Кіріспе

Филадельфия марафоны (сондай-ақ Филадельфия Тәуелсіздік марафоны) – 1954 жылдан бері әр жылғы қараша айының үшінші жексенбісінде Пенсильвания штатындағы Филадельфия қаласында өткізілетін жыл сайынғы марафондық спорттық іс-шара. Филадельфия марафоны елдегі ең ірі марафондардың алғашқы ондығына кіреді, онда 30 000-нан астам жүгіруші, 60 000 көрермен және 3 000 ерікті қатысады. Бұл 30 000 жүгірушінің арасында АҚШ-тың барлық 50 штаты, Колумбия округі және 42-ден астам елден келгендер бар. Марафон жолы АҚШ Track & Field Road Running Technical Council ұйымымен кәсіби түрде сертификатталған.

Тарих

Филадельфия марафонының (Филадельфия Тәуелсіздік марафоны және бүгінгі күні AACR Филадельфия марафоны деп аталады) тамыры 1954 жылға, жарыстың ресми емес ашылу жылына дейін жетеді. Марафон сол кезде көбінесе қала маңындағы шара болып өтіп, көптеген түрлі аттармен белгілі болды: Үлкен Филадельфия Тәуелсіздік марафоны (1981–82) және Фэрмаунт Парк марафоны (1988–89). Бүгінгі марафон 1994 жылы сол кездегі мэр Эд Ренделл басшылығымен Филадельфия марафоны деген атпен құрылды, ол Филадельфия қаласының ішінде толығымен өтетін жылдық жүгіру шарасы болды. 1994 жылғы алғашқы жарысқа 1500-ден астам жүгіруші қатысты. Бұл жыл сайынғы шара қараша айының үшінші жексенбісінде немесе «Шүкірлік күніне дейінгі жексенбіде» өтеді. Марафон – АҚШ-тың үздік жүгіру шараларының бірі және Бостонға қатысуға жолдама беретін маңызды жарыс, онда 30 000-ға жуық жүгіруші жеті түрлі іс-шараның біріне қатысады. Оларға AACR Филадельфия марафоны, Dietz & Watson Филадельфия жартылай марафоны, Rothman Orthopaedic 8К және екі күн ішінде бірнеше жарысты аяқтауға таласып жүгіретін төрт сын кіреді. Филадельфия марафоны күндері 60 000-нан астам көрермен мен 3 000 ерікті жарыс күні құнды көмек көрсетеді. Жергілікті мектептердің, колледждердің, университеттердің және қоғамдық ұйымдардың еріктілерімен бірлесіп, қолдау көрсету аймақтарын ұйымдастыруға, жаңарту станцияларын басқаруға, қашықтықты бақылауға және «Ағай-інілік және қарындасқандық сезімдер» қаласында жүгірушілерге ең жақсы тәжірибе алуға көмектесу үшін жұмыс істейді. Қаланың маңызды шарасы ретінде марафонды Филадельфия қаласының басқарушы директорының кеңсесі ұйымдастырады. 1995 жылы Филадельфиядағы жетекші ортопедиялық орталық Ротман институтының докторы Питер Шарки және жүгіруге құштар адамдар тобы жексенбілік марафонның бөлігі ретінде кішкентай жарыс ұйымдастырды. 23 жылдан кейін және 3000 жүгіруші қатысқаннан кейін, Ротман 8К марафонның маңызды бөлігіне айналды және жаңадан бастаушыларға немесе ұзақ қашықтыққа жүгіруге дайындалуға ыңғайлы шара болып табылады. 2006 жылы жексенбілік бағдарламаға жартылай марафон қосылды, оны сол кездегі қалалық өкілі Дженис Пирс және жүгіруші ұйымдастырды. 2016 жылы жарыс екі күндік форматқа көшті, жартылай марафон мен 8К қашықтығы сенбі күні, ал толық марафон жексенбі күні өтті. 2011 жылы Филадельфия марафонында екі адам қайтыс болды, бұл он жылдан астам уақыт ішіндегі алғашқы қайғылы оқиға болды. Біріншісі – 21 жасар Джеффри Ли, Пенсильвания университетіндегі медбике және Уортон мектебінің студенті. Финиш сызығынан өткеннен кейін жүрек талмасынан құлап, оның өлімінің нақты себебі әлі анықталған жоқ. Өлімнің себебі гипертрофиялық кардиомиопатия деп ресми түрде диагностикаланғанымен, аутопсияны қосымша тексеруден кейін оның жүрегінің мөлшері спортшы үшін қалыпты болғандықтан, диагноз дұрыс болмауы мүмкін деген қорытындыға келді. Сондықтан медицина мамандары оның өлімі жүрек талмасынан емес, жүрек ауруынан туындаған болуы мүмкін деп санайды. Екіншісі – Крис Глисон, 40 жастағы тәжірибелі триатлоншы, Нью-Йорк штатының Клифтон Парк қаласынан. Глисон финиш сызығынан шамамен 400 метр қашықтықта жүрек талмасынан құлдырап қалды. 2020 жылы COVID-19 пандемиясына байланысты мері Джим Кенни Филадельфия қаласында 50 адамнан астам жиналуға тыйым салғаннан кейін марафон тоқтатылды. Тіркелгендерге 2021, 2022 немесе 2023 жылға жазбаларын ауыстыру немесе ақшасын қайтару мүмкіндігі берілді. 2021 жылы марафон тек вакциналанған жүгірушілердің қатысуымен өтті және Dunkin Kids Fun Run жарысы тоқтатылды. Жарысқа жеке және виртуалды форматта 21 000-нан астам жүгіруші қатысты. 2023 жылы жарыстарға 34 000 жүгіруші қатысты, оның ішінде толық марафон, жартылай марафон, 8К және балалар жарысы бар, бұл қатысушылар саны бойынша рекордты жаңартты. Жарыс маршруты Пенн Лэндингтегі Ескі қаланың көшелерімен, Делавэр өзеніне параллель, Скуилкил өзенінің бойымен және Манайункке дейін өтеді. Жер бедері жүгірушілерге көптеген қиындықтар туғызады, бірақ басқа ірі марафондармен салыстырғанда трасса өте тегіс.

Диц және Уотсон Филадельфия жартылай марафоны

Жартылай марафон 2006 жылы жарыс аптасына қосылды және Филадельфияның ең әдемі және тарихи аудандарынан өтеді. Ескі қаланың тарихқа толы көшелерінен бастап, Орталық қаланың ең қызықты бөліктері арқылы, Шкуилкил өзенінен өтіп, Фэрмаунт паркінің көркем жолдарымен жоғары көтеріліп, қайтадан өзен жағалауларын аралап төмен түседі. Бұл жарыс АҚШ Track & Field ұйымымен санкцияланған. Dietz and Watson Филадельфия марафонының жартылай марафон бөлігінің қазіргі демеушісі. Әрбір қатысушыға футболка, финишер медалі және финишер сертификаты беріледі (жарыстан кейін онлайн қолжетімді).

Ротман 8 мың

Ротман ортопедиясы Филадельфия марафонымен бірге өтетін 8 км (шамамен 5 миль) қашықтықтағы жарысқа демеушілік етеді. Бұл жарыс марафонның қысқарақ шеңберімен жүреді, кең Бенджамин Франклин аллеясынан басталып, Скуилкилл өзенінің көркейтілген жағалауы мен Мартин Лютер Кинг драйвы немесе Келли драйвы бойымен бұрылады. Әрбір қатысушыға футболка, финишер медалі және финишер сертификаты беріледі (жарыстан кейін онлайн режимінде қолжетімді).

Қоршаған ортаға әсері

AACR Филадельфия марафоны, қала әкімінің азаматтық қатысу кеңсесімен бірлесіп, жарысты экологиялық таза спорттық іс-шараға айналдырды. 2017 жылы Американдық қатерлі ісіктерді зерттеу қауымдастығы (AACR) келесі үш жылға толық марафонның атаулы демеушісі болып жарияланды. 2017 жылы Dietz & Watson жартылай марафонның ресми демеушісі болып жарияланды. 2017 жылы Ротман институты 8К жарысына демеушілік етуді жалғастыруға келісті. Ротман институты 19 жылдан бері Филадельфия марафонының бір бөлігі болып табылады, бұл дәл доктор Ричард Ротман мен Питер Шарки қоғамдық жұмыстар аясында 8К жарысына демеушілік етуді бастаған кезден басталады. 2017 жылы Dunkin' Donuts Dunkin' Munchkins Run-ның ресми демеушісі болып жарияланды. 2018 жылы Garmin марафон демеушілерінің қатарына қосылып, сол жылғы марафонның ресми таймері және жүгіру сағаты болып тағайындалды.