Кіріспе

Мексикалық ұлтшылдардың АҚШ-тан жоғалған аумақтарын қайтарып алуға бағытталған ирредентистік көзқарасы – Мексиканың "Реконкиста" әрекеті. "Реконкиста" ("қайта басып алу") термині әртүрлі адамдар, топтар және/немесе ұлттардың АҚШ-тың оңтүстік-батысын саяси немесе мәдени тұрғыдан Мексикаға қайтару қажеттігі туралы ирредентистік көзқарасын сипаттау үшін қолданылады. Мұндай пікірлер көбінесе осы аумақтарды Испания ғасырлар бойы, ал 1821 жылдан бастап Мексика талап еткендігіне, және Техас аннексиясы (1845) мен Мексиканың АҚШ-қа қосылуы (1848) Мексика-Америка соғысының нәтижесінде болғандығы негізінде қалыптасады.

Өмірбаян

Реконкиста термині "қайта басып алу" дегенді білдіреді және бұл мавр Ибериясын христиандардың қайта басып алуымен салыстырылады. Мексикалықтардың ең көп қоныстанған және мәдениеті таралған аймақтары 19 ғасырда АҚШ-тың Мексикадан тартып алған территорияларымен сәйкес келеді.

Чарльз Труксильо

Реконкистаның көрнекті жақтасы – Чикано белсендісі және Нью-Мексико университетінің (UNM) доценті Чарльз Труксильо (1953–2015) болды. Ол Солтүстік Мексика, Баха-Калифорния, Калифорния, Аризона, Нью-Мексико және Техас штаттарын қамтитын тәуелсіз испан мемлекетін, República del Norte (Солтүстік Республикасы) көздеді. Ол былай деді: "Біз әлі де бағынышты күйде қалып жатырмыз. Бұқаралық ақпарат құралдарының құрастырған өзіміздің мәдениетімізге қатысты теріс бейнеге иеміз. Өзін жек көру – қысымның ең қорқынышты түрі. Ұзақ жылдар бойындағы қысым мен бағыныштылыққа соңғы нүкте қойылуы керек" және АҚШ-Мексика шекарасының екі жағында "бірлесу күшейіп, байланыстар жандануда. Оңтүстік-Батыс Чиканолары мен Солтүстік Мексикалықтар қайтадан бір халыққа айналып келеді". Труксильо жаңа мемлекеттің қалай іске асырылуы мүмкін екенін ойлайтын "интеллектуалдар тобын" дамытуға көмектесуді өзінің міндеті деп қосты.

ХХ ғасырдың басында

1915 жылы Браунсвилл қаласында (Техас штаты) мексикалық диктатор Викториано Хуертаның жақтасы деп саналатын Базилио Рамостың тұтқындалуы Сан-Диего жоспарының бар екенін көрсетті. Бұл жоспардың мақсаты көбінесе АҚШ-тың оңтүстік-батысын қайтадан басып алу арқылы Мексикада Хуертаға қолдау табу болып түсіндіріледі. Алайда, басқа теориялар бойынша, кем дегенде 16 жастағы барлық ақ нәсілді еркектерді өлтіруді қамтитын бұл жоспар АҚШ-ты Мексика революциясының маңызды көшбасшысы Венустиано Каррансаның билігін қолдауға итермелеу үшін жасалған. Көптеген дәлелдер Сан-Диего жоспарының анархистер жасағанын және оның мақсаты барлық Оңтүстік-Батыс АҚШ емес, тек Оңтүстік Техастың тәуелсіздігін және анархистік саяси жүйені құру болғанын растайды. 1917 жылы ұсталған Циммерманн телеграммасына сәйкес, Германия Бірінші дүниежүзілік соғыста АҚШ-қа қарсы Мексикамен одақтас болса, Мексикаға Техас, Нью-Мексико және Аризона штаттарын "қайта басып алуға" көмектесуге дайын еді. Бірақ Мексика үкіметі бұл ұсынысты қабылдағандығына ешқандай дәлел жоқ. Бұл телеграмманың жариялануы мексикалықтарға қарсы сезімді күшейтті және АҚШ-тың Германияға соғыс жариялауына себеп болды.

Қазіргі заманғы

1960-шы жылдардағы чикано ұлтшылдары үшін бұл термин қолданылмаған, бірақ көптеген адамдар "Ацланның" мәдени жаңғыру мен кеңеюден өтуі керек деп ойлады. 1990-шы жылдардың соңынан 2000-шы жылдардың басына дейін АҚШ халық санағының мәліметтері Оңтүстік-Батыс АҚШ-та мексикалық американдықтардың санының артқанын көрсетті, ал бұл термин Мексикадағы заманауи зиялылар, мысалы Карлос Фуэнтес, Елена Пониатовска және президент Висенте Фокс тарапынан танымал болды. Олар АҚШ-қа көшіп бара жатқан мексикалық иммигранттардың мәдениетін және испан тілін сақтап қалуы туралы айтты. 2015 жылдың наурыз айында Украинадағы соғыс кезінде, АҚШ Украинаға Ресейге қарсы күресуге көмектесуді жоспарлап жатқанда, Чечен парламентінің спикері Дукуваха Абдурахманов Мексиканы АҚШ-қа қарсы қаруландырумен қорқытып, Калифорния, Нью-Мексико, Аризона, Невада, Юта, Колорадо және Вайоминг штаттарының заңды мәртебесін сұраққа салды.