Жұлдызды саяхатшы, жазушы және тележұлдыз: Желъко Малнардың өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Хорватиялық бұрынғы саяхатшы, жазушы және телеарна тұлғасы Желько Малнар (12 сәуір 1944 – 9 шілде 2013) – хорватиялық дәстүрден шыққан саяхатшы, жазушы және азаматтық тележұлдыз, ең белгілісі өзінің Nightmare Stage атты апталық шоуы және Peščenica Республикасы сатирикалық микроұлттығы үшін танымал.

Өмірбаян

Оның алғашқы экспедициясы 1964 жылы Босния және Герцеговинадағы Перучица аймағында болды, ол Еуропадағы соңғы қалған табиғи ормандардың бірі. 1965-1995 жылдары аралығында ол көптеген экспедицияларда Таяу Шығысқа, Африкаға, Оңтүстік Америкаға, Океанияға, Пәкістанға және Үндістанға сапар шекті. Ол "Сыс қаланы іздеу" атты кітаптың тең авторы. 1970-1974 жылдар аралығында ол Үндістанда философия мен бұқаралық ақпарат құралдарын, сондай-ақ үнді философы Свами Ашрам Шаманы зерттеді, бұл оған үнді қоғамын жақсырақ түсінуге мүмкіндік берді. Ол оқуын үздік шетелдік студент ретінде аяқтады. Оған дипломды Үндістан президенті В. В. Гири жеке тапсырды. Үндістанда ол Дон Шарнон, Canadian film ltd, Indian film division продюсерлерімен және Раджастан штатының үкіметімен жұмыс істеді. 1977 жылы ол Загреб теледидары үшін "Шығысқа саяхат" атты экспедицияны басқарды, ол үлкен жетістікке ие болды. 1982 жылы ол кәсіби экспедициялардың жетекшісі болды және Лондондағы Экотехника институтында жұмыс істеді. АҚШ-тың Tropic Ventures компаниясы үшін ол әлемдегі ең ірі экспедициялардың бірін – "Тропиктік әлемді айнала" (1982–1986) экспедициясын ұйымдастырды. Ол экспедицияға арналған "Басқа әлемдерге саяхат" деректі фильмдер сериясының авторы. Ғылыми әлемде маңызды нәтижелерге қол жеткізген (ең ұзын ольмның табылуы) спелеологиялық экспедицияларға қатысты. Малнар Түркия, Иордания, Эфиопия, Ирак, Иран, Йемен, Сирия, Сауд Арабиясы, Ауғанстан, Пәкістан, Үндістан, Тибет, Шри-Ланка, Бірма, Таиланд, Вьетнам, Малайзия, Индонезия, Панама, Эквадор, Самоа, Оңтүстік Тынық мұхиты, Жаңа Гебридтер, Соломон аралдары және т.б. елдерден 100-ден астам деректі фильмдер мен репортаждар түсірді. Ол бүкіл әлем бойынша көптеген сыйлықтарға ие болды – Чикаго халықаралық кинофестивалі, Барселона кинофестивалі және т.б. 1986 жылы ол АҚШ-тың Техас штатындағы Форт-Уорт, Даллас қалаларының кілттерін қала әкімі Боб Боланнан мәдениеттер мен халықтарды жақындастырғаны үшін марапат ретінде алды. Ол – полинезиялық мемлекеттердің жалғыз шетелдік атағы SEIU (басшылар сөйлейтін) иегері, Самоа мемлекетінен. 1992 жылы Малнар "Кошмар сахнасын" жаңадан бастады, бұл шоуда Загреб көшелеріндегі есімдері белгілі кейіпкерлер (Кро Ром, Станкец, Тарзан, Жаран, Лаки, Шева және т.б.) қатысты. Малнар 1990-шы жылдардың басында өзін Пещенеца Республикасының (Загреб маңы) президенті деп жариялады, бұл қазіргі хорват саяси сахнасын пародизациялайтын сатирикалық жоба болды. 2004 жылы Загреб қалалық кеңесі Желжико Малнарды "Кошмар сахнасындағы еңбегі үшін" қалалық сыйлыққа (плакета) ұсынды, шоудың "шындығына, жасанды виртуалды әлемге, жалған ұлылыққа және қоғамдағы екіжүзділікке батыл қарсылығы үшін". 2005 жылы Малнардың телешоуында жергілікті порнографиялық фильмнен кадрлар көрсетілді, бұл хорваттың электрондық медианы реттеу агенттігінің оның сол кездегі OTV станциясын цензуралауына және оны 24 сағатқа эфирден шығаруға мәжбүрледі. Кейіннен "Кошмар сахнасы" Z1 телеарнасында көрсетілді. Желько Малнар 69 жасында Загребте қайтыс болды. Оның денесі өртеліп, күлі Адриатика теңізіне шашылды.

His first expedition was in 1964 in the area of Perućica, Bosnia and Herzegovina, the last remaining primeval forest in Europe. Between 1965 and 1995 he traveled the Middle East, Africa, South America, Oceania, Pakistan and India in numerous expeditions. He co wrote the book U potrazi za staklenim gradom (In pursuit of the glass city). In the period between 1970 and 1974 he studied philosophy and mass media in India and the Indian philosopher Swami Ashram Shama, which allowed him to gain more insight into Indian society. He ended studies as the best foreign student. He received diploma personally from Indian president V. V. Giri. In India, he worked for the producers Don Charnon, Canadian film ltd, Indian film division, and for the government of the state Rajasthan. In 1977 he led an expedition for Zagreb television entitled "Journey to the East", which had great success. In 1982 he became the leader of professional expeditions, and worked for the Institute of Ecotechnics which has its headquarters in London. For the U. S. company Tropic Ventures he operated one of the largest expedition the world called "Around the Tropic World" (1982–1986). He is the author of the documentary series with the expedition entitled "Journey to other worlds." Speleological participating in expeditions that achieved the world accepted the results in the scientific world (the discovery of the longest olm). Malnar authored over 100 documentary films and reports from Turkey, Jordan, Ethiopia, Iraq, Iran, Yemen, Syria, Saudi Arabia, Afghanistan, Pakistan, India, Tibet, Sri Lanka, Burma, Thailand, Vietnam, Malaysia, Indonesia, Panama, Ecuador, Samoa, the South Pacific, New Hebrides, Solomon Islands, etc. He received many awards throughout the world – Chicago International Film Festival, Barcelona Film Festival, etc. In 1986 he got the city keys to Fort Worth, Dallas in the U. S. state of Texas from mayor Bob Bolan as a reward for bringing cultures and peoples. He is the only holder of foreign titles SEIU (chiefs speaking) Polynesian states Samoa. In 1992, Malnar started producing Nightmare Stage, a show that hosted many picturesque characters from the streets of Zagreb (Cro Rom, Stankec, Tarzan, Jaran, Laki, Ševa etc.). Malnar proclaimed himself the president of the so called Republic of Peščenica (Zagreb suburb) in the beginning of the 1990s, a satirical parodical project, a parody on contemporary Croatian political scene. In 2004, the City Council of Zagreb nominated Željko Malnar for the city award (plaketa) for his work on Nightmare Stage, for the show's "authenticity, brave opposition to an artificial virtual world, false greatness and hypocrisy in the society". In 2005, Malnar's TV show included shots from a local pornographic movie, which caused the Croatian agency for electronic media regulation to censure his then station OTV and force it off the air for a period of 24 hours. The Nighmare Stage was later broadcast on the TV station Z1. Željko Malnar died at age 69 in Zagreb. He was cremated and his ashes were scattered in the Adriatic Sea.

Македониялық Александр III сапары

Малнарды әрқашан Македониялық Александр III (Ұлы Александр) және оның атпен жасаған саяхаттары қызықтырған. Ол Александрдың Ауғанстанға атпен саяхаттағанын қайталауға бекінді. Кейін ол бұл өзі үшін ең биік және ең қиын экспедиция болғанын, оны аяқтамағанын айтты. Екі жылдық дайындықтан соң 1991 жылдың 30 мамырында Малнар төрт досымен, төрт атымен және джипімен шығысқа бет алды. Олар Хорватияның Карловац қаласынан бастап, Македония және Болгария арқылы Түркияға дейін саяхаттады. Түркияда Малнар Хорватияда соғыс басталғанын естіп, Югославия емес, Хорватия туын көтеруге шешім қабылдады. Бұл демеушіліктің тоқтатылуына және қаржылық қиындықтарға әкелді. Сирияға кіре бергенде Бассел әл-Асад олардың экспедициясы туралы біліп, барлық жабдықты қамтамасыз етті, себебі олардың бүкіл әлемді қамтитын іс-шара жүргізіп жатқанын сезінді. Ливанда Малнар шейх Аббас әл-Мусавидің қонағы болды, ол он күннен кейін Израиль шабуылынан қаза тапты. Сондай-ақ, оларды Мохаммад Хусейн Фадлалла қабылдады. Сапар 1992 жылы Сауд Арабиясымен шекараға жақын Иорданияда Малнардың отбасындағы жеке қайғыдан кейін тоқтатылды.