Фенокопия: Қоршаған ортаның генотиптік белгілерді имитациялауы
Phenocopy
Фенокопия – генотипке байланыссыз, қоршаған ортаның әсерінен туындайтын фенотиптік өзгеріс. Мұрагерлік емес, даму кезінде пайда болады. Мысал: көбелектер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Фенокопия – қоршаған орта жағдайларының әсерінен (көбінесе, бірақ міндетті түрде емес, организм даму кезінде) туындайтын фенотиптегі өзгеріс (әдетте, бір белгіге қатысты), нәтижесінде организмнің фенотипі генетикалық факторлармен анықталатын фенотипке ұқсайды. Бұл мутация түрі емес, себебі ол мұрагерлік емес. Бұл терминді 1935 жылы Ричард Голдшмидт енгізді. Ол оны кейбір эксперименттік процедуралардың нәтижесінде пайда болған, мутанттың немесе мутанттардың комбинациясының фенотипін қайталайтын немесе көшіретін формаларды атау үшін пайдаланды.
A phenocopy is a variation in phenotype (generally referring to a single trait) which is caused by environmental conditions (often, but not necessarily, during the organism's development), such that the organism's phenotype matches a phenotype which is determined by genetic factors. It is not a type of mutation, as it is non hereditary. The term was coined by Richard Goldschmidt in 1935. He used it to refer to forms, produced by some experimental procedure, whose appearance duplicates or copies the phenotype of some mutant or combination of mutants.
Мысалдар
Ваннеса туысына жататын көбелектер жергілікті температураға байланысты фенотипін өзгерте алады. Егер Лапландияға әкелінсе, олар осы аймақтағы көбелектерді міміздеуге ұқсайды; ал Сирияға әкелінсе, осы аймақтағы көбелектерді міміздеуге ұқсайды. Drosophila melanogaster дернәсілдерінің белгілі мутациялардың фенокопиясын тудыратын қоршаған орта факторларына өте сезімтал екендігі анықталды; бұл факторларға температура, соққы, радиация және әртүрлі химиялық қосылыстар жатады. Жеміс шыбыны, Drosophila melanogaster, қара жиектері бар қоңыр-сұр түсті болады. Осы тұқым қуалайтын мутацияны 1910 жылы Т.Х. Морган ашқан, онда дене түсі сары болады. Бұл барлық ортада екі шыбында да тұрақты болатын генотиптік белгі болды. Дегенмен, 1939 жылы Рапопорт қалыпты шыбындардың дернәсілдерін күміс тұздарымен қоректендіргенде, олар генотипіне қарамастан сары денелі шыбындарға айналатынын анықтады. Генетикалық тұрғыдан қоңыр түсті сары денелі шыбын – бастапқы сары денелі шыбынның бір түрі. Фенокопияны Гималай қояндарынан да байқауға болады. Гималай қояндары орташа температурада өсірілгенде, ақ түсті болады, ал құйрығы, мұрны және құлақтары қара болады, бұл оларды генетикалық қара қояндардан фенотиптік тұрғыдан ажыратуға мүмкіндік береді. Алайда, суық температурада өсірілген Гималай қояндарының терісі қара түске боялады, генетикалық қара қоянға ұқсайды. Сондықтан бұл Гималай қояны – генетикалық қара қоянның фенокопиясы. Шашты ағарту сияқты қайтымды және/немесе косметикалық өзгерістер фенокопия саналмайды, өйткені олар тұқым қуалайтын белгілер емес.
The butterfly genus Vanessa can change phenotype based on the local temperature. If introduced to Lapland they mimic butterflies localised to this area; and if localised to Syria they mimic butterflies of this area. The larvae of Drosophila melanogaster have been found to be particularly vulnerable to environmental factors which produce phenocopies of known mutations; these factors include temperature, shock, radiation, and various chemical compounds. In fruit fly, Drosophila melanogaster, the normal body colour is brownish gray with black margins. A hereditary mutant for this was discovered by T. H. Morgan in 1910 where the body colour is yellow. This was a genotypic character which was constant in both the flies in all environments. However, in 1939, Rapoport discovered that if larvae of normal flies were fed with silver salts, they develop into yellow bodied flies irrespective of their genotype. The yellow bodied flies which are genetically brown is a variant of the original yellow bodied fly. Phenocopy can also be observed in Himalayan rabbits. When raised in moderate temperatures, Himalayan rabbits are white in colour with black tail, nose, and ears, making them phenotypically distinguishable from genetically black rabbits. However, when raised in cold temperatures, Himalayan rabbits show black colouration of their coats, resembling the genetically black rabbits. Hence this Himalayan rabbit is a phenocopy of the genetically black rabbit. Reversible and/or cosmetic modifications such as the use of hair bleach are not considered to be phenocopy, as they are not inherent traits.