Кіріспе
Екінші дүниежүзілік соғыстың басында қаза тапқан поляк Франциск Хониок (1896, 31 тамыз 1939) – 1939 жылғы 31 тамыз кешінде Екінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы құрбаны болған поляк азаматы. Ол Глейвиц оқиғасының бірнеше құрбанының бірі еді, бұл неміс «Шуцштаффель» (СС) рейхсфюрері Генрих Гиммлер және оның орынбасары обергруппенфюрер Рейнхард Гейдрихтің Польшаға шабуыл жасау жөніндегі неміс фюрері Адольф Гитлердің жоспарын іске асыру үшін жасалған, бірнеше бөліктен тұратын жалған ту операциясы болды.
Franciszek Honiok (189631 August 1939) was a Polish man who is famous for having been the first victim of World War II, on the evening of 31 August 1939. He was one of several victims of the Gleiwitz incident, a multi part false flag operation contrived by German Schutzstaffel (SS) Reichsführer Heinrich Himmler and his deputy, Obergruppenführer Reinhard Heydrich, as a pretext for carrying out German Führer Adolf Hitler's plan to invade Poland.
Өмірбаян
Өзін Силезиялық (немісше: Oberschlesier, силезияше: Ślōnzŏk) деп сипаттаған Франциск Хониок 43 жастағы, отбасы құрмаған, католик шаруа және ауыл шаруашылығы техникасын сатушы еді. Ол 1896 жылы Жоғарғы Силезияда (қазіргі Польша және Чехия Республикасының шекаралық аймағы) дүниеге келген. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1921 жылы болған Силезия көтерілісінде Польша тарапынан шайқасқан. Польшада қысқа ғана уақыт тұрғаннан кейін, 1925 жылы Германияға қайтып келді, онда Польшаға қайтарылуына қарсы күресуге мәжбүр болды – бұл мәселені ол Женевадағы Ұлттар Лигасына дейін жеткізіп, сәтті шешті. 1939 жылға қарай оның белсенді күндері аяқталған болса да, Хониок өз туған ауылы Хоэнлибенде (қазіргі Любие), Глейвицтен (қазіргі Гливице) шамамен 10 миль (16 км) солтүстікке орналасқан және сол кезде Германияның бір бөлігі болған жерде, польшалықтардың мүддесін қорғайтын белгілі адам ретінде танымал болды.
Тұтқындау
Хониок 1939 жылғы 30 тамызда Похлом ауылында СС-тің қолына түсті. Ол Польшаның Германияға қарсы агрессиясын "дәлелдейтін" адам ретінде таңдалды. Оның Силезиядағы неміс үкіметіне қарсы бірнеше жергілікті көтерілістерге қатысқандығынан туған поляк ұлтшылы репутациясы болғандықтан осылай таңдалған болуы мүмкін. Польшадағы аман қалған туыстарының сөзіне қарағанда, Хониок өзін Силезиямен және Польшамен тығыз байланысты сезінген. Қолына түскеннен кейін ол Бютендегі полиция казармасында қысқа мерзімге қамалды.
Гейдрих қосылысы
Операция Химмлер және Глейвиц оқиғасы туралы көп нәрсе 1945 жылғы Нюрнберг процесінде Гейдрих үшін оқиғаны ұйымдастыруға жауапты болған СС штурмбаннфюрері (майор) Альфред Наужокстың куәлігінен белгілі болды. Наужокс Берлинде өткен кездесуде Гейдрихтің оған поляк әскери формасы киген адамның денесін Глейвиц радиостанциясының алдына, поляктардың қатысы бар деген ой тудыру үшін тастауды бұйырғанын айтты. Бұл құпия операцияға «Гроссмуттер гесторбен» ("Әже қайтыс болды") деген кодовое сөз берілді, оны Гейдрих Наужоксқа операцияны бастау керек екенін телефон арқылы хабарлау үшін пайдаланды.
Өлім
Хониоққа рейд алдында оны ұйықтату үшін дәрі-дәрмек салды. Содан кейін оны жартылай есінен танып, радиостанцияға сүйреп әкеліп, 31 тамыздың кешінде басына оқ атты. Наужокс Хониоқты "консервіленген ет" деген мағына беретін "Консерв" деп атағанын, оны бұрыннан дайындап, шабуылға поляктардың қатысы бар екенін көрсету үшін пайдаланғанын айтты. Германия келесі күні, 1939 жылдың 1 қыркүйегінде Польшаға шабуыл жасады, бұл Екінші дүниежүзілік соғыстың тікелей себебі және бастауы болды. Сондықтан Хониоқтың СС-тің қолынан өлтірілуі кейде соғыстың алғашқы ресми құрбаны деп есептеледі. Хониоқтың денесінің қайда екені белгісіз, оның құрметіне ескерткіш те жоқ.