Кіріспе

Механикалық тоқу машинасы – тоқыма өнеркәсібінде қолданылатын механикалық тоқу станогы. Оны 1589 жылы Ноттингем қаласына жақын Кальвертоннан Уильям Ли ойлап тапқан. Оның қолданылуы, дәстүрлі түрде фреймдік тоқу деп аталады, тоқыма өнеркәсібін механикаландырудың алғашқы маңызды кезеңі болды және Өнеркәсіптік революцияның бастапқы тарихында елеулі рөл атқарды. Ол мақтадан тоқуға және қабырғалы өрнек жасауға бейімделді, ал 1800 жылға қарай кружево тоқу станогы ретінде қолданыла бастады.

Тарих

Бұл машина қолмен тоқылған бұйымдардың қозғалысын имитациялады. Ли патент алу ниетімен бұл құрылғының жұмысын Елизавета I патшайымға көрсетті, бірақ ол қолмен тоқу өнеркәсібіне тигізетін әсерінен қорқып, бас тартты. Алғашқы тізбекте дюймге 8 ине болды, одан тек қана қалың мата тоқылатын. Кейін Ли механизмді дюймге 20 инеге дейін жетілдірді. 1598 жылға қарай ол жібек пен жүннен шұлық тоқуға қол жеткізді, бірақ Джеймс I оған тағы да патент беруден бас тартты. Ли жұмысшыларымен және машиналарын алып, Генри IV-нің қолдауымен Францияға көшіп кетті, бірақ бизнесін сақтап қала алмады. Ол 1614 жыл шамасында Парижде қайтыс болды. Оның көптеген жұмысшылары өз тізбектерімен Англияға оралды, олар Лондонда сатылды. Бұл, инелердің үстінен үлкен иірімді түсіргеннен кейін және иірімдер таяқшасынан иірімді бөліп алғаннан кейін қолданылады, ал бөлгіштер алға тартылғанда сақалды инелерге бағыт беру үшін иірімге тіреледі.

Даму

Лондон қаласының сыртындағы Шпитальфилдс ауылына көшіп келген қуылған гугеноттардың жібек тоқушыларымен бірге дамыған өркендеген бизнес болды. 1663 жылы "Түйгіштердің құрметті компаниясына" патшалық жарғы берілді. Алайда, 1785 жылға қарай, арзан мақтадан жасалған шұлықтарға сұраныс арта түсті. Түйгіш станоктары жаңартылды, бірақ жеке адамдарға сатып алуға тым қымбатқа түсті; сондықтан, бай адамдар станоктарды сатып алып, тоқушыларға жалға берді, материалмен қамтамасыз етіп, дайын өнімді сатып алды. Бәсекелестік күшейген сайын, олар Хартиялық компания белгілеген стандарттарды ескермеді. Николас Алсоп 1680 жылдары Лестерге станоктарды әкелді, ол қарсылыққа тап болып, бастапқыда Нортгейт көшесіндегі жертөледе жасырын жұмыс істеді, өз ұлдарын және жақын туыстарының балаларын шәкірттікке алды. 1728 жылы Ноттингемдік судьялар Лондон компаниясының билігін қабылдаудан бас тартты, ал сауда орталығы солтүстікке қарай Ноттингемге көшті, онда да тоқу өнеркәсібі дамыған еді. Мақтадан жасалған шұлықтардағы жаңалық 1758 жылы Джедедия Струтт "Дерби қабырғасы" деп аталған станокқа қосымша құрылғыны енгізген кезде болды. Ноттингемдік тоқушылар шикізаттың жетіспеушілігін сезіне бастады. Бастапқыда олар Үндістанда тоқылған жіптерді пайдаланды, бірақ бұл қымбатқа түсті және көп мөлшерде қажет болды. Ланкашир жіптері фустиан үшін тоқылды және текстурасы әртүрлі болды. Олар мақтаны өздері иіруге тырысты, бірақ жүннің ұзын талшықтарына үйренгендіктен, үлкен қиындықтарға тап болды. Ал Глостердің иірушілері, қысқа жүнге дағдыланғандықтан, мақтаны да өңдей білді, ал олардың тоқушылары Ноттингемдік өндірушілермен бәсекелесе бастады.

Индустриялық революцияға әсері

Сол кезде Ричард Арк Райт өзінің жаңа тәжірибелік иіру машинасымен келді. Ол бастапқыда ат күшімен жұмыс істейтін фабрика салды, бірақ бір уақытта алты-сегіз ат қажет екені анық болды, оларды әр жарты сағат сайын алмастыру қажеттігі туды. Ол Кромфордқа көшіп, кейіннен "су тізгіші" деп аталған құрылғыны орнатты. Стратт, оның серіктесі ретінде, Белпер мен Милфордта диірмендер салды. Осылайша, аймақ Ноттингеммен бірге мақта шұлықтар өндіруге кірісті, ал Джон Ломбе құрған диірмендері бар Дерби көбінесе жібек өндірісімен айналысты; Лестер, шаруашылық аймағы, жүн өндіруді жалғастырды. Механикалық күшті тоқыма станогына қолдану үшін, оны айналмалы қозғалысқа бейімдеу қажет болды. 1769 жылы сағатшы Самуэль Уайз қолмен басқарылатын станокты айналмалы станокқа өзгертуге патент алды. Ноттингемде бу көмірін Ноттингемшир көмір кенінен алу оңай болды. 1812 жылға қарай 25 000-нан астам станок пайдаланылып жатты, олардың көп бөлігі үш округте орналасқан, ал станок Кальвертонға қайта оралды.

Дерби Риб машинасы

Дерби Риб машинасы 1757 жылы Штратт тарапынан ойлап табылды. Ол тік қозғалатын, иілген инелердің қосымша жиынтығынан тұрады, олар тізбекті алып, оны кері бұрады. Бұл жазық және керме тоқыманы пайдалануға мүмкіндік берді, соның нәтижесінде қабырғалы және тығыз, икемді мата жасалды. 3:1 қабырғалы тоқыма жасау үшін әрбір үшінші көлденең инеден кейін бір тік ине орналасатын болды.

Жабдық жасау

Кружевное вязание можно получить, пропуская петлю, подхватывая петлю или провязывая две петли вместе. На раме, титлерная проволока могла создавать отдельные петли и формировать ряд, который затем подхватывался вручную. Раму модифицировали, добавив титлерную планку и прижим для удержания и укороченных петель, чтобы обеспечить удержание и укороченные петли. Здесь уток удерживался в бороде и поднимался к следующему ряду, где две нити пропускались вместе. Господа Моррис и Беттс получили патент (807) в 1764 году на устройство для переноса петель, где нити с одной иглы переносились на другую. С укороченными петлями это создавало «ажурные отверстия». Частичный перенос петель создавал маркерную петлю. В 1764 году в станочный кадр были внесены существенные изменения, которые позволили ему производить трикотажные сетки по утку. Хэммонд, приписываемый изобретатель, использовал титлеры для переноса петель с одной иглы на третью, пересекая две промежуточные иглы, создавая крестообразную петлю. Он также использовал титлер, чтобы переместить две петли на две вправо, а затем на две влево в двойной крестообразной петле, валансьенское кружево. Для этого титлерную планку отсоединяли от рамы и прикрепляли к «собачкам», то есть шарнирным рукам. Это позволяло совершать поступательное движение для захвата и боковое движение для смещения. Были запатентованы новые изобретения: титлерная сеть Фроста 1769 года, двойная простая сеть 1777 года и квадратная сеть 1781 года, и их патенты яростно защищались. Харви изменил форму титлерных проволок, чтобы избежать одной в своей шпилечной машине. Это стало популярным в Лионе и Париже, где в 1800 году использовалось 2000 рам. В 1803 году хлопок использовался вместе с шелком, поскольку Холдсворты производили 300-й номер хлопка.

Келесі жазба

Кейіннен Ли алғашқы машинаны сүйіктісінің оған назар бөлмей, тоқымамен айналысуын қалағанына ашуланып, кек алу үшін ойлап тапқан деген аңыз пайда болды. Осы оқиғаны бейнелейтін сурет бір кезде Лондонның Stocking Framer's Guild залында ілініп тұрған. 1846 жылы викториялық суретші Альфред Элмор өзінің танымал "Жоқтырғыш тоқыма станогының ойлап табылуы" картинасында осы оқиғаның басқаша нұсқасын жасады, онда Ли әйелі тоқып отырғанда өз идеясымен ойланып отырған күйде бейнеленген (Ноттингем замкі музейі).