Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон философы Кодзин Каратани (柄谷 行人) – жапон философы және әдеби сыншысы.
Japanese philosopher
Kōjin Karatani (柄谷 行人) is a Japanese philosopher and literary critic.
Өмірбаян
1960 жылы Каратани Токио университетіне түсті, онда ол "Бунд" деп белгілі радикалды марксистік коммунистік лигаға қосылып, АҚШ-Жапония қауіпсіздік шартына қарсы 1960 жылғы Анпо наразылықтарына қатысты, бұл оның кейіннен қалыптасқан саяси тәжірибесі деп санаған оқиға болды. Каратани 1965 жылы экономика мамандығы бойынша бакалавр, ал 1967 жылы ағылшын әдебиеті бойынша магистр дәрежесін алды. 27 жасында Нацуме Сосеки туралы эссесі үшін алған Гундзо әдеби сыйлығы оның әдеби сыншы ретінде алғашқы танылуы болды. Токиодағы Хосей университетінде оқыту кезінде ол қазіргі заман мен постмодернизм туралы көп жазды, әсіресе тіл, сан және ақша мәселелеріне ден қойды – осы ұғымдар оның маңызды кітаптарының бірінің ("Сәулет метафора ретінде") кіші тақырыбын құрайды. 1975 жылы ол Йель университетіне жапон әдебиетінен қонақ лекция оқуға шақырылды, онда Пол де Ман мен Фредерик Джеймсонмен танысып, формализмді зерттеуге кірісті. Ол Нацуме Сосекиді зерттеуден бастады. Каратани романшы Кенджи Накагамимен ынтымақтастықта жұмыс істеді, оған Фолкнердің туындыларын таныстырды. Накагамимен бірге ол "Кобаяши Хидео о коэте" ("Кобаяши Хидеоны басып өту") атты еңбегін жариялады. Атауы 1942 жылғы жазда Киото императорлық университетінде (қазіргі Киото университеті) өткен "Киндай но чококу" ("Заманауилықты басып өту") симпозиумына ирониялық сілтеме жасайды, онда Каратани мен Накагами жоғары бағаламаған Хидео Кобаяши де қатысқан. Ол сондай-ақ 20 ғасырдың соңғы онжылдығында жыл сайын өткізілетін және Риццоли баспасымен бірлесіп "Anyone" деген атаумен архитектуралық/философиялық серия шығарған халықаралық архитекторлар конференциясының тұрақты мүшесі болды. 1990 жылдан бері Каратани Колумбия университетінде қонақ лекция оқып келеді. Каратани 2000 жылдың жазында Жапонияда Жаңа Ассоциациялық қозғалысын (ЖАҚ) құрды. ЖАҚ контр-капиталистік/ұлт-мемлекеттік бірлестік ретінде қалыптасты, оның идеясы LETS (жергілікті айырбас сауда жүйелері, нарықта сатылмаған валютаға негізделген) тәжірибесінен шабыттанды. Ол сонымен қатар 2002 жылы тоқтатылған Акира Асадамен бірлесіп шығарылатын "Hihyōkūkan" ("Критикалық кеңістік") жапондық тоқсандық журналының редакциялық алқа мүшесі болды. 2006 жылы Каратани Осакадағы Кинки университетінің Халықаралық гуманитарлық ғылымдар орталығының директоры лауазымынан зейнеткерлікке шықты. 2022 жылы Каратаниге 1 миллион долларлық Берггрюен мәдениет және философия сыйлығы табысталды.
Karatani entered the University of Tokyo in 1960, where he joined the radical Marxist Communist League, better known as "The Bund," and participated in the massive 1960 Anpo protests against the U. S. Japan Security Treaty, which he would later come to view as a formative political experience. Karatani graduated with a B. A. in economics in 1965, and added an M. A. in English literature in 1967. The Gunzō Literary Prize, which he received at the age of 27 for an essay on Natsume Sōseki, was his first critical acclaim as a literary critic. While teaching at Hosei University, Tokyo, he wrote extensively about modernity and postmodernity with a particular focus on language, number, and money, concepts that form the subtitle of one of his central books: Architecture as Metaphor. In 1975, he was invited to Yale University to teach Japanese literature as a visiting professor, where he met Paul de Man and Fredric Jameson and began to work on formalism. He started from a study of Natsume Sōseki. Karatani collaborated with novelist Kenji Nakagami, to whom he introduced the works of Faulkner. With Nakagami, he published Kobayashi Hideo o koete (Overcoming Kobayashi Hideo). The title is an ironic reference to “Kindai no chokoku” (Overcoming Modernity), a symposium held in the summer of 1942 at Kyoto Imperial University (now Kyoto University) at which Hideo Kobayashi (whom Karatani and Nakagami did not hold in great esteem) was a participant. He was also a regular member of ANY, the international architects' conference that was held annually for the last decade of the 20th century and that also published an architectural/philosophical series with Rizzoli under the general heading of Anyone. Since 1990, Karatani has been regularly teaching at Columbia University as a visiting professor. Karatani founded the New Associationist Movement (NAM) in Japan in the summer of 2000. NAM was conceived as a counter–capitalist/nation state association, inspired by the experiment of LETS (Local Exchange Trading Systems, based on non marketed currency). He was also the co editor, with Akira Asada, of the Japanese quarterly journal Hihyōkūkan (Critical Space), until it ended in 2002. In 2006, Karatani retired from the chair of the International Center for Human Sciences at Kinki University, Osaka, where he had been teaching. In 2022, Karatani was awarded the $1 million Berggruen Prize for Culture and Philosophy.
Философия
Каратани философиялық ұғымдарды жасады, мысалы, "архитектураға деген ерік", оны ол барлық батыс ойлауының негізі деп атайды, бірақ олардың ең танымал болғаны, әдетте, "Транскритика" болып табылады, оны ол өзінің "Транскритика" кітабында ұсынды, онда ол Кантты Маркс арқылы және керісінше қарастырады. 2004 жылғы қаңтар-ақпан айларындағы "New Left Review" журналында "Транскритика" туралы жазған Славой Жижек Каратанидің еңбегіне үлкен назар аударды. Жижек өз кітабының атауы ретінде "параллакс көрінісі" (оның шолуының атауы) ұғымын қабылдады. Каратани (де Маниан) деконструкциясының мүмкіндігін зерттеді және Монреаль университеті ұйымдастырған Гуманистік дискурс жөніндегі екінші халықаралық конференцияда Жак Дерридамен диалог жүргізді. Деррида Каратанидің "Национализм және жазу" атты жұмысына өзінің "эcriture" тұжырымын түсіндіруге ерекше мән берді.
Karatani has produced philosophical concepts, such as "the will to architecture", which he calls the foundation of all Western thinking, but the best known of them is probably that of "Transcritique", which he proposed in his book Transcritique, where he reads Kant through Marx and vice versa. Writing about Transcritique in the New Left Review of January–February 2004, Slavoj Žižek brought Karatani's work to greater critical attention. Žižek borrowed the concept of "parallax view" (which is also the title of his review) for the title of his own book. Karatani has interrogated the possibility of a (de Manian) deconstruction and engaged in a dialogue with Jacques Derrida at the Second International Conference on Humanistic Discourse, organized by the Université de Montréal. Derrida commented on Karatani's paper "Nationalism and Ecriture" with an emphasis on the interpretation of his own concept of écriture.