1824-1857 жылдар аралығындағы Мексиканың негізгі заңы

Кіріспе

Мексиканың негізгі заңы 1824 жылдан 1857 жылға дейін. 1824 жылғы Мексика Біріккен Штаттарының Федералды Конституциясы (lang es) – Мексиканың алғашқы конституциясы, ол 1824 жылдың 4 қазанында қабылданды және Бірінші Мексика Республикасының құрылуын қадағалады.

Өмірбаян

Мексиканың тәуелсіздік соғысы кезінде либералды Испанияның Кадис Кортесінде колониялардың өкілдері болды және тәуелсіздікке алып келетін көптеген колониялық наразылықтарды ескерді. Нәтижесінде 1812 жылғы либералды Конституция Хосе Мария Морелос бастаған көтеріліс кезінде жарияланды. Ол колониялардағы жергілікті билік органдарына көбірек автономия беретін және сөз бостандығын қамтамасыз ететін "облыстық депутаттықтар" жүйесін құрды. Жаңадан азат болған Мексика баспасөзі испандықтарға қарсы сезімдерді күшейтті, Морелос көтерілісі жалғасты, ал бүлікшілерді бағындыру қажеттілігі сылтауымен конституция жарияланған жылы жаңа Испанияда тоқтатылды. Бұл Мексика либералдарының отаршылдық жүйеде реформа жасау үмітін жоғалтуына себеп болды, бірақ оларға уақытша берілген жергілікті провинциялық автономияны естен шығармады. Мексика ақыры Агустин де Итурбиде жариялаған Игуала жоспары бойынша тәуелсіздік алды, ол Мексиканы Испания Бурбондарының мүшесінің басқаруын көздеді, я толық одақ құру арқылы, я Испания королінің отбасы мүшесі Мексикаға келіп, жаңа тақ орнату арқылы. Испания үкіметі бұл ұсыныстан бас тартты, халықтық демонстрация Итурбидтің өзінің таққа отыруына әкелді. Бір жылдан кем уақытқа созылған сәтсіз империя конституция қабылдай алмады, және бұл Итурбидтің оны таратып жіберген кезде конгреске айтқан айыптамаларының бірі болды. Конгресс пен императордың анықталмаған өкілеттіктері де 1823 жылдың басында император Итурбидке қарсы сәтті көтеріліске әкелген қақтығыстарға себеп болды. Империя жойылды және конгресс уақытша үкімет ретінде қызмет ету үшін Жоғарғы атқарушы билікті құрды.

Жоғарғы атқарушы билік

1823 жылғы 21 мамырда 31 қазанда басталатын жаңа конгресс сайлауы жарияланды. Жаңа сайлау ережелері 17 маусымда жарияланды. Конгресс орындары 50 000 тұрғынға бір өкілден бөлінді, олар 18 жастан асқан әрбір ер адамға қолжетімді еркек дауыс беру құқығымен сайланды. 1812 жылғы Конституциямен белгіленген үш деңгейлі жүйе қолданылды, онда әрбір приходтың сайлаушылары сайлаушыларды таңдайды, олар округтік деңгейде жиналып, провинциялық деңгейдегі сайлаушыларды таңдайды, ал олар өз кезегінде Конгресске жіберілетін өкілдерге дауыс береді. Қазан айының соңында сайланған жаңа конгресс көбінесе федералистерден құралды. Ол алғаш рет 1823 жылғы 7 қарашада жиналды және көп ұзамай екі негізгі фракцияға бөлінді: Мигель Рамос Ариспе ең белгілі өкілі болған федералистер және Сервандо Тереза де Миер ең белгілі өкілі болған централистер. Әділет министрі арқылы атқарушы билік 14 қарашада конгресске халықтың ең қолайлы үкімет құру туралы талабына жауап беру жұмысын бастау керектігін хабарлады. Ариспе басқарған конституциялық комитетке конституция жобасын жазу тапсырылды және 1823 жылғы 22 қарашада Конституциялық акт (lang es) ұсынылды, оның бесінші бабында Мексика республикалық, федералды, халықтық, өкілдік үкімет нысанын қабылдағаны жарияланды, ал осы мәселе бойынша талқылау 3 желтоқсанда басталды.

Конституцияны әзірлеу

Мигель Рамос Ариспе, Хуан де Диос Каньедо, Мигель Аргуэльс, Рафаэль Мангино, Томас Варгас, Хосе де Хесус Хуерта және Мануэль Крессенсио Режоннан тұратын комиссия 20 қарашада Acta Constitutiva (конституция жобасы) ұсынды. Комиссия жарғы жобасын бірнеше күн ішінде аяқтады. Бұл мүмкін болды, өйткені құжат мексикалықтардың, бұрынғы жаңа испандықтардың жақсы білетін, ортақ испандық саяси теориясы мен тәжірибесіне негізделгендіктен, олар оны қалыптастыруда маңызды рөл атқарған еді. 1808 жылы Наполеон Испанияға басып кіргеннен бері, 1821 жылы Мексика ұлтын құраған саяси бірлестіктер көптеген қарқынды саяси өзгерістерге ұшырады, бұл халықтың көп бөлігін саясатқа қатыстыруға және белсенді саяси пікір-таластарға әкелді. 1812 жылғы Кадис конституциясы және оның үкіметтік институттары кеңінен танымал болды; алдыңғы айларда ел бойынша Мексика конституциясының жеті ұсынысы талқыланды. Сондықтан құрылтайлық конгресске жергілікті, штаттық, ұлттық және халықаралық деңгейде кең саяси тәжірибесі мен әртүрлі идеялары бар білімді адамдар жиналды. Рамос Ариспе және Гуриди и Алкосер сияқтылар Испаниядағы Кортесте қызмет етіп, 1812 жылғы Конституцияны талқылауға қатысқан. Сонымен қатар, Рамос Ариспе біраз уақыттан бері федералды конституцияны әзірлеп келді. Лоренцо де Завала конституцияны бекіткен конгресс төрағасы болды.

Конституцияның сипаты

Комитет ұсынған Acta Constitutiva 1812 жылғы испандық конституциясына негізделген. Оның көптеген баптары Жарым аралдық құжатқа негізделген; ал кейбіреулері осы жарғыдан сөз созбен алынған. Мысалы, испандық конституция егемендік мәселесі бойынша былай деді: «Егемендік негізінен ұлтқа тиесілі және, демек, [ұлт] өзінің сақталуы мен гүлденуі үшін ең қолайлы деп санайтын үкімет нысанын қабылдаудың эксклюзивті құқығына ие». Мексикалық Acta Constitutiva-ның 3-бабында: «Егемендік түбірімен және толығымен ұлтқа тиесілі және, демек, [ұлт] өзінің өкілдері арқылы өзінің сақталуы мен үлкен гүлденуі үшін ең қолайлы деп санайтын үкімет нысанын және басқа да негізгі заңдарды қабылдаудың эксклюзивті құқығына ие» делінген. Депутаттар өздерінің алғашқы конституциялық тәжірибесіне, яғни 1812 жылғы Конституцияға сүйенгенімен, испандық үлгіні сліптей көшірген жоқ. Мысалы, Гуриди и Алкосер испандық Кортестегі конституциялық комиссияда қызмет еткен кезден бастап, егемендік түбірімен ұлтқа тиесілі екенін, яғни ұлт, халықтың институционалдық өкілі ретінде, егемендігінен айырыла алмайтынын айтқан. Оның басты сыншылары – ұлттық егемендікті жариялайтын баптың қажеттілігін сынаған Халискодан келген депутат Хуан де Диос Каньедо сияқты радикалды федералистер болды. Ол: «Бұл бапты жою керек, себебі республикалық федеративтік үкіметте әрбір штат егемен. Сондықтан, биліктің бастауы және көзі болып табылатын егемендікті көптеген штаттар арасында қалай бөлуге болады? АҚШ-тың алғашқы конституциясында (Конфедерация мақалаларында) ұлттық егемендік туралы ештеңе айтылмаған. Сондықтан, ( ) 1-бап, ол ұлт туралы сөз етеді, қазіргі жүйемізге сәйкес келмейтіндіктен мақұлданбауы керек». Acta, испандық конституциядан айырмашылығы, ұлтқа эксклюзивті немесе тіпті басым егемендік бермеді, себебі штаттар да егемендікке талаптанды. Осыған сәйкес 6-бапта: «Оның құрамдас бөліктері өздерінің әкімшіліктері мен ішкі басқаруына қатысты тәуелсіз, еркін және егемен штаттар болып табылады». Егемендік мәселесі ұлттық және штаттық үкіметтер арасындағы билікті бөлу мәселесі болып қала берді. Бұл мәселе алдағы айларда ұзақ талқыланып жатыр.

The Acta Constitutiva submitted by the committee was modelled on the Hispanic Constitution of 1812. Most of its articles were based on the Peninsular document; a few were adopted verbatim from that charter. For example, on the question of sovereignty the Hispanic Constitution stated: "Sovereignty resides essentially in the nation and, therefore, it [the nation] possesses the exclusive right to adopt the form of government that seems most convenient for its conservation and prosperity". Article 3 of the Mexican Acta Constitutiva read: "Sovereignty resides radically and essentially in the nation and, therefore, it [the nation] possesses the exclusive right to adopt by means of its representatives the form of government and other fundamental laws that seem most convenient for its conservation and greater prosperity". Although the deputies relied on their first constitutional experience, the Constitution of 1812, they did not slavishly copy the Hispanic model. Guridi y Alcocer, for example, explained that ever since he had served on the constitutional commission in the Hispanic Cortes he had maintained that sovereignty resided radically in the nation, by which he meant that the nation, as the institutional representative of el Pueblo, could not lose its sovereignty. His principal critics were radical federalists like Juan de Dios Cañedo, deputy from Jalisco, who challenged the need for an article declaring national sovereignty. He asked: that the article be deleted because in a republican federal government each state is sovereign. ( ) Therefore, it is impossible to conceive how sovereignty, which is the origin and source of authority and power, can be divided among the many states. [T]hat is why the first constitution of the United States [the Articles of Confederation] ( ) does not mention national sovereignty. And, therefore, ( ) Article 1 which discusses the nation should not be approved because it is not appropriate in the system we now have. The Acta, unlike the Hispanic constitution, did not grant exclusive or even preponderant sovereignty to the nation, because the states also claimed sovereignty. Accordingly, Article 6 stated: "Its integral parts are independent, free, and sovereign States in that which exclusively concerns their administration and interior government". The issue of sovereignty remained at heart a question of the division of power between the national and the state governments. It was an issue that would be debated at length in the months to come.

Конфедералистер, федералистер және централистер арасындағы күрес

Мемлекеттік егемендікті жақтаушылар – конфедералистерге тек ұлттың ғана егемен болуы мүмкін деп айтқан кейбір федералистер қарсылық білдірді. Осы адамдар ұлттық мүдделерді сақтау үшін ұлттық үкіметтің жеткілікті билікпен қамтамасыз етілуі қажеттігін баса көрсеткендіктен, оларды көбінесе орталықшылдар деп жаңылыстырады. Олардың көрнекті өкілі Сервандо Тереза де Миер, халық оны қате түсініп, федерализмнің тым шектеулі анықтамасынан туындаған қателікпен орталықшыл санағанын айтты. Ол федерализмнің көптеген түрде кездесетінін көрсетті: Нидерланды, Германия, Швейцария және АҚШ – федерациялар, бірақ әрқайсысы ерекше. Миер Мексиканың ерекше жағдайларына сай федерализмнің жаңа түрін құруды жақтады. Оның пікірінше, жергілікті жағдайлар федерализмнің ең радикальды түрін – конфедерализмді қабылдауға мүмкіндік бермейді, оны штаттардың құқықтарын жақтаушылар қолдайды. Ол былай деді: «Мен әрқашан федерацияны жақтадым, бірақ ақылға қонымды және орташа федерацияны. Мен әрқашан АҚШ-тың бос федерациясы мен Колумбия және Перудегі атқарушы биліктің қауіпті шоғырлануы арасындағы орташа жолға сендім». Оның ойынша, Мексикаға күшті федералды жүйе қажет, себебі елге ұлттық тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында жетекшілік ететін белсенді және шешімді ұлттық үкімет қажет болды, әсіресе Испания Мексиканың тәуелсіздігін мойындаудан бас тартқандықтан және Киелі одақ араласуымен қауіптендірді. Осы себептерге байланысты Миер федеративтік республиканы құрған 5-бапты қолдады, ал штаттарға егемендік берген 6-бапқа қарсы болды. Штаттардың құқықтарын жақтаушылар, мысалы Канедо, де Миер сияқты ұлттық егемендікті жақтаушылар ешқайсысы жеңіске жетпеді. Оның орнына, келісімге келді: Рамос Ариспе сияқты орташа федералистер жақтаған ортақ егемендік. Талқылаулар барысында ол және басқалар ұлт егемен болғанымен, штаттар өз ішкі істерін бақылауға тиіс екенін айтты. Топ 3-бапта ұлттың егемендігі жарияланғанымен, 6-бапта штаттардың ішкі мәселелерде егемендігі туралы айтылғаны арасында ешқандай қайшылық жоқ деп есептеді. Орташа федералистер екі бапты қабылдау үшін өзгермелі коалиция құра алды. Біріншіден, олар 3-бапты дауысқа салды. Ұлттық егемендікті жақтаушылардың, ортақ егемендікті жақтаушылардың және бірнеше орталықшылдардың коалициясы бапты үлкен үлкен көпшілік дауысымен қабылдады. 6-бапты қабылдауды қамтамасыз ету үшін, мақұлдауды жақтағандар мәселені екі бөлікке бөліп қарауға қол жеткізді. 6-баптың штаттардың өз істерін басқаруға еркіндігі бар екендігі туралы бөлігіне жасалған бірінші дауыс кеңінен қабылданды, өйткені бұл тұжырым конфедералистер мен федералистердің барлық топтарына, соның ішінде Әке Миер басқарған топқа ұнады. Тек жеті орталықшыл депутаттар бұл шараға қарсы болды. Содан кейін Конгресс 6-баптың штаттардың егемендігін жариялаған бөлігін қарады. Коалиция бұл мәселеде екіге бөлінді: Миер ата мен оның жақтастары орталықшылдарға қосылып, бұл шараға қарсы дауыс берді. Дегенмен, штаттардың құқықтарын жақтаушылар мен ортақ егемендікке сенетіндер бұл шараны 41 дауысқа 28 қарсы қабылдауға жеткілікті күшке ие болды. Штаттар ұлттық үкіметпен егемендікті бөлісіп қана қоймай, өз билігін жүзеге асыру үшін қаржылық құралдарға да ие болды. Олар федералды үкімет есебінен едәуір салық салу құқығын алды, ол бұрын вице-корольдік әкімшілігі жинаған кірістің шамамен жартысын жоғалтты. Бұл шығынды өтеу үшін штаттар ұлттық үкіметке әр штаттың мүмкіндіктеріне сәйкес бағаланатын контингенттік төлемдерді төлеуі керек болды. Нәтижесінде, мемлекет өз міндеттерін қаржыландыру немесе орындау үшін штаттардың жақсы ниетіне сенуге мәжбүр болды.

The proponents of state sovereignty—the confederalists—were challenged by some less radical federalist delegates who argued that only the nation could be sovereign. Because these men stressed the need to endow the national government with sufficient power to sustain national interests, they are often mistakenly considered centralists. Servando Teresa de Mier, their outstanding spokesman, argued that people wrongly considered him a centralist, an error that arose from an unnecessarily restrictive definition of federalism. He indicated that federalism existed in many forms: the Netherlands, Germany, Switzerland and the United States were federations, yet each was different. Mier advocated the establishment of a unique brand of federalism suited to Mexico. He believed that local realities precluded the adoption of the extreme form of federalism—confederalism—championed by states' righters. He declared: "I have always been in favour of a federation, but a reasonable and moderate federation. ( ) I have always believed in a medium between the lax federation of the United States, whose defects many writers have indicated, ( ) and the dangerous concentration [of executive power] in Colombia and Peru." In his view, Mexico needed a strong federal system because the country required an energetic and decisive national government to lead it during the crucial early years of nationhood, particularly since Spain refused to recognise Mexico's independence and the Holy Alliance threatened to intervene. For these reasons, Mier voted in favour of Article 5, which established a federal republic, while opposing Article 6, which granted sovereignty to the states. Neither the advocates of states' rights, like Cañedo, nor the proponents of national sovereignty, like Mier, triumphed. Instead, a compromise emerged: shared sovereignty, as advocated by moderate federalists such as Ramos Arizpe. Throughout the debates, he and others argued that although the nation was sovereign, the states should control their internal affairs. The group saw no conflict between Article 3, which declared that sovereignty resided in the nation, and Article 6, which granted sovereignty to the states on internal matters. The moderates were able to forge shifting coalitions to pass both articles. First, they brought Article 3 to a vote. A coalition of the proponents of national sovereignty, the advocates of shared sovereignty, and a few centralists passed the article by a wide margin. To secure passage of Article 6, those favouring approval succeeded in having the question brought to the floor in two parts. The first vote, on the section of Article 6 which indicated that the states were independent and free to manage their own affairs, passed by a wide margin, since the wording pleased all the confederalist/federalist groups, including the one led by Father Mier. Only seven centralist deputies opposed the measure. Then Congress examined the section of Article 6 which declared that the states were sovereign. The coalition divided on this issue: Father Mier and his supporters joined the centralists in voting against the measure. Nevertheless, the proponents of states' rights and those who believed in shared sovereignty possessed enough strength to pass the measure by a margin of 41 to 28 votes. The states did not just share sovereignty with the national government; they obtained the financial means to enforce their authority. They gained considerable taxing power at the expense of the federal government, which lost approximately half the revenue formerly collected by the viceregal administration. To compensate for that loss, the states were to pay the national government a contingente assessed for each state according to its means. As a result, the nation would have to depend upon the goodwill of the states to finance or fulfil its responsibilities.

Атқарушы биліктің әлсіздігі

Конституциялық съездің егемендікті бөлісу туралы шешімі ұлттық үкімет ішіндегі билікті бөлу мәселесін де толық шешпеді. Барлық қатысушылар заң шығарушы, атқарушы және сот органдары арасындағы биліктің бөлінуінің дәстүрлі қағидасына келіссе де, көптеген конгрессмендер заң шығарушы биліктің басым болуы керек деп ойлады. Испания және Мексиканың жақындағы тәжірибесі атқарушы билікке деген сенімсіздікке алып келді. Сондықтан, Мексиканың бұрынғы Кортесі көпшіліктен тұратын атқарушы билікті – Жоғарғы Атқарушы Билікті құрды. Бұл орган заң шығарушы билікке бағынышты деп есептелгендіктен, провинциялар мен Екінші Конституциялық Конгресс жаңа атқарушы билікті тағайындауға тырыспады. Дегенмен, Acta Constitutiva авторлары 16-бапта атқарушы билікті "Мексика Федерациясының азаматы болып туған, кемінде отыз бес жасқа толған және «Мексика Федерациясының Президенті» атағын иеленген бір тұлғаға беруді" ұсынды. Бұл ұсыныс бұрынғы штаттардың және күшті ұлтшыл коалициялардың арасындағы бұрынғы бөліністен асып түсетін қызу пікірталас тудырды. Канедо Рамос Ариспеді бір атқарушы билікті қолдағанмен, Режон және Гуриди и Алкосер сияқтылар атқарушы билікті әлсірету үшін көпшіліктен тұратын атқарушы билікті құру қажеттігін талап етті. Рамос Ариспе президенттің үкімет кеңесінің көмегімен басқаруын ұсынды. Бірақ бұл оппозицияны, конгресс мүшелерінің көпшілігін толыққанды қанағаттандыра алмады. Бір атқарушы билікке қарсылар бірнеше қарсы ұсыныс жасады. Оахакалық Деметрио Кастильо президент, вице-президент және «тағайындалған» деп аталатын орынбасардан билік құруды ұсынды. Олардың әрқайсысы бір дауысқа ие болар еді, бірақ президент шешуші дауыс беретін болар еді. Режон болса, Жоғарғы Атқарушы Билікті үш адамнан құруды ұсынды, олардың мерзімі кезең-кезеңмен ауысып, бірі әрдайым үстемдік ететіндей, бірақ ешкім үш жылдан артық қызмет етпеуі керек еді. Гуриди и Алкосер атқарушы билікті екі адамға беруді ұсынды. Ол ең жақсы шешім – ежелгі Рим, Испания және АҚШ тәжірибесін біріктіру екенін айтты. Сондықтан ол атқарушы биліктің екі мүшесіне екі орынбасардың қолдауын беруді ұсынды, олар атқарушы биліктің екі мүшесі арасында туындаған кез келген келіспеушілікті шеше алатын еді. Acta Constitutiva-ның 16-бабы 1824 жылғы 2 қаңтарда кезектен тыс отырыста дауысқа салынды. Ол 42-25 дауыспен қабылданбады. Нәтижесінде Конгресс вице-президентке қатысты 17-бапты қарастырмады. Президент пен вице-президентті құру туралы ұсыныс АҚШ Конституциясының екінші нұсқасы үлгі ретінде пайдаланылған сирек жағдайлардың бірі болды. Көпшілік бұл ұсынысқа келіспеді, өйткені Итурбиде істегендей, әскери немесе халық күштері арқылы Конгресске бір адамның үстемдік етуінен қорқыды. Конституция жөніндегі комиссия атқарушы билікке қатысты баптарды бірнеше рет қайта қарады, бірақ ұсыныстарын қолдауға қол жеткізе алмады. Облыстық тәртіпсіздіктерден қауіптену де талқылауға әсер етті. Acta Constitutiva-ның 5 және 6-баптары бекітілгеннен кейін бірнеше провинциялар өз үкіметтерін құру құқығын жүзеге асыруға шешім қабылдады. Ұлттық әкімдік олардың әрекеттеріне алаңдаушылықпен қарады, әсіресе кейбір қозғалыстар еуропалық испандықтарға қарсы болғандықтан. Мысалы, 12 желтоқсанда Керетарода болған көтеріліс елден gachupines (Мексикаға келген испандықтарды) қууды талап етті. Кейінірек Куэрнавакада да осындай көтеріліс болды. Екі жағдайда да мемлекеттік билік тәртіпті қалпына келтіру үшін әскер жіберді. 23 желтоқсанда Пуэбла өзін егемен, еркін және тәуелсіз штат деп жариялады. Мехикодағы билік дереу провинцияның әскери қолбасшысы генерал Хосе Антонио де Эчаварриді «көтеріліске» жауапты деп таныды. Сондықтан үкімет тәртіпті қалпына келтіру үшін генералдар Мануэль Гомес Педраса мен Висенте Геррероның басқаруымен әскер жіберді. Ұлттық үкімет күштері 1823 жылдың желтоқсан айының соңында Пуэбланың астанасына жақындады. Ұзақ келіссөздерден кейін генерал Гомес Педраса Конгресс ұлттық және штаттық сайлауға шақыру жариялауға дайын болғандықтан, Пуэбла басшылары бұрынғы әрекеттерінен бас тартып, жаңа сайлау өткізуді ұсынды. Побланолар келісті. Конкаутория Пуэблада 1824 жылғы 12 қаңтарда қабылданды. 1824 жылғы 22 наурызда бүкіл провинцияда сайлаулар өткізіліп, жаңа мемлекеттік үкімет құрылды. Ұлттық үкімет елдегі тәртіпті сақтап тұрса да, 1824 жылғы 20 қаңтарда генерал Хосе Мария Лобато бастаған көтеріліс көпшіліктен тұратын атқарушы биліктің мақсаттың бірлігімен және астанадағы кең ауқымды көтерілісті басу үшін қажетті жылдамдықпен әрекет ете алмайтынын көрсетті. Көтерілісшілер үкіметтік қызметтерден испандықтарды қуып шығуды және оларды елден қууды талап етті. Лобато астанадағы гарнизондардың қолдауын жеңіп алды және үкімет құлаудың алдында тұрғандай болды, бірақ Жоғарғы Атқарушы Билік Конгрессті Лобатоны заңнан тыс деп жариялауға және көтерілісті басу үшін атқарушы билікке жеткілікті өкілеттік беруге көндірді. Осы дағдарыстың нәтижесінде Конгресс мүшелерінің көпшілігі президент пен вице-президенттен тұратын атқарушы билікті құруға шешім қабылдады. Бір атқарушы биліктің құрылуы Конгресс күшті президенттікке келісім бергенін білдірмейді. Көптеген мексикалықтар заң шығарушы биліктің басымдығын сақтауды жалғастырды. Мексикалық харта, испандық конституция сияқты, бас атқарушы биліктің өкілеттіктерін қатты шектеді. 1824 жылғы Конституция квазипарламенттік жүйені құрды, онда мемлекеттік министрлер Конгреске есеп беретін болды. Нәтижесінде ішкі істер мен сыртқы қатынастар министрі квазипремьер-министр рөлін атқарды. Ұлттық үкіметтің құрылуы провинциялар мен Мехико арасындағы шиеленісті аяқтаған жоқ. Елдің астанасының орны туралы пікірталас жаңа жанжалға әкелді. Ұлттық элита «Мексиканың императорлық қаласын» республиканың астанасы етуді жақтады. Аймақтық элиталар бөлінді. 1823 жылы жергілікті басқарудың маңыздылығын талқылағанда, олар сонымен қатар «бірлік орталығын», яғни астананы сақтау қажеттігін де атап өтті. Алайда, көптеген адамдар Мехико қаласына осындай құрмет көрсетуден түңгіргенше бас тартты. Ұлттың астанасы жөніндегі арнайы комитет 1824 жылғы 31 мамырда Конституциялық Конгреске Керетаро қаласын астана етуді және оның төңірегіндегі аумақты федералдық округке айналдыруды ұсынды. Қызу пікірталасқа дейін Конгресс астананы Мехикодан көшіру туралы ұсынысты қабылдамады. Содан кейін талқылау федералдық округ құру керек пе, жоқ па деген мәселеге ауысты. Мехиконың әкімшілігі мен провинциялық делегациясы мұндай шараға қарсы болды. Шындығында, провинциялық заң шығарушы орган Мехико федералдық округке айналса, сецессия мен азамат соғысы болады деп қорқытты. Дегенмен, 30 қазан күні Конгресс 52-31 дауыспен Мехиконы елдің астанасы етуге және федералдық округ құруға дауыс берді.

The constituent congress's decision to share sovereignty, moreover, did not settle the question of the division of power within the national government. Although all agreed on the traditional concept of separation of powers among the legislative, executive, and judicial branches, most congressmen believed that the legislature should be dominant. Recent Hispanic and Mexican experience had fostered a distrust of executive power. Therefore, the earlier Mexican Cortes had established a plural executive, the Supreme Executive Power. Since that body was perceived as subservient to the legislature, neither the provinces nor the Second Constituent Congress bothered to appoint a new executive. The authors of the Acta Constitutiva, however, proposed in Article 16 that executive power be conferred "on an individual with the title of president of the Mexican Federation, who must be a citizen by birth of said federation and have attained at least thirty five years of age". The proposal led to a heated debate that transcended the former division between states' righters and strong nationalist coalitions. While Cañedo supported Ramos Arizpe in favouring a single executive, others, including Rejón and Guridi y Alcocer, insisted on the need to weaken executive power by establishing a plural executive. Ramos Arizpe proposed that the president govern with the aid of a council of government. But that was not sufficient to mollify the opposition, which had the majority in congress. The opponents of a single executive presented several counter proposals. Demetrio Castillo of Oaxaca suggested that a president, a vice president and an alternate, called designee, should govern. Each would have a vote, but the president would cast the deciding one. Rejón, instead, recommended that three individuals form the Supreme Executive Power; their terms would be staggered so that one member would always possess seniority, but no individual would serve more than three years. Guridi y Alcocer proposed that the executive power be conferred on two persons. He argued that the best solution was to merge the experiences of ancient Rome, Spain, and the United States. Therefore, he urged that the two members of the executive power be backed by two alternates, who might resolve any differences that arose between the two members of the executive. Article 16 of the Acta Constitutiva was put to a vote on 2 January 1824 at an extraordinary session. It was defeated by a vote of 42 to 25. As a result, the congress did not address Article 17, which dealt with the vice president. The proposal to establish a president and a vice president was one of the few instances in which the second constitution of the United States served as a model. The majority did not agree with the proposal because it feared the possibility of one individual dominating Congress through military or popular forces, as Iturbide had done. The commission on the constitution revised the articles on the executive a number of times, but could not obtain support for its proposals. The fear of provincial disorder also influenced the debate. After Articles 5 and 6 of the Acta Constitutiva had been approved, several provinces decided to implement their right to form their own government. The national administration viewed their actions with concern, particularly because some movements were also anti European Spaniards. The revolt of 12 December in Querétaro, for example, demanded the expulsion of gachupines (Spaniards who had come to Mexico) from the country. A similar uprising occurred later in Cuernavaca. In both instances, the national government sent forces to restore order. Then, on 23 December, Puebla declared itself a sovereign, free, and independent state. The authorities in Mexico City immediately concluded that the military commander of the province, General José Antonio de Echávarri, was responsible for the "revolt". Therefore, the government dispatched an army under the command of Generals Manuel Gómez Pedraza and Vicente Guerrero to restore order. The forces of the national government approached the capital city of Puebla at the end of December 1823. After lengthy negotiations, General Gómez Pedraza proposed that, since Congress was about to issue the convocatoria for national and state elections, the leaders of Puebla renounce their earlier action and hold new elections. The Poblanos agreed. The convocatoria was received in Puebla on 12 January 1824. Elections were held throughout the province and a new state government was inaugurated on 22 March 1824. Although the national government had maintained order in the nation, the revolt led by General Jose María Lobato on 20 January 1824 demonstrated that the plural executive could not act with the unity of purpose and the speed necessary to quell a large scale uprising in the capital. The rebels demanded the dismissal of Spaniards from government jobs and their expulsion from the country. Lobato managed to win support of the garrisons in the capital and the government seemed on the verge of capitulation when the Supreme Executive Power convinced Congress to declare Lobato an outlaw and to grant the executive sufficient power to quell the rebellion. As a result of the crisis, the majority in Congress eventually decided to establish an executive branch composed of a president and a vice president. The creation of a single executive, however, did not mean that Congress had accepted a strong presidency. Most Mexicans continued to favour legislative supremacy. The Mexican charter, like the Hispanic constitution, severely restricted the power of the chief executive. The Constitution of 1824 created a quasi parliamentary system in which the ministers of state answered to the congress. Consequently, the minister of interior and foreign relations acted as a quasi prime minister. The creation of a national government did not end the tensions between the provinces and Mexico City. The debate over the location of the country's capital sparked a new conflict. The national elite favoured making the "Imperial City of Mexico" the capital of the republic. The regional elites were divided. During 1823, while discussing the importance of local control, they also emphasised the need to maintain a "centre of unity", that is, a capital. However, a significant number pointedly refused to bestow that honour upon Mexico City. The special committee on the nation's capital recommended to the Constituent Congress on 31 May 1824 that another city, Querétaro, become the capital, and that the territory around it become the federal district. After a heated debate, Congress rejected the proposal to move the capital from Mexico City. Thereafter, the discussion centred on whether or not a federal district should be created. The ayuntamiento and the provincial deputation of Mexico were vehemently against such action. Indeed, the provincial legislature threatened secession and civil war if Mexico City were federalised. Nevertheless, on 30 October Congress voted fifty two to thirty one to make Mexico City the nation's capital and to create a federal district.

1824 жылғы Конституция

Бірнеше ай бойы талқыланғаннан кейін, Конгресс конституцияны 1824 жылғы 4 қазанда ратификациялады. Жаңа жарғыда: 3-бапта: Мексика ұлтының діні Рим, католик, апостол [діні] болып табылады және мәңгілік болады. Ұлт оны дана және әділ заңдармен қорғайды және басқа [діндерді] ұстануға тыйым салады. 4-бап. Мексика ұлты өзінің үкіметі ретінде өкілдік, халықтық, федеративтік республиканы қабылдайды. 5-бап. Бұл федерацияның құрамына келесі штаттар мен аумақтар кіреді: Чиапас, Чиуауа, Коауила және Техас, Дуранго, Гуанахуато, Мексика, Мичоакан, Нуэво-Леон, Оахака, Пуэбла-де-лос-Анхелес, Керетаро, Сан-Луис-Потоси, Сонора және Синалоа, Табаско, Тамаулипас, Веракрус, Халиско, Юкатан және Сакатекас штаттары; және аумақтар: Калифорния Альта, Баха Калифорния, Колима аумағы және Санта-Фе-де-Ньюэво-Мексико аумағы. Тлаксаланың мәртебесін конституциялық заң анықтайды. 74-бап. Федерацияның жоғары атқарушы билігі тек бір адамға жүктеледі, ол Біріккен Мексика мемлекеттерінің (Estados Unidos Mexicanos) Президенті деп аталады. 75-бап. Сондай-ақ, Президенттің дене немесе рухани жағдайы нашарлаған жағдайда, оның барлық өкілеттіктері мен құқықтарына вице-президент ие болады. Acta Constitutiva сияқты, 1824 жылғы Конституция 1812 жылғы испандық Конституцияға негізделген, көбінесе айтылатындай, 1787 жылғы АҚШ Конституциясына емес. Соңғысына сырттай ұқсас болғанымен, ол АҚШ Конституциясынан кейбір практикалық тәжірибелерді қабылдады, мысалы, атқарушы билік, бірақ мексикалық құжат негізінен испандық конституциялық және құқықтық прецеденттерге негізделген. Мысалы, 1824 жылғы Конституция президентті құрғанмен, Мексикада бұл лауазым заң шығарушы органға бағынышты болды. Мексика негізінен федералистік емес, конфедералистік болғандықтан, Мексика Жарғысы 1787 жылғы АҚШ Конституциясына қарағанда, алғашқы АҚШ Конституциясына, Конфедерация мақалаларына жақын болды. Кадис Хартиясының бөліктері Мексика құжатында сөзсіз қайталанды, өйткені мексикалықтар испандық мұраларын қабылдамады және жаңа республикалық конституцияны жасаған адамдар Кадис кортесінде қызмет етіп, 1812 жылғы Конституцияны жазуға көмектесті. 1812 жылғы Конституция да, 1824 жылғы Мексика Конституциясы да күшті заң шығарушы органдар мен әлсіз атқарушы органдарды құрды. Алайда, 1824 жылғы конституция 1812 жылғы конституцияның жай ғана көшірмесі емес еді. Мексикадағы оқиғалар, әсіресе бұрынғы провинциялардың штаттардың құқықтарын нығайтуы, Конгрессті елдің ерекше жағдайларына сай конституция жасауға мәжбүр етті. Басты жаңалықтар (республикашылдық, федерализм және президенттік) Мексиканың жаңа шындығына жауап беру үшін қабылданды. Монархия Фернандо VII мен Августин I билік етуде сәтсіз болғандықтан жойылды, мексикалықтар АҚШ Конституциясын үлгі еткендіктен емес. Федерализм Мексиканың бұрынғы саяси тәжірибесінен табиғи түрде пайда болды. Кадис конституциясымен құрылған провинциялық делегациялар жай ғана штаттарға айналды. 1812 жылғы құжаттан айырмашылығы, Мексика жарғысы штаттарға маңызды салық салу құқығын берді. 1812 жылғы испан Конституциясына негізделгенімен, жаңа жарғыда бұрынғы құжатта қамтылған бірқатар мәселелер қарастырылмады, өйткені жаңа Мексика федерациясы ұлттық үкімет пен штаттар арасында егемендікті бөлісті. Осылайша, азаматтықты анықтаған Кадис Конституциясынан айырмашылығы, 1824 жылғы Мексика Конституциясы бұл мәселеде үнсіз қалды. Сол сияқты, ол испандық конституциялық жүйенің халықтық сипатын анықтаудағы екі маңызды фактор – аюнтиментос (қалалық кеңестер) құру үшін қажетті сайлау құқығына немесе халықтың мөлшеріне кім ие екенін анықтамады. Бұл шешімдер штаттардың құзырында болды. Мексика федерациясының штаттарының конституциялары әр түрлі болды, бірақ олар әдетте Кадис Конституциясының прецеденттерін ұстанды. Көптеген штаттардың конституциялары өз аумағындағы адамдарды мемлекеттің азаматтары деп нақты анықтады; олар чиапанеко, соноренс, чихуахуа, дурангуан, гуанахуатенс және т.б. болды. Мексика және Пуэбла сияқты кейбір штаттар "жергілікті тұрғындар мен есемдіктердің азаматтары" деп атады. Конституция мексикалық әйелдердің мәртебесі туралы ештеңе айтпайды. Кадис үлгісін ұстанған барлық штаттар жанама сайлауды енгізді. Алайда, бірнешеуі мүліктік талаптарды қосты. Көптеген штаттар 1812 жылғы конституцияға сәйкес, 1000 адамнан астам халқы бар қалаларда аюнтиментоларға рұқсат берді, бірақ кейбіреулері халық санын 2000, 3000 немесе 4000-қа дейін көтерді. Табаско тек партидоның (ауданының) кабесераларына (бас қалаларына) аюнтиментолар құруға рұқсат берді. Веракрус конституциясының 78-бабында департамент бастығының "аюнтиментолардың саны мен функцияларын анықтайтыны" айтылған.

After months of debate, Congress ratified the constitution, on 4 October 1824. The new charter established that:

Article 3: The religion of the Mexican nation is and will permanently be the Roman, Catholic, Apostolic [religion]. The nation protects her with wise and just laws and prohibits the exercise of any other [religion]. Article 4. The Mexican nation adopts for its government a representative, popular, federal republic. Article 5. The parts of this federation are the following states and territories: the states of Chiapas, Chihuahua, Coahuila and Texas, Durango, Guanajuato, México, Michoacán, Nuevo León, Oaxaca, Puebla de los Ángeles, Querétaro, San Luis Potosí, Sonora and Sinaloa, Tabasco, Tamaulipas, Veracruz, Xalisco, Yucatán and Zacatecas; and the territories of: Alta California, Baja California, Colima Territory and Santa Fe de Nuevo México Territory. A constitutional law will determine the status of Tlaxcala. Article 74. The supreme executive power of the federation is deposited in only one individual who shall be called President of the United Mexican States (Estados Unidos Mexicanos). Article 75. There will also be a vice president who, in case of the physical or moral incapacity of the president, will receive all his authority and prerogatives. Like the Acta Constitutiva, the Constitution of 1824 was modelled on the Hispanic Constitution of 1812, not, as is often asserted, on the US Constitution of 1787. Although superficially similar to the latter although it adopted a few practical applications from the U. S. Constitution, such as the executive, the Mexican document was based primarily on Hispanic constitutional and legal precedents. For example, although the Constitution of 1824 created a president, in Mexico the office was subordinate to the legislature. Since Mexico was essentially confederalist, rather than federalist, the Mexican Charter was closer in spirit to the first U. S. Constitution, the Articles of Confederation, than to the U. S. Constitution of 1787. Entire sections of the Cádiz Charter were repeated verbatim in the Mexican document because Mexicans did not reject their Hispanic heritage, and because men who drafted the new republican constitution had served in the Cortes of Cádiz and had helped write the 1812 Constitution. Both the 1812 Constitution and the Mexican Constitution of 1824 established powerful legislatures and weak executives. However, the 1824 constitution was not a mere copy of that of 1812. Events in Mexico, particularly the assertion of states' rights by the former provinces, forced Congress to frame a constitution to meet the unique circumstances of the nation. The principal innovations (republicanism, federalism, and the presidency) were adopted to address Mexico's new reality. The monarchy was abolished because both Fernando VII and Agustín I had failed as rulers, not because Mexicans imitated the U. S. Constitution. Federalism arose naturally from Mexico's earlier political experience. The provincial deputations created by the Constitution of Cádiz simply converted themselves into states. Unlike the 1812 document, the Mexican charter gave the states significant taxing power. Although modeled on the Spanish Constitution of 1812, the new charter did not address a number of issues included in the earlier document because the new Mexican federation shared sovereignty between the national government and the states. Thus, unlike the Constitution of Cádiz, which defined citizenship, the Mexican Constitution of 1824 remained silent on the subject. Similarly, it did not define who possessed the suffrage or the size of the population required to establish ayuntamientos (town councils), two significant factors in determining the popular nature of the Hispanic constitutional system. Those decisions were the prerogatives of the states. The constitutions of the states of the Mexican federation varied, but they generally followed the precedents of the Constitution of Cádiz. Most state constitutions explicitly defined the people in their territory as being citizens of the state; they were chiapanecos, sonorenses, chihuahuenses, duranguenses, guanajuatenses, etc. Some states, such as Mexico and Puebla, simply referred to "the natives [sic] and citizens of the estate." The constitution is silent on the explicit status of Mexican women. Following the Cádiz model, all states established indirect elections. A few, however, introduced property qualifications. Many also followed the constitution of 1812 in allowing ayuntamientos in towns with more than 1,000 persons, but some raised the population requirements to 2,000, 3,000 or 4,000. Tabasco permitted only the cabeceras (head towns) of the partido (district) to have ayuntamientos. Article 78 of Veracruz's constitution stated that the jefe of the department "will arrange the number and function of the ayuntamientos."

Мазмұны

1824 жылғы Конституция 7 тарау мен 171 баптан тұрады және американдық мәселелер бойынша Кадис Конституциясына, федералдық өкілдік пен ұйымдастыру формуласы бойынша АҚШ Конституциясына, сондай-ақ монархияны жойған 1824 жылғы Мексикалық Американың бостандығы туралы Конституциялық Декретке негізделген. Ол халықтық өкілді республикада федерализм жүйесін енгізді, католицизм мемлекеттік дін ретінде бекітілді. 1824 жылғы Конституция азаматтардың құқықтарын тікелей көрсетпейді. Әскери және діни соттардың сақталуы азаматтардың теңдік құқығын шектеді. Ең маңызды баптар:

1. Мексика ұлты Испания үкіметінен және кез келген басқа ұлттан тәуелсіз. 3. Ұлттық дін – Рим-католик шіркеуі, ол заңмен қорғалады және басқа діндерге тыйым салады. 4. Мексика ұлты өзінің үкімет нысаны ретінде халықтық федеративтік өкілді республиканы қабылдайды. 6. Федерацияның жоғарғы билігі – заң шығарушы, атқарушы және сот билігіне бөлінеді. 7. Заң шығарушы билік екі палатадан тұратын Конгресске – Депутаттар палатасына және Сенаторлар палатасына жүктеледі. 50. Федерация мен штаттардағы баспасөз бостандығы (1-тармақ). 74. Атқарушы билік Мексика Біріккен Штаттарының Президенті деп аталатын бір тұлғаға жүктеледі. 75. Президенттің денсаулығы немесе моральдық жағдайына байланысты қызметін атқара алмайтын жағдайда, оның өкілеттіктерін және құқықтарын жүзеге асыратын вице-президент лауазымы қарастырылған. 95. Президент пен вице-президенттің өкілеттік мерзімі – төрт жыл. 123. Сот билігі – Жоғарғы Сотта, апелляциялық соттарда және аудандық соттарда жатыр. 124. Жоғарғы Сот үш бөлімге бөлінген он бір мүшеден және прокурордан тұрады. 157. Жекелеген штаттардың үкіметтері де осы үш биліктен құралады. Конституцияда нақты айтылмаса да, Республикада құлдыққа тыйым салынды. Мигель Идальго 1810 жылдың 6 желтоқсанында Гвадалахарада оны жою туралы жарлық шығарды. Президент Гваделупе Виктория да құлдықты жойды деп мәлімдеді, бірақ 1829 жылдың 15 қыркүйегінде құлдықты жою туралы декрет шығарған президент Висенте Герреро болды.

Реакциялар

Испания либералдық ой-пікірінің әсерінен, Жаңа Испаниядағы Бурбон реформаларымен біртіндеп нығайтылған фрагментация, Мексиканың жаңадан қол жеткізген тәуелсіздігі, аумақтың үлкендігі – шамамен 4,600,000 км² (1,776,069 шаршы миль) – және қашықтықтар арасындағы байланыстың қиындығы салдарынан, аймақтық ерекшеліктері бар федералды жүйе қалыптасты. Халық саны бойынша ең ірі штаттар – Мексика, Пуэбла, Керетаро, Гуанахуато, Веракрус және Мичоакан – әкімшілік децентрализация ретінде жұмыс істеді. Шеткі штаттар – Закатекас, Коауила-и-Техас, Дуранго, Чиуауа, Халиско, Сан-Луис-Потоси және Нуэво-Леон – орташа конфедерализмді қабылдады. Орталықтан ең алыс жатқан штаттар – Юкатан, Сонора-и-Синалоа, Тамаулипас және Лас-Калифорнияс – радикалды конфедерализмге ие болды. Белгілі саяси партиялардың болмауына байланысты үш саяси тенденция ажыратылады. Біріншісі әлі де Итурбидтің империясын қолдады, бірақ олар азшылық құрады. Екіншісі Йорк масондық ложасының ықпалында болды, оның философиясы радикалды федерализмді ұстанып, сондай-ақ американдық уәкілді Джоэл Робертс Пуайнсетт тарапынан кеңінен насихатталған испанға қарсы сезімді қолдады. Үшіншісі шотланд масондық ложасының ықпалында болды, оны испандықтар Мексикаға әкелген, олар орталықтандыруды жақтады және Испания мен Апостолдық Тақтың жаңа мемлекетті мойындауын қалады. Тәуелсіздіктің толыққаннан кейін «Корольдік қамқорлық» жойылды, федералды және штаттық үкіметтер бұл құқықтар мемлекетке тиесілі деп санады. Шіркеу мүлкін басқару жолы саяси элитаның пікірлерін ең көп бөліп тұрған мәселе болды. Йорк ложасының мүшелері қаржыны жақсарту үшін шіркеу мүлкін пайдалануды жоспарлады, ал Шотланд ложасының мүшелері бұл ұсынысты аңғарды. Федералдық міндеттемеге сәйкес штаттар армияға белгілі бір сомада ақша және адамдар (қан квотасы) беруге міндетті болды. Федералдық бюджет қарызды төлеуге, қорғанысқа және шекараны күзетуге жеткіліксіз болды, сондықтан штаттар қан квотасын орындауға қарсылық көрсетті және кейде осы қарызды қылмыскерлердің есебінен өтеді.

Due to the influence of Spanish liberal thought, the fragmentation that had been gradually consolidated by the Bourbon Reforms in New Spain, the newly won Independence of Mexico, the size of the territory—almost 4,600,000 km2 (1,776,069 sq mi)—and lack of easy communication across distances, there resulted a federal system with regional characteristics. The central states—Mexico, Puebla, Querétaro, Guanajuato, Veracruz and Michoacán—which were the most populated, worked as an administrative decentralization. The states of the periphery—Zacatecas, Coahuila y Texas, Durango, Chihuahua, Jalisco, San Luis Potosí and Nuevo León—acquired a moderate confederalism. The states furthest from the center—Yucatán, Sonora y Sinaloa, Tamaulipas and Las Californias—acquired a radical confederalism. Without the existence of established political parties, three political tendencies are distinguished. The first still supported the empire of Iturbide, but was a minority. The second was influenced by the Yorkist Lodge of freemasonry, whose philosophy was radical Federalism and also encouraged an anti Spanish sentiment largely promoted by the American plenipotentiary Joel Roberts Poinsett. And the third was influenced by the Scottish Lodge of freemasonry, which had been introduced to Mexico by the Spaniards themselves, favored Centralism, and yearned for the recognition of the new nation by Spain and the Holy See. With the consummation of independence, the "Royal Patronage" was gone, the federal government and state governments now considered these rights to belong to the State. The way to manage church property was the point that most polarized the opinions of the political class. Members of the Yorkist Lodge intended to use church property to clean up the finances, the members of the Scottish Lodge considered the alternative anathema. According to the federal commitment, states should provide an amount of money and men for the army, or blood quota. The federal budget was insufficient to pay debt, defense, and surveillance of borders, and states resisted meeting the blood quota, sometimes meeting that debt with criminals.

Алып тастау және қайта орналастыру

1835 жылы жаңа мексикалық ұлттың құрылуындағы күрт өзгерістер орын алды. Сайлаудағы консервативті күштердің жеңісі 1835 жылғы 23 қазанда Мигель Барраганның уақытша президенттігі кезінде (конституциялық президент Антонио Лопес де Санта-Анна болды, бірақ ол лауазымынан шеттесті), аяқталған оқиғалар тізбегін тудырды. Осы кезде «Мексика ұлтын қайта ұйымдастыру негізі» бекітілді, ол федералды жүйені жойып, уақытша орталықтандырылған жүйені орнатты. 1836 жылғы 30 желтоқсанда уақытша президент Хосе Юсто Корро Конституцияны алмастырған жеті конституциялық заңға қол қойды. 1837 жылғы 24 мамырда қосымша заңдар бекітілді. Жеті конституциялық заң, басқа нәрселермен қатар, «еркін штаттарды» француз үлгісіндегі «департаменттерге» алмастырды, бұл ұлттық билікті Мексика қаласында орталықтандырды. Бұл саяси тұрақсыздық дәуірін тудырып, орталық үкімет пен бұрынғы штаттар арасында қақтығыстарға әкелді. Әртүрлі аймақтарда көтерілістер болды, олардың ең маңыздылары:

Техас федералистік жүйеден орталықтандырылған жүйеге өтуге байланысты тәуелсіздігін жариялады және орталықтандырылған жүйеге қатысудан бас тартты. Америкалық қоныс аударушылар Сан-Фелипе-де-Остинде конгресс өткізіп, Техас халқының Мексиканың орталық үкіметіне қарсы соғыс жариялағанын мәлімдеді, соның салдарынан билік пен заңдарды мойындамады. Осылайша Техас Республикасы құрылды. Юкатан өздерін Федеративтік Республика деп жариялап, 1840 жылы (ресми түрде 1841 жылы) тәуелсіздігін жариялады. Юкатан Республикасы 1848 жылы елге қайта қосылды. Нуэво-Леон, Тамаулипас және Коауила штаттары Мексикадан де-факто тәуелсіздік алды (250 күнге жетпей). Рио-Гранде Республикасы нығамады, өйткені тәуелсіздік күштері орталық күштермен жеңіліске ұшырады. Табаско 1841 жылғы ақпанда орталықтандыруға наразылық білдіріп, Мексикадан бөліну туралы жарлық шығарды және 1842 жылғы желтоқсанда қайта қосылды. Техасты аннексиялау және аннексиядан кейінгі шекаралық қақтығыс Мексика-Америка соғысына әкелді. Нәтижесінде 1824 жылғы Конституция уақытша президент Хосе Мариано Салас тарапынан 1846 жылғы 22 тамызда қайта жаңартылды. 1847 жылы реформа туралы заң жарияланды, ол 1824 жылғы Федералды Конституцияны кейбір өзгерістермен ресми түрде енгізіп, келесі конституция әзірленгенге дейін қолданылуын қамтамасыз етті. Бұл федералистік кезең 1853 жылы аяқталды. Федералистік бағытталған Аютла жоспары 1854 жылғы 1 наурызда жарияланды. 1855 жылы Республиканың уақытша президенті Хуан Альварес Конституциялық Конгресс шақырып, 1856 жылғы 17 ақпанда Мексика Біріккен Штаттарының 1857 жылғы Федералды Конституциясын жасау жұмысын бастады.