Кіріспе

Лиззи Борден туралы аңыз - 1975 жылы түсірілген американдық тарихи-мистериалдық фильм. Режиссері - Пол Вендкос. Бұл фильмде Кэтрин Хельмонд, Фриц Уивер, Фионнула Фланаган және Хейден Рорк ойнайды. Ол 1975 жылы 10 ақпанда ABC телеарнасында көрсетілді. Фильм 1976 жылы теледидар үшін түсірілген ең жақсы фильм номинациясы бойынша "Алтын глобус" сыйлығына ұсынылды. Фильм шындыққа негізделгенімен, 1892 жылдың 4 тамызындағы оқиғаларды қайтадан баяндап береді. Бұл күні Нью-Англиялық қалыңдық Лиззи Борденнің әкесі мен өгей анасы Фолл-Ривердегі (Массачусетс штаты) үйінде қатыгездікпен өлтірілген. Борденге және кісі өлтірулерге деген қоғамдық қызығушылық оның кісі өлтіруден кейінгі өзін-өзі ұстауымен күшейеді, ал ол әкесі мен өгей анасының жерлеу рәсімі кезінде ешқандай эмоция білдіре алмағанда, жұртшылық оның оларға қатысы бар екендігі туралы болжайды. Бас күдікті (Лиззидің өзі) түрмеге қамалуы, сондай-ақ сот тергеушісі мен сот ісінің нақты куәліктерін пайдалана отырып, адал суреттеледі. Сот барысында әртүрлі адамдар куәлік береді, соның ішінде Бриджет Салливан, Бордендердің Ирландиядан келген қызметшісі, ол кісі өлтіру кезінде үйде жалғыз адам болған. Фильмнің докдрамалық баяндауынан ауытқу ретінде қарастырылуы мүмкін, Лиззи өзінің үкімін естігенде, оның шынайы түрде жалаңаш күйінде кісі өлтіргенін және әрбір өлімнен кейін суға түскенін көрсететін флешбэктер көрсетіледі, бұл оның киімдерінен қан табылмағанын түсіндіреді. Алайда, фильмнің Лиззидің кісі өлтірудегі рөліне қатысты сюжеті екіталай болып қалады, өйткені ол Лиззидің қылмыстарды еске түсіргенін, оның құрбандарын қалай жоюы туралы қиялданғанын айтпайды. Лиззи ақталғаннан кейін үйіне оралғанда, оның әпкесі Эмма одан әкесін өлтірген-өлтірмегенін сұрайды; Лиззи жауап бермейді. Эпилогта Эндрю мен Эбби Борденнің өлтірілуі әлі де шешілмеген деп жазылған.

Сюжет

1892 жылы 4 тамызда қызметші қыз Бриджит Салливан көршісі Чёрчилл ханымды Борденнің үйіне шақырады, онда Лиззи Борден оны есікте қарсы алып, "Мисс Черчилл" деп суықтай айтады. Черчилл, кір, біреу әкемізді өлтірді. Эндрю Борденнің денесі жүзінде бірнеше балтамен жараланған күйі қонақ бөлмесіндегі диванға жатады. Полиция Эндрюдің денесін тексеруге келеді, үйді іздестіргеннен кейін миссис Черчилль мен Бриджит қонақ бөлмесінде өлтірілген Лиззидің енесі Эбби Борденнің денесін табады. Көршілері үйді қоршауға жиналады. Эмма Борден 31 жастағы Лиззиден 9 жасқа үлкен Фэрхейвеннен оралады, ол достармен бірге болған. Эмма Лиззиден әкесін өлтірген-өлтірмегенін сұрайды, Лиззи бұны жоққа шығарады. Лиззиге морфинді емінше қысылу үшін береді және полиция сұрақтарына сәйкес келмейтін жауаптар береді. Жерлеу кезінде Лиззи қара киім кимегені немесе қайғы-қасіретін көрсетпегені үшін сынға ұшырайды. Лиззиге оның күдікті екендігі туралы хабарланады және тергеу жүргізіледі. Бриджит тергеу кезінде Лиззи екеуі ғана үйде болған дейді. Мистер Борден қалаға кетті, ал миссис Борден ешкім көрмеген хатты алды, онда Әббиден атын атамаған ауру досына қамқорлық жасауды сұрады. Миссис Борденнің нұсқауы бойынша Бриджит үйдің сыртында есіктері құлыпталып, өлім кезінде терезелерді жуды. Бриджит үйге ешкімнің келгенін көрген жоқ, бірақ Бордэн мырза сағат 10:45-те үйге келіп, диванда ұйықтап кетті. Бриджит қала сағаты сағат 11-ге соққы бергенде ұйықтап жатты, бірақ 3 немесе 4 минуттан кейін Лиззи Эндрюдің денесін тапқаннан кейін шақырды. Лиззи өзінің өгей анасы Эббиді бала кезінде "ана" деп атағанын, бірақ оны "мэм" деп атай бастағанын айтады. Боден кейін, себебін түсіндірмей. Лиззи бірнеше рет өз әңгімесін өзгертті, ол әкесі үйге келгенде, төбеде ме, әлде төменде ме екеніне сенімді емес еді. Ол Әббиді соңғы рет оның денесі табылғанға дейін 1 сағат 30 минут бұрын көргенін айтады. Ешкім Әббиге жазылған хатты да, үйге оралғандығын да көрген жоқ. Эндрю үйде 15-20 минут болды, ал Лиззи қорада келесі дүйсенбіге арналған балық аулау желісіне темір суғарушыны іздеді. Лиззи белгісіз біреудің Әббиді бір жарым сағат бұрын, Бриджит пен Лиззидің жанында болған кезде қалай өлтіргенін түсіндіре алмайды, содан кейін Андрюді 20 минут ішінде өлтірді, ол қорада болды, ал Бриджит ұйықтауға дайындалды. Сот Лизиді кінәлі деп есептеп, сотқа дейін қамауға алды. Лиззиді асып өлтіру күтіп тұр. Эмманың қолдауымен және әкесі қалдырған 250 мың долларлық мүлкінен үлесін алып, Лиззи Джордж Робинсон басқарған "ұйдағындағы команданы" ұстап тұрады. Ол өзінің түрме камерасын жиһаздармен безендіреді және сотқа арнайы киім шкафын таңдайды. Баспасөз және жұртшылық Лиззиге жанашырлық танытады, ол жексенбілік мектептің мұғалімі және ұстамдылық, христиандық көмек және шетелдік миссионерлік қызметтер үшін адал жұмысшы. Лизидің тергеу кезінде берген куәлігі қабылданбайды, себебі оған тиісті кеңес берілмеген және оның куәлігі морфиннің әсерімен болған кезде алынды. Сотта досы Элис Расселлдің куәлігі бойынша, өлтірудің алдындағы күні Лизи әкесінің іскер серіктестерімен қиындықтары болғанын, біреу оған зиян келтірер деп қорыққанын, үйге күндіз, отбасы мүшелері үйде болған кезде ұрлық жасалғанын айтқан. Жерлеуден кейінгі күні Лиззи пешке бояумен боялған киімді өртеп жіберді. Жергілікті химик куәлік етіп отырғанындай, Лиззи кісі өлтіруден бірнеше күн бұрын прус қышқылын сатып алуға тырысқан, яғни, терісінен жасалған плащты тазалау үшін. Ол оған рецептсіз улы затты сатпайды. Сот сараптамасының сарапшысы полиция тапқан балтаның мәйіті Бордэн мырзаның бас сүйегіндегі жарақатқа сәйкес келетінін растады. Оқиғаға қатысқан адамның киімдері қанға толы, бірақ соңғы қастандықтан кейін Лизиде қан таптары болған жоқ, тек киімінде аздаған қан болған. Сотта Эндрю мен Эббидің бас сүйектері көрсетіліп, жараға балта ілінгенде, Лиззи құлап қалады. Барлық ерлер қазылар алқасының төрағасы үкімді жариялауды сұрайды. Лиззи еске түсіру арқылы оқиғалардың ретін еске алады. Эбби Эндрюді өсиетін өзгертуге көндіреді, ал Эндрю келесі аптада өзінің заңгерін көруге келіседі. Лиззи Эммаға Әббиді бірінші өлтіруді қалайтынын және әкесі жаңа өсиет жасамауы керектігін айтады. Эмма келесі күні Фэрхейвенге баруды шешеді. Лиззи Бриджиттің терезелерді жуғанын, содан кейін көршімен сөйлескенін көрді. Есіктерді құлыптап, Лиззи киімдерін шешіп, төсегінің астынан балта алады. Жылаңаш, Лиззи Әбби мен Эндрюді�...

Кастинг

Элизабет Монтгомери мен Лиззи Борден - 17 ғасырдағы Массачусетс тұрғыны Джон Лютердің ұрпақтары. Монтгомери Борденнің байланысын анықтаған генеолог Ронда МакКлюр: "Елзабет өзінің өзінің туған ағайындысының рөлін ойнап жатқанын білгенде, өзін қалай сезінгені таңғалдырады" деді. Монтгомери фильмде киген көйлектердің бірі қазір Борден үйінде орналасқан қонақүйде қойылған. Ирландиялық актриса Фионнула Фланаган Борденнің үй қызметшісі Бриджит Салливанның рөлін ойнады, ол бастапқыда Ирландиядан шыққан.

Марапаттар

Фильм жазушы Уильям Бастқа 1975 жылы ең үздік телефильм / мини-сериал үшін Эдгар сыйлығын берді. Ол сондай-ақ екі "Эмми" сыйлығын жеңіп алды, костюм дизайны (Гай С. Верхиллге) және кинорежиссерлік (Джон А. Мартинелли) және тағы үш "Эмми" номинациясында: басты әйел (Монтгомери), көркемдік режиссерлік (Джек Де Шилдс) және дыбыс редакциялау (Гарри Гордон).

Шығару

Фильмнің 1-ші аймақтағы DVD-сі 2014 жылдың 7 қазанында жарық көрді және қазір сатып алуға болады.