Кіріспе

Орыс философы (1794–1856)
философ

Пётр Яковлевич Чаадаев (Пётр Я́ковлевич Чаада́ев; 7 маусым [27 мамыр Е.К.] 1794 – 26 сәуір [14 сәуір Е.К.] 1856) – орыс философы. Ол орыс шеллингшілерінің бірі болды. Чаадаев сегіз "Философиялық хаттар" жазды.

Өмірбаян

Чадаев Мәскеуде дүниеге келіп, сол жерде қайтыс болды. Чаадаевтардың тегі түркі тіліндегі Чағадай сөзінен шыққан болуы мүмкін, ал атауы – Шыңғыс ханның екінші ұлы Шағатайдан. (Моңғол тілінде Шағатай деген сөз «батыл», «құрметті» немесе «шын» деген мағынаны білдіреді.) 1812 жылы Мәскеу университетін бітірмей армияға қабылданып, 1812 жылғы француз басқынына қарсы күресті. 1820 жылы қазанда Семенов полкінде (Чадаев бұрын қызмет еткен) император Александрдың Семёнов полкінің көтерілісіне (Восстание Семёновского полка) реакциясын тікелей көргендіктен, 1820 жылы желтоқсанда қызметтен кеткен болуы мүмкін. 1823-1826 жылдары Еуропаға саяхат жасағандықтан, 1825 жылғы декабристер көтерілісі кезінде Ресейде болмады, бірақ оралғаннан кейін декабристермен байланысы туралы сұрақтарға жауап берді. Осы байланыстар император Николай I-нің жаңа басшылығында лауазым таба алмауына себеп болған болуы мүмкін. Чадаев Александр Пушкинмен (1799–1837) достық қарым-қатынас орнатты және Александр Грибоедовтың «Ақылдан құрлық» (1824) пьесасының басты кейіпкері Чатскийдің прототипі болды. 1840 жылдары Чадаев Мәскеу әдеби айналымының белсенді қатысушысы болды.