Кіріспе

Литвалық инженер және саясаткер (1879–1964)

Степонас Кайрис (1879 жылы Укмергеге жақын Ужневежиде дүниеге келген – 16 желтоқсан 1964 жылы Бруклинде қайтыс болған) – литвалық инженер, ұлтшыл және социал-демократ. 1918 жылғы 16 ақпанда Литваның тәуелсіздік жариялау актісіне қол қойған 20 адамның бірі болды.

Инженерлік мансап

Анькшита ауданында, сол кездегі Ресей империясында туған Кайрис Санкт-Петербургтегі Технология институтын бітірген. Студенттік клубтарға қатысуы және наразылық демонстрацияларына қатысқандығына байланысты академиялық басшылықпен туындаған келіспеушіліктер оның оқуын үнемі тоқтата тұруға әкелді. Бітіргеннен кейін бірнеше жыл бойы Ресейдің Самара және Курск облыстарында теміржол құрылысында жұмыс істеді. 1912 жылы Литваға оралып, Вильнюсте қалалық санитария және сумен жабдықтау жүйелерінде жұмыс істеді. Польша қаланы басып алғаннан кейін Литваның уақытша астанасы Каунасқа көшті. 1923 жылдан бастап Каунастағы Литва университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Кеңес Литваның тәуелсіздігін жариялау және бекіту үшін конференцияда құрылды. Алайда, елде неміс Вермахтының болуына байланысты бұл міндет өте қиын болды. Германия кеңес Германиямен берік және тұрақты федерация құруға келіссе, мемлекетті тануға уәде берді. Кеңес осыған байланысты 1917 жылдың 11 желтоқсанында мәлімдеме жасады. Бірақ Германия уәдесін орындамады және мемлекетті мойындамады. Кеңес тарап, Каирис және тағы үш социалист 1918 жылдың 26 қаңтарында одан шығып кетті. Алайда, 1918 жылдың 16 ақпанында олар Литваның тәуелсіздік актісіне қол қою үшін қайтып келді. Актіде Германиямен қарым-қатынас туралы ешқандай нақты мәліметтер келтірілмеген. Кеңес Германиямен келіссөздер жүргізді, ол 16 ақпандағы шешімді жоюды және 11 желтоқсандағы мәлімдемеге негізделген мемлекетті мойындауды талап етті. 1918 жылдың 13 шілдесінде кеңес, Хогенцоллерн әулетімен жеке одақ құрудан қашыну үшін Миндаугас II-ні Литва королі етіп сайлады. Бұл Каирис үшін қабылдауға келмейтін нәрсе болды, ол кеңестен шығып кетті, бұл жолы мұңғыл. Алайда ол саясатта белсенді болып қала берді: ол 1926 жылғы төңкеріске дейін Құрылтай жиналысына және барлық үш Сеймге сайланды.