың көп бөлігі жау басып алған аумақтарда болды, онда қону дереу тұтқынға алуды білдірді. Еуропалық театрдың Ұлыбритания аймағында британдық әскери сол кезде өзінің Корольдік Әуе күштері Тау құтқару қызметін құрып жатқан, ол негізінен азаматтық тау құтқару доктринасына негізделген. RAFMRS көптеген американдық ұшақ экипаждарын құтқарып қалды немесе Ұлыбритания аумағындағы USAAF апаттарынан денелерін тауып алды. Су үстінен ұшу кезіндегі апаттар көптеген жандардың қаза болуына себеп болғандықтан, Сегізінші әуе күштері "теңіз құтқару" тобын құрды. 1943 жылы құрылғаннан бастап соғыс аяқталғанға дейін теңізде құлаған экипаждарды құтқару көрсеткіші бес пайыздан кемнен қырық пайыздан асып түсті. Тынық мұхитының кең аумағында ұшақ апаты – табиғаттың ықпалынан қаза табудың анық белгісі. Армия театрде құлаған ұшқыштарға көмектесу және құтқару үшін бірнеше эскадрилья құрды – теңізде де, аралдарда да, үлкен табысқа жетті. Қытай-Бирма-Индия театры (CBI) парақұтпен құтқарудың туған жері болды. Бұл жаудың шала бақылауындағы және аман қалуға болатын аумақтар арқылы ұзақ жер үсті ұшудың ерекше үйлесімі болды. CBI-дегі ұшуға "The Hump" бағыты басымдық берді: мыңдаған тонна маңызды соғыс жабдықтарын тасымалдайтын Үндістаннан шыққан жүк рейстері Қытайдағы мақсаттарына жету үшін Гималайдың омыртқасын кесіп өтуі керек еді. Күн сайын мыңдаған ұшқыштар мен жолаушылар C-46 және C-47 ұшақтарында осы бағыттан өтіп, өмірін қауіпке тігеді. Көптеген рейстер механикалық ақауларға, ауа райына және қателіктерге байланысты мақсаттарына жетпеді. Құтқарушылар бірнеше апта бойы қиындықтарға тап болып, қатаң ауа райына, азық-түлік тапшылығына және апат кезінде алған жарақаттарына төтеп беріп, цивилизацияға оралуға тырысты. Капитан Джон Л. "Блэки" Портер – бұрынғы каскадер-ұшқыш – театрдегі алғашқы ұйымдастырылған әуе құтқару бөліміне басшылық еткені үшін танымал. "Блэкидің тобы" деп аталған, Үндістанның Чабуа қаласынан ұшып шыққан олар екі C-47 ұшағымен жабдықталған. Олардың алғашқы құтқару миссияларының бірі 1943 жылдың тамызында Бирманың Нага аймағында апатқа ұшыраған C-46 ұшағынан құтқарылған жиырма адамды құтқару болды; бұл аймақта жапон әскерлері ғана емес, бас сұққан тайпалар да болды. Жиырма адамның арасында CBS тілшісі Эрик Севарейд болды. Адамдар табылып, оларға жабдықтар жіберілді. Қанаттық әскери дәрігер, лейтенант-полковник Дон Фликкингер, және екі жауынгерлік хирургиялық техник, сержант Ричард С. Пассей және қорпус сардары Уильям Г. Маккензи, жараланғандарға көмектесу және күтім көрсету үшін іздеу ұшақтарынан парашютпен секірді. Сонымен қатар, жердегі топ олардың орнына жіберілді, ал жиырма адамның барлығы қауіпсіздікке жетті. Парашютпен құтқару ресми түрде рұхсат етілмегенімен, бұл PJs-тар тарапынан Әуе күштерінің парақұтпен құтқаруының туған күні деп есептеледі. Эрик Севарейд өз құтқарушылары туралы былай деді: "Батырлық – құнды сөз: олар оған лайық". Бірнеше айдан кейін капитан Портер құтқару миссиясы кезінде B-25 ұшағы атып түсірілген кезде қаза тапты. 1944 жылы генерал Уильям Х. Туннер CBI-дегі Әуе тасымалы операцияларына басшылық етті. Құтқару ұйымын "ковбой операциясы" деп жариялап, ол майор Дональд К. Прайсерді 1352-ші Армия Әуе күштері базалық бөлімінің командирі етіп тағайындады және оған миссия үшін бірнеше ұшақ берді. Қатты қанатты ұшақтарға қоса, ерте кезеңдегі тікұшақтар CBI-ге құтқару үшін жұмылдырылды, бұл тікұшақтар мен әуеден құтқару арасындағы ұзақ қарым-қатынастың бастамасы болды.

During the first months after America's entry into the war, there was very little need for air rescue. As the war progressed, a U. S. strategic bombing campaign was launched, and air rescue began to play a key role. Rescue units were formed around the globe under the operational control of local commanders. While training, techniques and equipment varied, one rule was constant: "Rescue forces must presume survivors in each crash until proved otherwise." Search and rescue of downed aviators in the continental United States fell primarily to the Civil Air Patrol, a civilian aviation group under the command of the Army Air Corps. The CAP would usually send in ground crews after locating a crash site; however, they would sometimes land small aircraft and they did experiment with parachute rescue teams. With Canada's entry into WWII in 1939, former Canadian fighter ace Wop May was put in charge of training operations and took over command at the No 2 Air Observer School in Edmonton, Alberta. Edmonton was one of the common stops for A 20 Boston, B 26 Marauder and especially B 25 Mitchell bombers being flown to the Soviet Union as part of the lend lease program. When these aircraft went down, typically due to mechanical or navigational problems, the crew often survived only to die attempting to make it out of the bush. May's school was often asked to supply aircraft to search for downed planes, but even when one was spotted there was often little they could do to help. May decided to address this problem. In early 1942 May asked for volunteers from his civilian servicing crew, and about a dozen agreed to join. With basically no equipment, the instruction consisted of "jump and pull" and windage was calculated by throwing an Eaton's catalogue out the door. Early operations were comical, but in early 1943 May sent two volunteers, Owen Hargreaves and Scotty Thompson to the smoke jumpers school in Missoula, Montana to be trained by the U. S. Forest Service. After six weeks they returned home with borrowed steerable equipment to train two other volunteers, Wilfred Rivet and Laurie Poulsom. Soon the unit was conducting operational jumps, and by 1944 May's persistence had paid off and an official para rescue training program started. For his work, May was awarded a Medal of Freedom with Bronze Palm in 1947 by the USAAF. In the European Theater, there was very little opportunity for ground rescue. Most flights were over enemy occupied territory, where a landing meant immediate capture. In the UK area of the European Theatre, the British military was at the time creating its own Royal Air Force Mountain Rescue Service which would be based largely on civilian mountain rescue doctrine. The RAFMRS rescued many American aircrew, or recovered remains, from USAAF crashes over its UK territory. As crashes during over water flights created a great many casualties, the Eighth Air Force initiated a 'sea rescue' group. From its creation in 1943 until the end of the war, the recovery rate of aircrews downed at sea rose from less than five percent to over forty percent. In the vast reaches of the Pacific Theater, a plane crash meant almost certain death from exposure to the elements. The Army formed several squadrons in theater specifically to aid and rescue downed flyers—both at sea and on islands—with great success. The China Burma India Theater (CBI) was the birthplace of what would eventually become pararescue. Here was a unique combination of long overland flights through territory that was loosely held by the enemy and survivable. Dominating the flying in the CBI was 'The Hump' route: cargo flights that left India carrying thousands of tons of vital war supplies had to cross the spine of the Himalayas to reach their destinations in China. Every day thousands of flight crews and their passengers risked their lives making this passage in C 46 and C 47 aircraft. Many of these flights never arrived at their destinations due to mechanical problems, weather and mistakes. Crews forced to bail out or crash land faced weeks of hardship in tracing a path back to civilization, enduring harsh weather, little food, and the injuries they sustained during the crashes. Capt. John L. "Blackie" Porter—a former stunt pilot—is credited with commanding the first organized air rescue unit in the theater. Known as "Blackie's Gang" and flying out of Chabua, India, they were equipped with two C 47 aircraft. One of their first rescue missions was the recovery of twenty people who had bailed out of a stricken C 46 in August 1943 in the Naga area of Burma; an area that contained not just Japanese troops, but tribes of head hunters as well. Among the twenty was CBS reporter Eric Sevareid. The men were located and supplies were dropped to them. The wing flight surgeon, Lt. Col. Don Flickinger, and two combat surgical technicians, Sgt. Richard S. Passey and Cpl. William G. MacKenzie, parachuted from the search planes to assist and care for the injured. At the same time, a ground team was sent to their location and all twenty walked to safety. Although parachute rescues were not officially authorized at the time, this is considered by PJs to be the birth of Air Force pararescue. Eric Sevareid said of his rescuers: "Gallant is a precious word: they deserve it". A few short months later, Capt. Porter was killed on a rescue mission when his B 25 was shot down. In 1944, General William H. Tunner took command of Air Transport Command operations in CBI. Declaring the rescue organization to be a 'cowboy operation', he appointed Maj. Donald C. Pricer commander of the 1352nd Army Air Force Base Unit and assigned him several aircraft for the mission. In addition to fixed wing aircraft, early helicopters were deployed to the CBI for use in rescue, marking the start of a long association between rotary wing aircraft and air rescue.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Іздеу және құтқару жұмыстарын жүргізу үшін бірыңғай ұйымның қажеттігін мойындаған Әскери Әуе Күштері (Army Air Force) Аэроқұтқару қызметін (ARS) құрды. 1946 жылдың 29 мамырында ресми түрде құрылған ARS, әуе кемелерінің апаттарына, апаттарға, апаттық қонуларға, әуе базасынан алыс жерде болған ұшақтарды тастап кетуге немесе қашуға қатысқан ұшақ экипаждарының өмірін сақтаумен, сондай-ақ алыс әуе операцияларын қолдау үшін әлемнің кез келген жеріне жөнелтумен міндеттелді. Әуе базасының маңындағы аймақта, әуе базасының командирі Жергілікті Базалық Құтқару (LBR) тікұшақ бөлімшелері арқылы іздеу және құтқару жұмыстарын жүзеге асырды. Дегенмен, бұл бөлімшелердің қызметі ұшақтың ұшу қашықтығы мен жүк көтеру қабілетімен шектелгендіктен, базаның айналасындағы 135 миль (217 км) радиуспен ғана шектелді. Осы шектеуден асып түсу үшін 1947 жылдың 1 шілдесінде Pararescue командаларына рұқсат берілді, ал алғашқы командалар қараша айында құралуға дайын болды. Әр командада парамедициналық дәрігер және медицина, тірі қалу, құтқару және тактика салаларында оқытылған төрт Pararescue техникі болуы керек еді. Pararescue-ге ұзақ қашықтықтағы бомбалаушы және көліктік миссияларда жоғалған экипаждарды құтқару және әуеден құтқару қажет болғанда басқа мекемелерге көмек көрсету міндеті жүктелді. 1947 жылдың басында өткен бір миссия, Әуе Күштерінің Pararescue қызметінің ресми құрылуына түрткіс болды. Мамыр айында доктор (капитан) Поп Б. «Док» Холлидей OA-10 Catalina ұшағынан парашютпен Никарагуаның жартас аймағына секіріп, қираған B-17 Flying Fortress ұшағынан парашютпен құлаған экипаж мүшесіне көмек көрсетті. Оның бұл әрекеті оған «Қола Жұлдыз» орденін әкелді және оны Pararescue-дің алғашқы қаһармандарының біріне айналдырды. Pararescue командаларына рұқсат берілгеннен кейін көп ұзамай, 5-ші құтқару эскадрильясы Флорида штатындағы МакДилл Әуе базасында алғашқы Pararescue және Survival мектебін өткізді. Оқытушылардың ядросын барлық әскери түрлерден таңдалған тәжірибелі офицерлер мен сарбаздар құрады. Бұл алғашқы мектептің бастығы – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Стратегиялық қызметтер кеңсесіне (OSS) тағайындалған 1-ші лейтенант Перри К. Эмонс болды. Соғыс аяқталғаннан кейін Эмонс және алты сержант Таиландтан соғыс тұтқындарын әуемен шығарды, бұл олардың тобына «Перри және Пираттар» деген лақап атын сыйлады, бұл атау танымал комикстердегі Терри және Пираттар кейіптерін еске түсіреді. Соғыстан кейін Эмонс Грузия штатындағы Форт-Беннингтегі Әуедегі шабуыл мектебін бітіріп, әуе күштерінің парашютпен секіруге құқық алған екінші ұшқышы болды.

Recognizing the need for a unified organization to perform search and rescue, the Army Air Force formed the Air Rescue Service (ARS). Officially established on 29 May 1946, the ARS was charged with saving the lives of aircrews who were involved in aircraft disasters, accidents, crash landings, ditchings or abandonments occurring away from an air base, and with being world deployable to support far flung air operations. In the area around an air base, the air base commander had search and rescue jurisdiction through the Local Base Rescue (LBR) helicopter units. However, these were limited to a 135 mile (217 km) radius around the base due to the range and payload limitations of the aircraft. In order to reach beyond this limitation, Pararescue teams were authorized on 1 July 1947, with the first teams to be ready for fielding in November. Each team was to be composed of a Para doctor and four Pararescue technicians trained in medicine, survival, rescue and tactics. Pararescue was given the mission of rescuing crews lost on long range bomber and transport missions and to support other agencies when aerial rescue was requested. A mission earlier in 1947 was the final impetus for the formal creation of Air Force Pararescue. In May, Dr. (Capt) Pope B. 'Doc' Holliday parachuted out of an OA 10 Catalina into the Nicaraguan jungle to aid a crewmember who had parachuted from a crippled B 17 Flying Fortress. His actions earned him the Bronze Star and made him another of Pararescue's early legends. Shortly after Pararescue teams were authorized, the 5th Rescue Squadron conducted the first Pararescue and Survival School at MacDill Air Force Base in Florida. The core of instructors were experienced officers and enlisted men who were recruited from all branches of service. The commandant of that first school was pilot 1st Lieutenant Perry C. Emmons, who had been assigned to the Office of Strategic Services (OSS) during World War II. At the close of the war, Emmons and six sergeants flew prisoners of war out of Thailand, earning his group the nickname "Perry and the Pirates", after the popular comic strip Terry and the Pirates. After the war, Emmons completed Airborne School at Fort Benning, Georgia, becoming only the second jump qualified Air Force pilot.

Түркияның қышқылдары

1947 жылдың соңында Аляскадағы B-29 "Clobbered Turkey" ұшағының апаты арнайы, жақсы дайындалған Pararescuemen қажеттігін көрсетті. 21 желтоқсанда "Clobbered Turkey" тауға шағылысып, 27-сі күні апат орны табылғанда, медициналық корпустың 1-ші лейтенанты Альберт К. Кинни, аға сержант Сантелл А. Лондон, Әуе күштерінің суық ауа райы бойынша сарапшысы және Т 5 Леон Дж. Кейси—ешқайсысы да Pararescuemen дайындығынан өтпеген—апат орнына секіруге ерікті болып келді, ол Номеден 95 миль (153 шақырым) солтүстікке орналасқан. Команда апат орнында нашар көріну, қатал температура және күшті желмен кездесті, нәтижесінде үшеуі де қаза тапты. Кейсидің денесі апат орнынан 7 миль (11 шақырым) қашықтықта, желдің күшімен айдалып табылды. "Clobbered Turkey" экипажының екі мүшесі, көмек іздеуге шыққандар, апат орнынан бірнеше шақырым жерде қайтыс болды. Екі күннен кейін апат орнына келген азаматтық ұшқыштар Уильям Мунц және Фрэнк Уэйли, ұшақта қалған алты экипаж мүшесінің барлығы аман қалғанын анықтады. Доктор Киннидің денесі келесі жылдың шілде айына дейін табылған жоқ. 1949 жылы дәрігерлердің жетіспеуіне байланысты медициналық қызмет корпусының офицерлері Pararescuemen-ді командаларда ауыстырды, олар әскери Pararescuemen сияқты бірдей дайындықтан өтті. Осы офицерлердің біріншілерінің бірі фармацевт Джон С. Шумат болды, ол Pararescue және аман қалу мектебінің коменданты болып тағайындалды. Осы кезде Авиациялық медицина мектебінде, Гунтер әуе базасында, Алабама штатында Аэроқұтқару мамандығы курсы құрылды. Pararescuemen-ге жарақаттардың сипаты мен ауқымын анықтау және емдеу үшін қажетті дағдыларды үйрету мақсатында жасалған курсты бұрынғы Pararescue тәжірибесі бар медициналық корпустың офицерлері, соның ішінде доктор Поуп Б. 'Док' Холлидей, доктор Руфус Хессберг, доктор Хамильтон Блэкшир, доктор Рэндал У. Бриггс және доктор Бёрт Роуэн оқытты.

Корей соғысы

Pararescue өскен сайын, PJ командалары әлемдік қамтуды қамтамасыз ету үшін әрбір Әуе құтқару қызметі эскадрильясына бекітілді. 1950 жылы Әуе құтқару қызметінің құрамында бұрын тәуелсіз болған Әуе құтқару эскадрильяларының бірігуі аяқталды. 1950 жылы Солтүстік Корея 38-ші параллельді кесіп өтіп, Корея соғысын бастарды. Бұл Әуе құтқару қызметіне оқуларын тәжірибеде сынауға және теорияларды саясатқа енгізуге мүмкіндік берді. Басты жаңа ұғымдардың бірі – жау шебінен тысқары қалған адамдарды құтқару болды. Бұл, сондай-ақ, майданға жақын орналасқан медициналық пункттерден ауыр жараланғандарды эвакуациялау Әуе құтқару қызметінің басты міндеттеріне жатты. Парашютистер осы миссияларға қатысатын Әуе құтқару экипаждарының штатты бөлігі болды. Олардың медициналық және тактикалық біліктілігі оларды осындай эвакуациялық және құтқару операцияларында құнды жасады. Парашютистер көбінесе оларды жеткізген тікұшақтан түсіп, құтқаруға жіберілген адамдарға көмек көрсетуге шақырылатын. Мұндай жағдайларда жау территориясында ұзақ уақыт болуға және ондаған шақырымды жаяу өтуге тура келуі мүмкін. Осы «Жалғыз қасқыр» операцияларының ең ұзағы – 72 сағатқа созылды. 1953 жылы соғыс аяқталған кезде Әуе құтқару қызметі сегіз мыңнан астам ауыр жараланғандарды эвакуациялап, жау шебінен шамамен мың адамды құтқарып алды.

Вьетнам соғысы

Вьетнам соғысы Параспас командалары үшін шешуші кезең болды. Әуе күштерінің операцияларының масштабы соншалықты ұлғайып, Параспас командаларына деген қажеттілік те артты. Тікұшақтардың қолданылуы жылдамдық, қашықтық және олардың қамтамасыз ете алатын қолдауды пайдалана отырып, жаңа тактиканы қалыптастырды. Құтқару "жинақтары" FAC (Forward Air Controllers), құтқару эскорттары (мысалы, AH-1 Cobra немесе A-1 Sandy), қорғау үшін ұшақтардың CAP (Combat Air Patrol), құтқару миссияларын үйлестіру және тікұшақтарды жанармаймен қамтамасыз ету үшін HC-130 "King" Hercules, ал HH-3 Jolly Green Giant, HH-43 Huskie және HH-53 Super Jolly Green Giant тікұшақтары жау шебінің артында түсірілген ұшқыштарды жедел құтқару үшін пайдаланылды. Осы құтқару операцияларына АҚШ Әуе күштерінің элиталық өрт сөндіруші/ұшақ құтқарушылары қатысты. Параспас қызметкерлері осы жинақтардың құрамында болып, жарақат алған ұшақ экипажына медициналық көмек көрсетумен қатар, жоғалып кеткен немесе қаза тапқан ұшақ экипажы іздеуге мүмкіндік алды. Параспас-құтқару тобының мүшелері LSO (Шектелген жер үсті операциялары) іздеулерін жүргізу үшін жіберілетін, ал эскорттар дереу қолдау көрсету үшін белсенді патрульдік күзетуді сақтайтын. Кейде олар қашуға және жалтаруға мәжбүр болған адамдарды іздеу үшін жіберілетін, мұндай жағдайларда миссия бірнеше күнге созылуы мүмкін. Параспас командалары таңсық нәтижелерге қол жеткізді; қақтығыс кезінде Әуе күштерінің кресі тек 19 ұшақ экипажына ғана берілді. Оның ішінде 10-ы Параспас күштеріне берілді.

Парақұтқару және парақұтқарудың алдыңғы қатарлы бағыт-бағдары курсы

1950 жылдан бері Әуе күштерінің парашютер-құтқарушылары (Pararescue) Азаматтық әуе патрулінің (Civil Air Patrol) курсанттарына оқыту және тәлімгерлік көрсетіп келеді. Бұл 1977 жылы Нью-Мексико штатындағы Киртленд әуе базасында Pararescue Orientation Course (PJOC) курсын енгізу арқылы ресми түрде бекітілді. Кейіннен PJOC курсы Кентукки штатының Форт-Нокс және Вирджиния штатының Джордж Вашингтон ұлттық орманында да оқытылды. Бұл курс – ең қиын ұлттық курсанттарға арналған арнайы іс-шаралардың бірі. Онда CAP курсанттарына баспана салу, жерді бағдарлау және тауға өрмелеу сияқты негізгі тіршілік ету және құтқару дағдылары үйретіледі. Advanced Pararescue Orientation Course (APJOC) 1980 жылдары басталды және тек Киртленд әуе базасында оқытылды. 2003 жылы екі бағдарлама да тоқтатылды. PJOC 2004 жылы қайта іске қосылды, ал APJOC 2008 жылы Аризона штатындағы Дэвис-Монтан әуе базасына көшірілгенге дейін қайта іске қосылмады. APJOC PJOC курсында алынған білімдерді дамытады және курсанттарды жедел парашютер-құтқарушылар (Pararescue) немесе Арнайы тактикалық эскадрильяның (Special Tactics Squadron) өмірімен таныстырады. Курс жауынгерлік құтқару оқу-жаттығуларымен аяқталады. APJOC барысында PJOC және APJOC – Азаматтық әуе патрулінің (Civil Air Patrol) Ұлттық курсанттарға арналған арнайы іс-шаралары болып табылады және оларды АҚШ Әуе күштерінің парашютер-құтқарушылары (Pararescue) қамтамасыз етеді.

Парақұтқарушы Креди

Бастапқыда "Әуе құтқарушысының кодексі" деп аталған бұл еңбек, әуе құтқару қызметінің алғашқы командирі, (кейін) подполковник Ричард Т. Кайт жазған және оны Әуе күштерінің құтқару координациялық орталығы (AFRCC) қазірге дейін пайдаланады.

Жасыл аяқ

Бұл дәстүр Вьетнам соғысы кезінде пайда болды, сол кезде АҚШ Әскери-әуе күштерінің ең көп қолданылатын тікұшағы CH-3E болды, оның үлкен көлемі мен зәйтүндік түсіне байланысты оған Jolly Green Giant деген лақап ат қойылды. Бұл дәстүр ұшқыштар, навигаторлар, әскери ұшақ экипажының мүшелері немесе басқа да әскери қызметкерлерге құтқару қажет болғанда пайда болды. Осы қызметкерлер құтқарылғаннан кейін, олардың жамбасына "жасыл аяқ" деген уақытша сиямен салынған "татуировка" басылып, парашютистер олардың өмірін сақтап қалғанын білдіретін.

"Пара-Джампер" терминінің шығу тегі

"Пара-жүмпер" термині – әскери міндеттерді тану кодының қысқартылған түрі "PJ" ретронимі, онда P = Парашютші, ал J = Суға батушы (Diver) деген мағынаны білдіреді. Бұл кодтар Әуе күштерінің 5-төріндегі (Әуе экипажының ұшу журналы) ұшақтан секіруге дайындалған экипаж мүшелерін анықтау үшін қолданылған. Парақұт жасаушылар (Pararescuemen) бастапқыда ұшу кезінде міндеттер атқармаған және 5-төрінде тек "PJ" деп тіркелген. Кейіннен парақұт жасаушылардың міндеттеріне айналмалы қанатты ұшақтарда әуедегі пулеметші және бақылаушы қызметтері қосылды, бұл қызметті қазір әуедегі пулеметшілер атқарады. Қазіргі таңдағы әуе экипажының білікті парақұт жасаушылары AFTO 781-төрінде "J" ("Парақұт жасаушы мүшесі") әуе экипажының лауазым идентификаторы арқылы тіркеледі.

Маруандық берет

Pararescuemen және Combat Rescue Officers киетін қызыл қоңыр түсті бас киім 1966 жылы HQ USAF-тан бекітілді және АҚШ Армиясының Арнайы күштерінің бас киімінен кейін барлығына киюге рұқсат етілген екінші бас киім болып табылады. Бұл бас киім өз қарындастарының құйған қанын және қиын жағдайдағы адамдарға көмек көрсету арқылы міндетке деген адалдығын символдайды.

Парасақтау Flash

Жарық – Билл Стеффенс жасаған және 1952 жылы қолданысқа енгізілген бастапқы Аэроқұтқару қызметінің таңбасының бір түрі. Бастапқы Аэроқұтқару қызметі таңбасының маңызы былай сипатталған:

Белгілі құтқарушылар

Рамон Колон Лопес, Төрағаның аға кеңесшісі (SEAC), 2007 жылы жаңадан құрылған Әуе күштерінің жауынгерлік қимыл медалімен марапатталған алғашқы алты ұшқыштың бірі болды. Ол сондай-ақ Киртленд әуе базасындағы парашютист-құтқарушы және жауынгерлік құтқару офицерлері мектебінің уақытша коменданты болды. Кейін ол Бірлескен штабтар төрағасының 4-ші аға кеңесшісі болып қызмет етті. Джейсон Каннингэм, аға авиатор, 2002 жылғы 4 наурызда Такур-Гар шайқасындағы әрекеттері үшін Әуе күштерінің крестімен марапатталды. Техникалық сержант Керри Миллердің күміс жұлдызы 2002 жылғы 4 наурызда Такур-Гар шайқасында іздестіру және құтқару тобының жетекшісі ретіндегі әрекеттері үшін Әуе күштерінің айқышқа дейін көтерілді. Скотт Фейлс, мастер-сержант, 1993 жылы Сомалидің Могадишу қаласындағы Могадишу шайқасындағы ерлігі үшін күміс жұлдызбен марапатталды. Сонымен қатар, Әуе күштерінен отставкадағы мастер-сержант және парашютист-құтқарушы Скотт Фейлс АҚШ Арнайы операциялар күштерінің ең жоғары наградасын алды – 2012 жылғы Буль Саймонс сыйлығын, ол Флорида штатының Тампа қаласында 23 мамырда табыс етілді. Фейлс сондай-ақ «Жыл құтқарушысы» аталымын екі рет алған Jolly Green’s Association ұйымынан да марапатталды және 1992 жылы Әуе күштерінің 12 үздік авиаторының бірі болды. Уэйн Фиск, техникалық сержант, 1970 жылғы қарашада Сон Тай түрмесіне жасалған шабуылға қатысқандығы үшін күміс жұлдызды, ал 1975 жылғы мамырда SS Mayaguez құтқару операциясына қатысқандығы үшін тағы бір күміс жұлдызды алды. Mayaguez құтқару операциясы кезінде Фиск Оңтүстік-Шығыс Азияда жаумен жекеше соғысқан соңғы американдық әскери қызметші болды. Вьетнамдағы бес сапарында ол Қорғаныс жоғары қызметі медалі, Ардагерлік легионы, емен жапырақты кластері бар Ерекше ұшу кресі, емен жапырақты кластері бар Ардагерлік қызмет медалі және 17 емен жапырақты кластері бар Әуе медалін алды. Дуэн Д. Хакни, екінші сыныпты авиатор, 1967 жылғы 6 ақпанда Солтүстік Вьетнамда құлаған ұшқышты құтқару операциясы үшін Әуе күштерінің кресімен марапатталды. Ол АҚШ Әуе күштері тарихындағы ең көп марапатталған әскери қызметші болып табылады, ол ерлігі үшін 24 награда және барлығы 70-тен астам награда мен марапат алған. Джон К. Хоберг, техникалық сержант, 1970 жылғы қарашада Сон Тай түрмесіне жасалған шабуылдағы рөлі үшін күміс жұлдызды алды. Ларри У. Мейси, сержант, 1967 жылғы 9 қарашада Оңтүстік-Шығыс Азияда бірнеше құтқару ұшақтары – оның ішінде өзінің де – атып түсірілген инфильтрациялық топты түнгі уақытта құтқару операциясындағы әрекеттері үшін Әуе күштерінің кресімен марапатталды. Жош Аппел, капитан, және Кристофер Пирсчи, техникалық сержант, әскери теңізші Маркус Латтреллді және оның ауған құтқарушысын SEAL жасырынған ауылдан құтқарып алған құтқару тобының мүшелері болды. Латтрелл ауыр жарақат алды, ал оның командасының қалған бөлігі «Қызыл қанаттар» операциясы кезінде Талибан жауынгерлерімен болған атыста қаза тапты. Бірнеше күннен кейін олар Латтреллдің серіктерінің денелерін де тапты. Кейіннен Аппел жедел жәрдем бөлімінде дәрігер болып жұмыс істеді. Пирсчи 2011 жылы Пат Тилман стипендиясын алды және медициналық мектепті аяқтады, ақырында көкірек хирургиясына маманданды. Аппел Аризона университетінің медицина факультетін құтқару миссиясына дейін бітірген. Бірнеше жылдан кейін Пирсчи де сол медицина мектебін бітірген кезде, Аппел оны салтанатта бас киіммен шауып тастады. Вильям Х. Питсенбаргер, бірінші сыныпты авиатор, Вьетнам соғысы кезіндегі әрекеттері үшін Әуе күштерінің кресімен марапатталды. Кейіннен оның медалі Құрмет медаліне ауыстырылды. Нью-Йорк әуе ұлттық гвардиясының техникалық сержанты Арден «Рик» Смит Себастьян Юнгердің «Кәдемі дауыл» кітабында баяндалған оқиғалар кезінде теңізде жоғалып кетті, себебі ол болған тікұшақ жанармай құюға қабілетсіз болып, мұхитқа түсіп қалды. Техникалық сержант Тим Уилкинсон 1993 жылғы Могадишо шайқасындағы әрекеттері үшін Вьетнам соғысынан бері Әуе күштерінің кресімен марапатталған алғашқы адам болды. Уилкинсонды Тай Беррелл 2001 жылғы «Black Hawk Down» фильмінде ойнады, ол Могадишо шайқасының оқиғаларын баяндады. Вил Уиллис, штаб-сержант (бұрынғы АҚШ армиясының рейнджері), Армиялық арнаның «Маңызды операциялар миссиясы» атты шоуының жұлдызы болды және кейіннен сол арнада «Триггерлер: Әлемді өзгерткен қарулар» бағдарламасын жүргізді. Уиллис сондай-ақ History Channel-дің Top Shot бағдарламасында қару-жарақ сарапшысы ретінде пайда болды және Forged in Fire бағдарламасын жүргізеді. Иван Руис, мастер-сержант, 22-ші арнайы тактикалық эскадрильяның...

Ramón Colón López, Senior Enlisted Advisor to the Chairman (SEAC), was one of the first six airmen to be awarded the newly created Air Force Combat Action Medal in 2007. He was also an interim Commandant of the Pararescue and Combat Rescue Officer School at Kirtland AFB. He would later serve as 4th Senior Enlisted Advisor to the Chairman of the Joint Chiefs of Staff. Jason Cunningham, Senior Airman, was posthumously awarded the Air Force Cross for actions on 4 March 2002, during the Battle of Takur Ghar. Technical Sergeant Kerry Miller's Silver Star was upgraded to the Air Force Cross for actions as the Combat Search and Rescue Team Leader on 4 March 2002, during the Battle of Takur Ghar. Scott Fales, Master Sergeant, was a recipient of the Silver Star for his heroic action in the Battle of Mogadishu, Mogadishu, Somalia, in 1993. In addition Retired Air Force Master Sgt. and pararescueman Scott Fales received U. S. Special Operations Command’s highest honor when he was awarded the 2012 Bull Simons Award in Tampa, Florida, 23 May. Fales was also recognized by the Jolly Green’s Association performing "Rescue of the Year" twice in his career and in 1992 he was one of the Air Force's 12 Outstanding Airman. Wayne Fisk, Technical Sergeant, earned a Silver Star for his role in the Son Tay Prison raid in November 1970, and another Silver Star for participating in the SS Mayaguez rescue in May 1975. During the Mayaguez rescue, Fisk was the last U. S. serviceman to personally engage the enemy in Southeast Asia. Other medals earned during his five tours in Vietnam include the Defense Superior Service Medal, the Legion of Merit, the Distinguished Flying Cross with Oak Leaf Cluster, the Meritorious Service Medal with oak leaf cluster, and the Air Medal with 17 oak leaf clusters. Duane D. Hackney, Airman Second Class, was awarded the Air Force Cross for actions while recovering a downed pilot in North Vietnam, on 6 February 1967. He is also the most decorated enlisted man in the history of the U. S. Air Force with 24 awards for valor and more than 70 awards and decorations in all. Jon K. Hoberg, Technical Sergeant, earned a Silver Star for his role in the Son Tay Prison raid in November 1970. Larry W. Maysey, Sergeant, was awarded the Air Force Cross for actions in a night recovery of an infiltration team in which several recovery aircraft—including his own—were shot down in Southeast Asia on 9 November 1967. Josh Appel, Captain, and Christopher Piercecchi, Technical Sergeant, were the pararescue team who recovered Navy SEAL Marcus Luttrell and his Afghan rescuer from a village the SEAL had sought shelter in. Luttrell had been seriously wounded and the rest of his team were killed in a firefight with Taliban fighters during Operation Red Wings. Several days later, they also retrieved bodies of Luttrell's teammates. Appel later worked as an emergency room physician. Piercecchi received the Pat Tillman 2011 scholarship and also completed medical school, eventually specializing in thoracic surgery. efn|name=note1|Appel had graduated from University of Arizona College of Medicine shortly before the rescue mission. Years later, when Piercecchi also graduated from the same medical school, Appel hooded him at the ceremony. William H. Pitsenbarger, Airman First Class, was posthumously awarded the Air Force Cross for his actions during the Vietnam War. His medal was later upgraded to the Medal of Honor. Arden "Rick" Smith, Tech Sergeant, of the New York Air National Guard was lost at sea during the events chronicled in the Sebastian Junger book The Perfect Storm after the helicopter he was in was unable to refuel and had to ditch in the ocean. Tim Wilkinson, Technical Sergeant, was the first recipient of the Air Force Cross since the Vietnam War for his actions during the 1993 Battle of Mogadishu. Wilkinson was portrayed by Ty Burrell in the 2001 film Black Hawk Down which chronicled the events of the Battle of Mogadishu. Wil Willis, Staff Sergeant, (former U. S. Army Ranger) was the star of a Military Channel show entitled Special Ops Mission and later served as the host of Triggers: Weapons That Changed the World on that same network. Willis has also appeared as a weapons expert on the History Channel's Top Shot, and is the host of Forged in Fire. Ivan Ruiz, Master Sergeant, was a PJ of the 22nd Special Tactics Squadron who received the Air Force Cross on December 10th, 2013 for his actions in saving the lives of two of his teammates while contributing to 11 Insurgents killed.