Кіріспе

Сахарозалық саңылау әдісі жүйке немесе бұлшық ет талшықтарында өткізуді тоқтату үшін қолданылады. Клеткадан тыс кеңістікке жоғары концентрациялы сахароза қосылады, бұл натрий және калий каналдарының дұрыс ашылуы мен жабылуына кедергі келтіретін, екі жасуша тобы арасындағы кедергіні арттырады. Бұл әдіс алғаш Роберт Стемпфли тарапынан жүйке талшықтарындағы әрекет потенциалын тіркеу үшін жасалған. Ол, әсіресе, канал қасиеттерінің қайтымсыз немесе өте өзгермелі фармакологиялық өзгерістерін өлшеу үшін тиімді, себебі сахароза аймақтары арасындағы түйінге өңделмеген мембрана аймақтарын тартуға болады.

Тарих

Сахарозалық қашықтық техникасын алғаш рет 1954 жылы Алан Ходжкин мен Эндрю Хакслимен 1947 және 1949 жылдар аралығында жұмыс істеген де енгізді. Оның зерттеулерінен Стемпфли жүйке талшықтары бойымен қозғалатын тоқтарды жасуша сыртындағы өткізгіш ортаның мөлшерін азайтатын жоғары кедергісі бар саңылау болғанда оңай өлшеуге болатынын анықтады. Стемпфли сол кезде мембраналық потенциалды өлшеу үшін қолданылып келген әдістерде көптеген мәселелерді байқады. Ол жаңа әдіспен тәжірибе жасады және оны сахарозалық қашықтық деп атады. Бұл әдіс жүйке талшықтарындағы әрекет потенциалын зерттеу үшін пайдаланылды. Осы техника енгізілгеннен бері көптеген жақсартулар мен өзгерістер енгізілді. Бір сахарозалық қашықтық әдісінің бір модификациясын 1987 жылы C. H. V. Hoyle енгізді. 1968 жылы жүрек жасушаларын зерттеу үшін алғаш рет Ружиер, Вассорт және Стемпфли қолданған қос сахарозалық қашықтық техникасын К. Леоти мен Дж. Аликс жетілдірді, олар кернеуді тұрақтандыру техникасымен жабдықталған, сыртқы кедергіні жоятын қос сахарозалық қашықтық үшін жетілдірілген камераны енгізді.

Әдіс

Классикалық сахарозалық саңылау әдісі әдетте үш камерамен құрылады, олардың әрқайсысында зерттеліп жатқан нейронның немесе жасушалардың сегменті орналасады. Сынақ камерасында физиологиялық ерітінді, мысалы Кребс немесе Рингер ерітіндісі болады, ол жасушаның табиғи ортасының иондық концентрациясы мен осмостық қысымын имитациялайды. Бұл камераға сонымен қатар, олардың жасушалық функцияларға тигізетін әсерін зерттеу үшін сынақ препараттарын қосуға болады. Сынақ ерітіндісіндегі жасушаларды стимуляциялау үшін әдетте Ag AgCl немесе платиналық сымдардан жасалған электродтар қолданылады. Сахароза камерасы (немесе саңылау) – бұл басқа екі камераны немесе жүйке талшығының немесе жасушалардың бөліктерін бөлетін орталық камера. Бұл камерада жоғары специфическая кедергісі бар изотоникалық сахароза ерітіндісі орналасады. Специфическая кедергі – материалдың немесе ерітіндінің электр тогына қарсы тұру қабілетін сипаттайды, сондықтан жоғары специфическая кедергісі бар сахароза ерітіндісі үш камераны электрлік тұрғыдан оқшаулауға тиімді. Үшінші камерада әдетте KCl ерітіндісі болады, ол ішкі жасушалық ерітіндіні имитациялайды. Бұл камерадағы калийдің жоғары концентрациясы тіндің суға батырылған сегментін деполяризациялайды, бұл сахарозалық саңылаумен бөлінген екі сегмент арасындағы потенциалдар айырмашылығын өлшеуге мүмкіндік береді. Вазелин, кремний майы немесе кремний-вазелин қоспасы жүйке немесе тінді орнында бекіту үшін және ерітіндінің камералар арасында таралуына жол бермеу үшін қолданылады. Сынақ және KCl камераларына мембраналық потенциалдың өзгерістерін тіркеу үшін агармен байланыстырылған Ag AgCl электродтары орналастырылады. Бұл саңылаудың бір жағында туындаған барлық токтың жүйке немесе тіндің ішкі бөлігі арқылы ғана екінші жағына ағуына мүмкіндік береді. Екі топтың бір-біріне қатысты электрлік потенциалдың өзгерістерін өлшеуге және тіркеуге болады. Тиісті электроникамен қолданылғанда, қос сахарозалық саңылауды сынақ камерасында орналасқан жүйке немесе тіндік сегменттің мембраналық потенциалын кернеумен бекіту үшін пайдалануға болады.

Шектеулер

Бір сахарозалық саңылаудың басты кемшілігі – ол мембраналық потенциалдың және әрекет потенциалының амплитудасының нақты мәнін анықтай алмайды. Ол тек сахароза ерітіндісімен бөлінген аймақтар арасындағы потенциалдың салыстырмалы өзгерістерін ғана өлшеуге мүмкіндік береді, себебі шунттау эффектісі болады. Алайда, қос сахарозалық саңылау мембраналық потенциалды және кедергіні өлшеуге болады. Тағы бір шектеу – жасушалар арасында электрлік байланыс болмаған жағдайда (яғни, кеңістіктік тұрақты λ нөлге жақын болғанда) тіндерден мембраналық потенциалды алу мүмкін емес. Сахарозалық саңылау әдісі тегіс бұлшық ет жасушаларының мембраналық потенциалы мен сыртқы калий концентрациясы арасындағы байланысты анықтау үшін қолданылған, мысалы, теңбілгі ұрығының несеп жолдарында. Бұл әдіс мембрана арқылы ағып кету тогы және жасушадан тыс кедергі салдарынан туындаған мембраналық потенциал өлшеу қателіктерін түзету үшін де қолданылған. Сахарозалық саңылау әдісін пайдалану арқылы мембраналық токтың дұрыс емес өлшемдерін түзетуге де болады. Сахарозалық саңылау әдісінің дамуы қос сахарозалық саңылау техникаларына әкелді. Қос сахарозалық саңылау, әдетте, бір сахарозалық саңылаумен салыстырғанда, нерв талшықтарының кішірек сегменттерін электрлік оқшаулау үшін тиімдірек. Қос сахарозалық саңылау техникасы жүрек бұлшықтарын зерттеу үшін де қолданылады, онда ол деполяризацияның алғашқы 10-100 миллисекундының ішінде болатын токтарды анықтап көрсетуге мүмкіндік береді.