Кіріспе

Неміс суретшісі және өнер профессоры Эдуард Теодор Риттер фон Гретцнер (26 мамыр 1846 – 2 сәуір 1925) – неміс суретшісі және өнер профессоры. Ол әсіресе монахтарды бейнелейтін жанрлық суреттерімен көзге түсті. Сонымен қатар, ол Фальстафты көп рет суреттеген.

Балалық шақ

Гретцнер 1846 жылы Жоғарғы Силезиядағы Нейссе қаласының жанындағы Грос Карловицте ақсүйек отбасында дүниеге келді, ол кезде Пруссияның (қазіргі Польша) құрамында болған. Оның әкесі шіркеудегі белгілі тұлға еді, ал жергілікті пастор ата-анасының үйіне жиі келіп тұратын. Пастор Эдуардың сурет салуға қабілеттілігі мен құмарлығын ерте байқады. Жақын маңдағы герцогтіктің шаруашылық басшысы оған қағаз берді, ал кейін пастор оны Нейссе гимназиясына (университетке дайындық мектебі) қабылдауға көмектесті.

Зерттеулер

1864 жылы пастор Гретзнерді Мюнхендегі Герман Дайктің жеке мектебіне сурет өнерін үйрену үшін алып келді, алайда Дайктің Kunstgewerbeschule-дегі оқуы ұзаққа солмады. Бірінші семестрде ол Иоганн Георг Хилтенспергер мен Александр Строхубердің классикалық өнер класына көшті, онда студенттер ежелгі заманның эстетикалық идеалдарын зерттеді. 1865 жылы Гретзнер Мюнхен академиясында Герман Аншуцтың сурет салу класына қабылданды. Осыдан бөлек, ол Карл Теодор фон Пилотиден де кеңес алып, шабыттанды; 1867 жылы Пилотидің класына оқуға ілікті. Пилотидің класына Венгрия, Грекия, Германия, Ресей және Польшадан келген болашақ суретшілер жиналды. Пилотидің басшылығымен үш жыл оқығаннан кейін Гретзнер академияны тастап кетті.

Мансап

1870 жылы Гретзнер Мюнхендегі Шванталерштрассе 18 үйінің бақшасындағы жеке студиясына көшіп барды. Ол көп ұзамай көптеген картиналар жасап, өте табысты суретшіге айналды. 1886 жылы суретші және жазушы Фридрих Пехт «Баршаға арналған өнер» журналында былай деп жазды: «Суретшілер Эдуард Гретзнер мен Людвиг Виллройдер Баварияның тәж мұрагері Лютпольдтан ‘профессор’ атағын алды». 1880 жылы ол бірінші дәрежелі Святого Михаила орденімен марапатталды. 1916 жылы ол рыцарь дәрежесіне ие болды.

Өнер жинаушы

Гретцнер өнерді ынтамен жинақтаған. Бастапқыда ол неміс кеш готикасы мен ерте Ренессанс кезеңінің туындыларын ұнатқан. Өмірінің соңғы он жылдығында орта ғасырдан бет бұрып, Қашық Шығыс өнерін жинады. Дегенмен, оның ірі туындыларында ол көбінесе ескі туындыларды, әсіресе, антиквариат жинағынан енгізген.

Отбасы

1874 жылы Гретцнер Барбара Линкке үйленді. Екі жыл өткен соң, олардың Барбара есімді қызы дүниеге келді. 1884 жылы, он жыл үйленгеннен кейін, оның бірінші әйелі қайтыс болды. 1888 жылы ол Мюнхен гарнизонының командирінің қызы, Анна Гретцнер Виртманға кездесіп, біршама уақыттан кейін олардың ұлы Карл Эдуард туды. Бұл екінші неке бұрынғыдай шайқассыз болмады, соңында он жеті жас кіші әйелі Веналық әншіге қашып кетті. Қартайған шағында ол қытай философиясында көңіл тыныштығын іздеді, сондай-ақ Шығыстан заттар жинап, жапон тілін үйрене бастады. Кейде ол суреттеріне Будданың мүсінін немесе қытайлық вазаны қосатын. Ол сонымен қатар көптеген аскетикалық келбетті кардиналдарды суреттеді, көбінесе олардың сырт келбеті қатал әрі мейірімсіз болатын. Ол 1925 жылдың 2 сәуірінде Мюнхенде қайтыс болды.

Мұра

Гретцнер Карл Шпиццвег пен Франц фон Дефреггермен бірге 19 ғасырдың екінші жартысындағы Мюнхеннің жетекші жанрлық суретшілерінің бірі болды. Гретцнердің суреттері егжей-тегжейлі академиялық орындалуымен әзілді және оқиғалы сюжеттерді үйлестіруімен ең жақсы танымал. Гретцнер Гитлердің сүйікті суретшілерінің бірі болды. Альберт Шпеер Гитлердің Гретцнерді "өте төмен бағалаған" деген сөзін келтірді. "Сендерге айтам, осы Гретцнер бір күні Рембрандттей құнды болады. Рембрандттың өзі де осыдан жақсы сурет сала алмаған болар еді."