Кіріспе

Киевтік христиан монахы және қасиетті Антоний (Антоний Печерский, Антоній Печерський; шамамен 983 – 1073) Киевтік Русьте монахтық дәстүрдің негізін қалаушы болған. Феодосий Киевтікпен бірге Киев Печерск Лаврасын (Киевтік үңгірлер монастырын) бірлесіп құрды.

Ерте өмір

Ол Чернигов княздығындағы Любечте (қазіргі Украина) дүниеге келді және "Антипа" есімімен крещение алды. Ол ерте жасынан рухани өмірге ұмтылып, Афон тауындағы грек православтық Эсфигменоу монастырына барып, жалғыз өмір сүрді. Ол теңізге қарайтын, бүгінде саяхатшыларға ашық үңгірде тұрды. Шамамен 1011 жылы, абат Антонийге туған жері Киевте (қазіргі Киев, Украина) монахтықты дамыту жұмысын тапсырды, ол жақында ғана христиан дініне айналды.

Киевке оралу

Антоний Киевке оралды және жергілікті князьдердің бұйрығымен салынған бірнеше монастырларды көрді, бірақ олар Антонийдің Афон тауындағы өмірінен көріп үйренгендей қатаң болған жоқ. Сондықтан ол дін қызметкері Иларион қазған кішкентай үңгірде тұруды жөн көрді. 1015 жылы оның тыныш, қатаң өмірі Ұлы Владимирдің қайтысымен және Владимирдің ұлдары Ярослав пен Святополк арасындағы тақ үшін бауырластық соғыспен бұзылды, сонан соң Антоний Афон тауына қайтып кетті. Соғыс біткеннен кейін, абат Антонийді Киевке қайтаруға жіберді, оның оралғанда көптеген монахтар оған қосылатынын болжады.

Киев Печерск лаврасының құрылуы

Антоний аймақта қатаң аскетизмімен танымал болды. Ол екі күнде бір рет қара бидай наны жеп, аздап су ішті. Оның даңқы тез Киевтен тысқары тарады, және бірнеше адам одан рухани кеңес немесе бата алу үшін сұрау бастады. Көп ұзамай, кейбір адамдар тіпті оған қосылуға ұсыныс жасады. Ақырында, Антоний олардың бірнешеуімен бірге болуға келісті. Біріншісі – Никон есімді дін қызметкері болды. Ұлы Антоний сияқты жалғыздыққа бейім болған Антоний, содан кейін үңгірінен шығып, жақын маңдағы тауға көшті, осылайша жалғыз өмірді жалғастырды. Сонда ол өзі үшін тағы бір үңгір қазып, онда уақыт өткізді. Бұл үңгір кейіннен «Қиыр үңгірлер» деп аталатын үңгірлердің біріншісі болды. Уақыт өте келе, Барлаамды Изиаслав қала қақпасының жанына салынған жаңа Димитрий монастырына басшылық етуге шақырды. Монахтар Антонийден оның орнын басатын адамды тағайындауын өтінді, ол Теодосийді тағайындады. Монахтардың саны артып, тығыздық туғандықтан, Антоний Изиаславтан үңгірлер орналасқан төбені беруін сұрады. Ол осылай істеді, және монахтар Құдай ананың ұйықтауына арналған ағаш шіркеу салып, айналасын ағаш қоршаумен қоршады. Теодосий әлі де қауымды басқаруда Антониймен кеңесіп тұрды, ал монастырь өскен сайын Антонийдің беделі де артты.

Шөгеру және қайту

Изиаслав пен оның бауырлары кумандықтардың көтерілісіне тап болғанда, Антонийге бата алуға келді. Бірақ олар одан бата алмады. Антоний олардың күнәлары үшін жеңіліске ұшырайтынын және бауырлар өздері салар шіркеуде жерленетінін болжады. Содан кейін Изиаслав бүлікке байланысты Киевтен кетіп қалды. Ол Антонийді оппозициямен байланысы бар деп күдіктеніп, оның қайтып келгенде қуғынға ұшыратуын жоспарлады. Бірақ ол оны іске асыруға үлкермес бұрын, Изиаславтың бауыры Святослав Антонийді жасырын түрде Черниговке алып кетуге шара жасады. Антоний сол жерде өзіне үңгір қазып алды. Кейбір деректер бойынша, Елецкий монастыры Антонийдің қазыған үңгірінің орнында салынған. Ақырында Изиаслав Антониймен қайтадан татуласып, Киевке оралуын өтінді. Антоний мен Феодосий Киевке келген соң, монахтардың саны артып келе жатқандықтан, үлкен тас шіркеу салуға бейімделді. Антоний өзі шіркеудің аяқталуын көре алмады. Ол 1073 жылы тоқсан жасында, жаңа шіркеудің негізін баталағаннан кейін көп ұзамай дүниеден өтті. Өлімі алдында ол монахтарды жинап, өліміне байланысты оларды жұбатты. Сондай-ақ, ол олардан өзінің сүйегін мәңгілікке жасыруды сұрады. Монахтар оның тілегін орындады. Ол өзі қазыған үңгірге жерленген, бірақ оның қабірлері табылған жоқ. Дегенмен, кейіннен көптеген адамдар үңгірге келіп дұға етеді және олардың көпшілігі сол жерде ауруларынан айыққандарын айтады.

Құрмет

Киев Русінде әулие Антоний қасиетті және монахтықтың негізін қалаушы ретінде құрметтеледі. Оның мерекесі 10 шілдеде тойланады. Ресей Православ шіркеуі және Украина Православ шіркеуі (Мәскеу патриархаты) Юлиан күнтізбесін қолданғандықтан, оның мерекесі қазіргі Григориан күнтізбесі бойынша 23 шілдеде аталады. Әулие Антоний грек-католиктер тарапынан да құрметтеледі және Рим-католик шіркеуінің "Мартирологиум Романумында" 7 мамыр күні мерекесімен тізілген. Оның қабірлік қалдықтары ешқашан табылған жоқ.