Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нижин (Ніжин, Нежин) – Украинаның солтүстігіндегі Чернигов облысындағы Остер өзенінің жағасында орналасқан қала. Қала ұлттық астана Киевтің солтүстік-шығысында жатыр. Нижин – Нижин ауданының әкімшілік орталығы және Нижин қалалық бірлестігінің (hromada) әкімшілік орталығы болып табылады. Бұл Украинаның бірлестіктерінің бірі және бұрын Чернигов губернаторлығының маңызды қаласы болған. Нижин халқы:
the air base
City in Chernihiv Oblast, Ukraine
Nizhyn (Ніжин, ; Нежин) is a city located in Chernihiv Oblast of northern Ukraine along the Oster River. The city is located north east of the national capital Kyiv. Nizhyn serves as the administrative center of Nizhyn Raion. It hosts the administration of Nizhyn urban hromada which is one of the hromadas of Ukraine and was once a major city of the Chernigov Governorate. Nizhyn has a population of
Тарих
Бұл жер туралы ең алғашқы мәліметтер 1147 жылға дейін жетеді, сол кезде ол қысқаша Унеж деп еске алынған. Польша-Литва одағы тұсында Нижинге Магдебург құқықтары (1625) өздігінен басқарушы қала ретінде берілді. 1663 жылы Нижин украиндық казақтардың Қара кеңесінің орны болды, онда Брюховецкийді Запорожье әскерінің жаңа гетманы сайлады, осылайша Украинаны (Казак гетмандығын) сол жақ Украина және оң жақ Украинаға шартты түрде бөліп берді. Бұл сонымен қатар ірі казак полкінің орталығы болды (1782 жылға дейін). Нижин бір кезде Хасидтік иудаизмнің маңызды орталығы болды және Хабад-Любавич раввині, Довбер Шнеуридің Охель (мазары) орналасқан жер. Қала сонымен қатар гүлденген грек қауымдастығына да үй иесі болды, оларға Богдан Хмельницкий көптеген жеңілдіктер берген. 19 ғасырда Нижин Чернигов облысының уезд орталығына және облыстың ең ірі қаласына айналды. 1805 жылы Безбородко лицейі құрылды (қазіргі Нижин Гоголь атындағы мемлекеттік университеті); оның түлектерінің ішінде Николай Гоголь, оның ескерткіші қаланың бір көшесін әсемдейді, сондай-ақ Евгений Гребинка және басқа да түлектер бар. Нижин сонымен қатар көптен бері атақты қиярларымен де танымал. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Нижин 1941 жылдың 13 қыркүйегінен 1943 жылдың 15 қыркүйегіне дейін неміс әскерімен басылып алынды.
The earliest known references to the location go back to 1147, when it was briefly mentioned as Unenezh. In the times of the Polish–Lithuanian Commonwealth, Nizhyn was granted Magdeburg rights (1625) as a self governing town. In 1663 Nizhyn was the place of the Black Council of Ukrainian Cossacks, which elected Bryukhovetsky as the new Hetman of the Zaporizhian Host thus conditionally dividing Ukraine (Cossack Hetmanate) into left bank Ukraine and right bank Ukraine. It was also the seat of a major Cossack regiment (until 1782). Nizhyn was once a major center of Hasidic Judaism and is the site of the Ohel (tomb) of the Hasidic master, Rabbi Dovber Schneuri of Chabad Lubavitch. The city also housed the thriving Greek community, which enjoyed a number of privileges granted by Bohdan Khmelnytsky. In the 19th century Nizhyn became an uyezd capital of the Chernihiv Governorate and the biggest city in the guberniya. In 1805, the Bezborodko Lyceum was established there (today — Nizhyn Gogol State University); its graduates include Nikolai Gogol whose statue graces one of city streets as well as Yevhen Hrebinka among other graduates. Nizhyn has also long been noted for its famous cucumbers. During World War II, Nizhyn was occupied by the German Army from 13 September 1941 to 15 September 1943.
Яһуди халқы
Еврейлер алғаш рет Польшаның бөлінісінен кейін 19 ғасырдың басында Нижын қаласына қоныстанды. Қала Украина Хабад хасидтерінің орталығына айналды. Екінші Хабад раввині Довбер Шнеури осы жерде жерленген. 1847 жылға қарай 1299 еврей тұрғын ретінде тіркелді. 1897 жылы халықтың 24 пайызы, яғни 7361 тұрғыны еврейлер болды. 1881 және 1905 жылдары еврей халқына ауыр соққы тигізген погромалар болды. Эмигранттардың бірі Филадельфияға көшіп, 1896 жылы Незинер қауымын құрды. 1918 жылдың көктемінде немістерден шегінетін Қызыл Армия қосымша погромалар жасады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия бұл аймақты басып алып, жергілікті еврейлердің барлығын өлтірді. Тек қашып кеткендер ғана аман қалды. 1959 жылы Нижын қаласында 1400 еврей тұрды, бұл қала халқының шамамен 3 пайызын құрады. 2005 жылы Нижын халқы 80 000-ға жетті. Қалада шамамен 300 еврей отбасы тұрды.
Jews first settled in Nizhyn at the beginning of the 19th century after the partition of Poland. The town grew to become a center for the Chabad Hasidim of Ukraine. Dovber Schneuri, the second Chabad rebbe, is buried here. By 1847, 1,299 Jews had registered as residents. In 1897, 24% of the population, or 7,361 residents, were Jewish. A wave of pogroms severely affected the Jewish population in 1881 and 1905. One group of emigrants settled in Philadelphia and founded the Neziner Congregation in 1896. During their retreat from the Germans in the spring of 1918, the Red Army carried out additional pogroms. During World War II, the region was occupied by Germany, who murdered all Jews in the area. Only those who escaped survived. In 1959, 1,400 Jews lived in Nizhyn, about 3% of the town's population. In 2005, Nizhyn population reached 80,000. Only about 300 Jewish families lived in the city.
Ұшақ апаты
1969 жылдың шілдесінде жақын жердегі әуе базасынан екі Ту-22 ұшағы ортада соқтығысты. Ұшу экипажы катапульданып шықты, ал ұшақ 52 минут бойы басқарылмай ұшып, Нижин қаласына қауіп тудырып, қаланың теміржол станциясынан 0,5 км қашықтықта құлады.
In July 1969 two Tupolev Tu 22 aircraft from the nearby air base collided in mid air. The crew ejected and the plane flew on unpiloted for 52 minutes, threatening the city of Nizhyn before crashing 0.5 km from the city's railway station.
Қазіргі заман
Нижин қаласы Украинаның ежелгі қалаларының бірі. Қаланың сәулет кешені ежелгі сауда қаласының көркемді ансамблін құрайды. Сарапшылардың бағалауынша, 300-ден астам көне ғимарат бар, олардың 70-і зор мәдени және тарихи құндылыққа ие. Украинада сақталған жалғыз ғимарат – Пошта станциясының 200 жылдық көрнекті ансамблі ерекше атауға лайық. Нижин – студенттер қаласы (Нижин тұрғындарының әр бесіншісі студент). Нижин қаласында Гоголь атындағы мемлекеттік университетімен бірге келесі білім беру мекемелері жұмыс істейді: Агротехникалық колледж, Кременчук экономика және жаңа технологиялар институтының факультеті, Занковецка атындағы мәдениет және өнер колледжі, Медициналық колледж, Нижин кәсіби қызмет көрсету лицейі, Нижин аграрлық лицейі, кәсіптік колледж, Университеттегі лицей. Қалада төрт клуб мекемесі, Коцюбинский атындағы драма театры, хореография мектебі және саябақтар бар. Қалада 38 кітапхана бар, олардың жалпы қоры 17 365 мың кітаптан астам, 44 429 оқырманды қамтиды, сондай-ақ ондаған мұражайлар бар, оның ішінде: өнер, тарих, Нижин Пошта станциясы бөлімдері бар Нижин облыстық мұражайы (негізгі қорда 31 мыңға жуық экспонат бар), №3 мектеп тарихы мұражайы, М.В. Нечкинаның кабинеті бар №7 мектеп тарихы мұражайы, №14 мектептегі Королев мұражайы, Аграрлық-техникалық институтының Даңқ мұражайы, М. Лигда атындағы Химиктер дүкені-мұражайы. Гоголь атындағы Нижин мемлекеттік педагогикалық институтында келесі мекемелер жұмыс істейді: Гоголь мұражайы, өнер галереясы, «Сирек кітап» мұражайы, зоологиялық мұражай және ботаникалық мұражай. Нижин – 8 салаға біріктірілген 16 өнеркәсіптік кәсіпорны бар танымал өнеркәсіптік орталық. Нижин сонымен қатар тартымды туристік қала. Ол «Славутичтің Мұқабасы» туристік бағдарламасына енгізілген. 2017 жылы Украина Нижин қаласының елтаңбасы бейнеленген пошта маркасын шығарды. 2020 жылдың 18 шілдесіне дейін Нижин облыстық маңызы бар қала ретінде белгіленді және аудан орталығы болғанымен, Нижин ауданына қарастырылмады. Украинаның әкімшілік реформасы аясында Чернигов облысының аудандарының саны төртке дейін азайтылды, нәтижесінде қала Нижин ауданының құрамына енді.
The city of Nizhyn is one of the ancient cities of Ukraine. The architectural complex of the city forms an expressive ensemble of an ancient trade city. The experts' estimates distinguish more than 300 ancient buildings, where 70 are of a great cultural and historical value. The expressive 200 years ensemble of Post Station (the only one preserved in Ukraine) deserves special mention. Nizhyn is a city of students (each fifth inhabitant of Nizhyn is a student). The following educational establishments operate in Nizhyn – State University named after Gogol; Agro technical College, faculty of Kremenchyk Institute of Economy and New Technologies, College of Culture and Arts named after Zankovetska, Medical College, Nizhyn Professional Lyceum of Services, Nizhyn Agrarian Lyceum, vocational college, Lyceum at the University. There are four club institutions, the Drama Theater named after Kotsiubynskyi, the Choreographic school and park landscapes in the city. The city boasts 38 libraries with the total fund of 17,365 thousand books, which caters for 44,429 readers, more than a dozen of museums, including Nizhyn Regional museum with the following sections: art, history, Nizhyn Post Station, with about 31 thousand of exhibits of the main fund, the Museum of the History of School No.3, the Museum of the History of School No.7 with a room of M. V. Nechkina, the Korolyov Museum in School No.14, the Glory Museum of Agrarian and Technical Institute, the Museum Chemists shop named after M. Ligda. The following institutions function at Nizhyn State Pedagogical Institute named after Gogol: The Museum of Gogol, Art Gallery, the Museum “Rare book”, zoological museum, and botanical museum. Nizhyn is a well known industrial center, where 16 industrial enterprises, which belong to 8 branches, operate. Nizhyn is also an attractive tourist city. It is included into the tour “Necklace of Slavutych”. A postage stamp featuring the coat of arms of Nizhyn was released by Ukraine in 2017. Until 18 July 2020, Nizhyn was designated as a city of oblast significance and did not belong to Nizhyn Raion even though it was the center of the raion. As part of the administrative reform of Ukraine, which reduced the number of raions of Chernihiv Oblast to four, the city was merged into Nizhyn Raion.
Көрікті жерлер
Нижин қаласының сәулеті 18 ғасырда қалыптасқан. Ең маңызды ғимараттарының арасында жеті барокко шіркеуін атау керек: Благовещение кафедралы соборы (1702–16, 1814 жылы жаңғыртылған), Көрсету кафедралы соборы (1788), грек қауымының Михаил Архангел шіркеуі (1719–29), Иоанн шіркеуі (1752, оң жақта суреттелген), Преображение шіркеуі (1757), Покров шіркеуі (1765) және Нижин казактарының Николай Чудотворец соборы (1658, 1980 жылдары қалпына келтірілген) – Нижин казактарының даңқымен байланысты сирек сақталған ескерткіш, сегізбұрышты күмбездерімен және мұражай пішіндес күмбездермен жабдықталған барабандарымен ерекшеленеді. Басқа да маңызды ғимараттарға: Троица шіркеуі (1733, бір ғасырдан кейін қайта салынған), грек магистраты (1785) және Нижин лицейінің неоклассикалық кешені (Луиджи Русканың жобасы бойынша, 1805–17 жылдары салынған, 1876–79 жылдары кеңейтілген) жатады. Нижинде Юрий Лисянскийтің туған үйіндегі орыс теңізшісі және саяхатшысы Юрий Лисянскийтің мемориалдық мұражайы мен үйдің жанындағы ескерткіш орналасқан.
Architecturally Nizhyn was shaped in the 18th century. Foremost among its buildings must be mentioned its seven Baroque churches: Annunciation Cathedral (1702–16, modernised 1814), Presentation Cathedral (1788), St. Michael's Church of the Greek community (1719–29), St John's Church (1752, illustrated, to the right), Saviour's Transfiguration Church (1757), Intercession Church (1765), and the so called Cossack Cathedral of St. Nicholas (1658, restored 1980s), a rare survival from the days of Nizhyn's Cossack glory, noted for its octagonal vaults and drums crowned by archetypal pear shaped domes. Other notable buildings include the Trinity Church (1733, rebuilt a century later), the Greek magistrate (1785), and the Neoclassical complex of the Nizhyn Lyceum (designed by Luigi Rusca, built in 1805–17, expanded in 1876–79). There is the memorial museum of Russian naval officer and explorer Yuri Lisyansky in Будинок, де народився Юрій Лисянський in Nizhyn and a monument by the house.