Кіріспе

Кюксу округі – Қытайдың Тибет автономиялық ауданындағы, Лхаса қаласының оңтүстік-батысында орналасқан округ. Солтүстік-батысы таулы, ал округтің шығысынан өтетін Лхаса өзеніне жақын жерлер тегіс. Округтің оңтүстік шекарасын Ярлунг Цангпо өзені құрайды. 2000 жылғы мәлімет бойынша халық саны 29 690 адамды құрады, олардың көп бөлігі ауыл шаруашылығымен немесе мал шаруашылығымен айналысады. Бұл округте Ньетханг Дрольма Лхаканг ғибадатханасы орналасқан.

География

Тибет тілінде бұл атау "су арнасы" дегенді білдіреді. Кюсю ауданының жалпы ауданы – 154,0 км², орташа биіктігі – 74,0 м. Аудан Ярлунг Цангпо аңғарында орналасқан, көбінесе салыстырмалы түрде жазық, бірақ солтүстікте Ньяинкэнтангхла тауларына дейін көтеріледі. Ласа өзені ауданның шығыс бөлігінен оңтүстікке қарай ағып, ауданның оңтүстік шекарасын құрайтын Ярлунг Цангпо өзеніне құяды. Ең төменгі биіктігі – 3500 метр, ал ең биік шыңының биіктігі – 5894 метр. Кюсю ауданының климаты орташа температуралы, жартылай құрғақ, таулық муссондық климат аймағында орналасқан, жылына орташа есеппен 3000 сағат күн сәулесі түседі және жылына 150 күн мұзсыз болады. Жылдық жауын-шашын мөлшері – мм. Тасқын, көшкін, құрғақшылық, құмды дауылдар, зиянкестер мен аурулар сияқты табиғи апаттар жиі кездеседі. Кен байлықтарының ішінде негізінен корунд, әк тас, гранит, торф және т.б. бар. Жабайы жануарларға гималайлық көк қой, фазан, бұғы, барыс және қоңыр аю жатады. Дәрілік өсімдіктерге қытайлық кордицепс, фритиллярия және кодонопсис кіреді.

Демография

2000 жылғы бесінші санақта 29 690 адам тіркелді: Кюксу қаласы 7 406, Ньетанг кенті 4 103, Карбананг кенті 3 831, Каина кенті 4 400, Нам кенті 2 909 және Дагар кенті 7 041. Жұмысқа қабілетті халықтың жалпы саны 15 640 адамды құрады, оның ішінде 7 948 ер адам және 7 692 әйел адам. Аудан орталығы қарқынды дамып келеді, 2002 жылы халқы 5 000 адамға жетті. Төртінші Жамгон Конгтрул 1995 жылы осы ауданда дүниеге келді.

Инфрақұрылым

2002 жылы бір округтік орта мектеп және 18 бастауыш мектеп болды. Халықтың 98 пайызы радио сигналдарын, 94 пайызы теледидар сигналдарын қабылдады. Кюсю округінде жалпы қуаты 1780 киловатт болатын он төрт шағын су электр станциясы бар, олар жыл сайын 4 миллион кВт·сағ электр энергиясын өндіреді. Қытайдың 318 ұлттық тас жолы Лхаса қаласынан батысқа қарай округ арқылы өтеді. Лхаса және Ярлунг Цангпо өзендері үстінен көпірлер салынып, өткізілген. Округта сондай-ақ түрме де орналасқан.

Экономика

Кюсю округі жартылай ауыл шаруашылығымен айналысады, егілетін дақылдардың басым бөлігі – биік тау арпасы, қысқы бидай, көктемгі бидай, бұршақ және рапс. Алма мен жаңғақ та өндіріледі. Мал шаруашылығы да жақсы дамыған, негізгі мал түрлері: як, ірі қара, ешкі, қой, жылқы, есек, шошқа және тауық. 2002 жылы фермерлер мен малшылардың жан басына шаққандағы таза кірісі 1960 юаньды құрады. Аймақта қар персигі, темекі, түлпі, хризантема және сафранды органикалық еңдіру қарқынды дамып келеді. Ауыл шаруашылығы өнімдері Қытайдың басқа аймақтарында «Lhasa Pure» таңбасымен сатылады. Олардың ішінде арпа, арпа шарабы, арпа шайы, як сүті, тибеттік тауық, родиола, кордицепс, мака және мұздық суы бар. Жунба ауылында (俊巴渔村) шамамен 70% үй шаруашылықтары отандық және шетелдік туристерге сату үшін дәстүрлі үлгідегі шағын былғары бұйымдарын жасап шығарады. Ауданның басқа әйелдері дәстүрлі үлгіні сақтай отырып, қолмен тоқумен айналысады, бірақ 2015 жылға қарай жұмыс жағдайлары нашар болды. Кюсюде шағын және орта кәсіпорындар үшін өндірістік парк құрылысы 2014 жылдың қыркүйегінде басталды және 2015 жылдың маусым айында аяқталуы күтілуде. Басқа кәсіпорындардың ішінде ауыл шаруашылығы құралдарын жасаушы зауыт және астық-май өңдеу орналасқан. Ньетханг Дрольма Лхаканг ғибадатханасы Кюсю округінде орналасқан. Ғибадатхана 1055 жылы Атишаның шәкірті Дромтон құрған деп есептеледі. Ол кішкентай болғанымен, ерекше архитектурасымен және көптеген қызықты мүсіндерімен ерекшеленеді. Мұнда Мин әулеті (1368–1644) кезеңіне жататын жәдігерлер бар. Оны Гелуг сектасының монахтары басқарады.