Кіріспе

Француз тарихшысы (1780–1859)
Жан Мишель Констан Лебер (8 мамыр 1780 – 22 желтоқсан 1859) – француз тарихшысы және библиофил.

Өмірбаян

Лебер 1780 жылдың 8 мамырында Орлеан қаласында дүниеге келген. Оның алғашқы жұмысы Жанна д’Арк туралы өлең болды (1804); бірақ ол сонымен бірге «Grammaire général synthétique» еңбегін жазды, ол ішкі істер министрлігінің сол кездегі бас хатшысы Ж.М. де Жерандоның назарын аударды. Соңғысы оған өз бөлімінде маңызды емес лауазым тапты, бұл оған тарихи жұмысына уақыт қалдырды. Наполеон 1809 жылы Рим папасынан тартып алған Рим мемлекетін француз үлгісі бойынша ұйымдастыруға тырысқанда, тіпті оны Италияға алып барды. Алайда Лебер көп уақытқа сонда тұра алмады, өйткені ол Киелі Тақтың уақытша мүлігіне жасалған шабуылдарды құдайға қарсы деп санады. Парижге оралғаннан кейін Лебер әкімшілік жұмысын, әдеби ойын-сауықтарын және тарихи зерттеулерін қайтадан бастады. Уақытының бір бөлігін вадевильдер мен комикалық опералар жазуға жұмсап, ол ескі француз тарихшыларының ескі мақалаларын және сирек кітапшаларын жинай бастады. Реставрация кезінде Лебердің лауазымы сақталды, ал ол әдеби қабілетін үкімет қызметіне пайдаланды. Людовик XVIII-нің тәж кию мәселесі туындағанда, ол Вольнеге жауап ретінде Франция королі Карл X-тің тәж кию рәсімі туралы «Cérémonies du sacre» атты қысқаша трактат жазды, ол Карл X Францияның тәж кию кезінде жарияланды. Вилле министрлігінің соңында, қоғамдық пікірдің муниципалдық бостандықтарды кеңейтуді жақтаған қозғалысы болған кезде, Лебер орталықтандырудың қауіпті жүйесін қорғауға кірісті және Франсуа Рейнуарға жауап ретінде «Монархияның пайда болуынан бастап қазіргі күнге дейін» (1828) муниципалдық билікті сынап талдады. Ол сондай-ақ «Франсуа I-ден Людовик XIV-ке дейін баспасөздің нақты жағдайы және памфлеттер» (1834) атты трактат жазды, онда Шарль Нодье баспаның Ұлы монарх тұсында болғандай еркін болмайтынын және бола алмайтынын дәлелдеуге тырысқан бос парадоксын жоққа шығарды. Бірнеше жылдан кейін Лебер зейнеткерлікке шықты (1839) және Руан кітапханасына отыз жыл бойы жинаған кітаптардың бай коллекциясын сатты. Ол өзі жасаған каталогты (4 том, 1839–1852 жж.) дайындады. 1840 жылы «Académie des Inscriptions et Belles Lettres» академиясында екі диссертация оқыды: «Essai sur l'appreciation de la fortune privée au moyen âge», содан кейін «Examen critique des tables de prix du marc d'argent depuis l'époque de Saint Louis»; бұл еңбектер академияның «Recueil de mémoires présentés par divers savants» (1 том, 1844) жинағына енгізілді және Лебердің өзі қайта қарап (1847) жариялады. Бұл оның ең маңызды еңбегі болып табылады және Франция экономикасының тарихында оған беделді орын берді. Ол тарихшыларға өзінің «Collection des meilleures dissertations, notices et traités relatifs à l'histoire de France» (20 том, 1826–1840) жинағын жариялау арқылы да үлкен қызмет етті; Лебер индекс жасамағандықтан, мазмұнының талдамалық тізімін Альфред Франклиннің «Sources de l'histoire de France» (1876, 342-беттен бастап) еңбегінде табуға болады. 1848 жылғы революция салдарынан Лебер Парижден кетуге шешім қабылдады. Ол туған қаласына қайтып, соңғы жылдарын ескі гравюраларды жинаумен өткізді. Ол 1859 жылдың 22 желтоқсанында Орлеанда қайтыс болды. 1832 жылы Лебер Францияның Антикварлар қоғамының мүшесі болып сайланды, ал осы қоғамның бюллетенінде (1 том, 1860) оның өмірі мен еңбектері туралы ең дұрыс және толыққанды мәліметтер берілген.