Кіріспе

Дойлундэкэн ауданы – Тибет автономиялық аймағының Лхаса қаласындағы, Чэнгуань қаласының орталығынан солтүстік-батысқа қарай орналасқан аудан. Ол көбінесе ауыл шаруашылығымен немесе мал шаруашылығымен айналысатын аймақ, бірақ Лхаса қаласының батыс жаққа қарай созылған шағын елді мекендерін де қамтиды. Дуйлонг өзені аудан арқылы оңтүстік-шығысқа қарай ағып, Лхаса өзеніне құяды. Алдын тарих заманына жататын қазбалар 3600–3000 жыл бұрынғы деп есептеледі. Аудан Цурфху монастырының (1189 жылы салынған) және 17 ғасырдағы Нечхун монастырының орнында орналасқан.

Топография

Тибет тілінде Дойлундэген "қуаныш аңғары" деген мағынаны білдіреді. Аудан Оңтүстік-орталық Тибетте орналасқан. Онда Тибет автономиялық аймағының астанасы Лхаса қаласының батыс шеткі аудандары бар, олар қала орталығынан шамамен басталады. Оның аумағы 2704 шаршы шақырымды құрайды, ал егістік жері 94 969 акрды шамамен алады. Аудан солтүстік-батыста Солтүстік Тибет далаларымен шектеседі. Дойлунг өзенінің аңғары оңтүстікке қарай Лхаса өзеніне дейін созылады және Ненчен Тангль тауларының екі қыратымен шектелген. Дуйлонг өзенінің ұзындығы 4000 кВт су электр станциясының қуатына ие. Оңтүстік бөлігінде Лхаса өзенінің оң жағалауының бір бөлігін алып жатыр. Барлығы алпысқа жуық өзен мен бұлақ бар. Ауданның орташа биіктігі , ең жоғары нүктесі және ең төменгі нүктесі - .

Демография

1992 жылы 6500 шаруашылықта 33 581 адам тұрды, олардың 94,28% ауыл шаруашылығымен айналысты. Халықтың шамамен 90% этникалық тибеттіктерді құрады, ал қалғандарының көп бөлігі Донггарда тұрды. 2000 жылғы халық санауы бойынша жалпы саны 40 543 адамды көрсетті: Донггар – 9 359, Найцзян – 7 838, Дечен – 5 731, Мар – 4 458, Гурунг – 5 664, Ябда – 3 664, Люу – 3 829. 2007 жылдың соңындағы жалпы халық саны 45 551 адамды құрады. 2009 жылы Тибеттегі алғашқы есірткіге тәуелділіктен емдеу орталығы Дуйлундекин ауданында салынып жатыр. Онда 150-ге дейін нашақорға физиологиялық оңалту, психологиялық көмек және кәсіби оқыту қызметтері көрсетіледі.

Тарих

Дуйлундецин ауданы 1959 жылдың қыркүйегінде құрылды, ал 1960 жылдың ақпанында Лхаса қаласының батыс жаққа қарайғы аудандарына кеңейтілді. Ауданда қала құрылысы қарқынды жүріп жатыр. 2015 жылдың қаңтар айында бұрынғы аудандық үкімет Дойлундэкенді Лхасаның екінші қалалық ауданы деңгейіне көтеруге дайындалып жатты. Аудан 2015 жылдың 13 қазанында ресми түрде қалалық ауданға айналдырылды.

Экономика

1980 жылға дейін ауыл тұрғындарының көбісі егіншілікпен және мал шаруашылығымен айналысқан. Реформалар мен ашық саясат қабылдағаннан кейін, көптеген адамдар өнеркәсіп, құрылыс, көлік, сауда және жоғары білікті жұмыстарға ауысты. 1980 жылдардың ортасында ауылдық деңгейде көптеген жергілікті фабрикалар мен өңдеу орналастыру пункттері салынды, бірақ олардың көпшілігі өміршең болмады. Лхасадағы "43 инженерлік жобаға" деген сұранысты қанағаттандыру үшін 1980 жылдары құрылыс саласындағы жұмыскерлердің саны артты, және құрылыс 1990 жылдардың соңына дейін маңызды жұмыс орындарының бірі болып қала берді. Сонымен қатар, тиімсіз дәстүрлі егіншілік және мал шаруашылығы әдістері заманауи технологиялармен алмастырылды. Экономиканың негізін әлі де ауыл шаруашылығы құрайды. Көкөніс өндірісі Донггар үшін маңызды сала. Басқа ауыл шаруашылығы өнімдеріне бидай, көктемдік бидай, арпа, безнек, бұршақ және картоп кіреді. Малға зак, қой, ешкі және үй құстары жатады. Басты минералды ресурстар – көмір, темір, саз, қорғасын және мырыш.

Байланыс

Цинхай-Тибет темір жолы солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай Цинхай-Тибет тас жолының (Қытай ұлттық 318 тас жолы) жанынан өтеді. Ауданның оңтүстігінен 109-шы Қытай ұлттық тас жолы кесіп өтеді. Басқа 47 жолдың жалпы ұзындығы бар. Лхаса теміржол стансасы Люву ауылында орналасқан. Бұл Цинхай-Тибет желісінің соңғы стансасы, теңіз деңгейінен биік және ең ірі жолаушылар тасымалдау стансасы. Онда оттегімен емдеуге арналған медициналық пункт те бар. Станция жылыту үшін күн энергиясын пайдаланады.

Көрнекті орындар

Ең танымал жері – 1189 жылы салынған Цурфху монастыры, ол аймақтық мәдени мұра қорығы ретінде қарастырылады. Монастыр Карма Кагью мектебінің негізін қалаушы, 1-ші Кармапа Лама Дюсум Хьенпамен негізделген. Бұл Кагюдың басты ғибадатханасы. Нечгун монастыры, бұрынғы Нечгун оракулының орны, Найкуонг қалашығында орналасқан. Нечгунды 5-ші Далай-лама (1617–82) салған. Мәдени революция кезінде Нечгунге көп зиян келген, бірақ ол көбінесе қалпына келтірілді. Екінші қабатта Гуру Ринпоче (Падмасамбхава) ескерткіші орналасқан. Әртүрлі емдік қасиеттері бар деген ыстық су бұлақтары да бар. 2007 жылы Ласа қаласының батысында, Ябда қалашығындағы Чанг ауылында құм қазып алу орнында тарихи ескерткіш табылды. Қазба жұмыстары жүргізілгенге дейін бұл орын қорғауға алынды. Шамамен қалыңдығы бар қабатта көмір, күл, жануар сүйектері, керамика және тас құралдар кездесті. Ескерткіш 3600–3000 жыл бұрынғы деп саналады.