Кіріспе

Plan Espiritual de Aztlán (ағылшынша: "Азтланның рухани жоспары") – мексикалық американдықтардың өзін-өзі анықтау құқығын және чикано ұлтшылдығын жақтаған үндістерді қолдайтын манифест. Ол 1969 жылғы наурыз айында Колорадо штатының Денвер қаласында Родольфо Гонзалестің "Әділет үшін күрес" атты ұйымы ұйымдастырған Бірінші ұлттық чикано жастар азаттық конференциясында қабылданды.

Өмірбаян

1848 жылы Мексика-Америка соғысы Гуадалупе Идальго шартына қол қою арқылы 2 ақпанда Xicano халқын қалыптастырды. Үш еуропалық/батыс мемлекеті (Испания, Франция және АҚШ) отарлаған жерлерде осы жерлердің түпкі тұрғындары өздерінің ұлттық ерекшеліктерін қайта құруға кірісті, бұл ерекшелік ежелгі байланыстармен Америкамен және түпкілікті халықтармен негізделген. Эрнесто Мирелес былай дейді: "Қарсылық жазумен айналысатын Xicano/a қауымдастығының бір бөлігі үшін отаршылдық үкімде тірі қалу қажеттілігі ғасырлар бойы Ацлан мен оның мифологиясын көлеңкеге түсірді". Ацлан (АҚШ-тың оңтүстік-батысы, Мексиканың солтүстігі) деп аталатын жерге байланыс қазіргі Xicano қозғалысында Куаутемокқа дейінгі тұжырым ретінде пайда болды және бұл аумақты Xicano және түпкілікті халықтарға талап етуге мүмкіндік берді. 1960 және 70-жылдардағы Чикано билігі қозғалысынан бастап, Xicano өздерінің жерінде енді шетелдік емес, түпкілікті халық ретінде қайта жанданды. 1960-1970 жылдардағы Xicano билігі қозғалысы түпкілікті халықтардың табиғи мұрагерлігі және ұлттық ерекшелік туралы ғасырлар бойы жалғасып келе жатқан мәселенің жалғасы болды. Түпкілікті халықты азат ету және шетелдік басқыншыларды қуу туралы әңгіме соңғы 500 жыл ішінде ұзақ тарихқа ие. 1915 жылы жазылған Сан-Диего жоспарының (Техас штаты) Уақытша дирекциясы былай деп мәлімдеді: "Біз Солтүстік Америка Біріккен Штаттарының үкіметі мен еліне қарсы қарулы күш қолданамыз, бірігіп, қара нәсілді адамдардың бостандығын жариялаймыз және бізді ұзақ жылдар бойы әділетсіз құлдыққа ұстап келген янки тираниясынан тәуелсіздігімізді жариялаймыз". Бұл жоспар батыстағы шайқас аяқталып, қоныс аудару дерлік аяқталған кезде жазылды. Бұл бұрынғы егеменді халық жасаған, табиғи мұрагерлік туралы пікірталасқа толы, Aztlan жоспарына дейінгі егемендік туралы жарияланымның бірі.

Ұлттық азаттық

"Азатланның рухани жоспары" ұлттық азаттық туралы. Ацлан тек қана Шикано қозғалысына күш жинау үшін қолданылады. Корки Гонсалес былай дейді:

"Революциялық жазбаның жариялануы – қаланы басып алумен тең. Саяси жоспарды жариялау – ең қанды шайқас сияқты. Олар бүліктің бірдей бөлігін құрайды және оның құрамдас бөлігі болып табылады. Мен ешқашан, және ешқашан революцияны идеялардың алдын ала таратылуынсыз, ал нәтижеге шешім берудің сөзсіз құралы ретінде қан төгілусіз көрмедім." Ацлан идеясы көптеген жаулап алулар мен жүздеген жылдық отаршылдыққа қарсы тұрды, яғни жерге және түпкі тектіліге байланыстылық жұмылдырудың қозғаушы күші болып табылады. "1. Біздің халқымыздың барио, пуэбло, кампо, жер, кедейлер, орта тап, кәсіби мамандар туралы ойларының БІРЛІГІ, Ла Разаның азаттығына бағытталған. 2. ЭКОНОМИКА: өміріміз бен қоғамдарымыздың экономикалық бақылауын тек қана қанаушыларды қоғамдарымыздан, ауылдарымыздан және жерімізден қуу арқылы, сондай-ақ өз дарынымызды, еңбегімізді және ресурстарымызды бақылап, дамыту арқылы ғана қол жеткізе аламыз. Материализмді елемейтін және гуманизмді қабылдайтын мәдени құндылықтар мен принциптер, бірлесіп сатып алу және ресурстарды бөлу әрекетіне ықпал етеді, бұл салауатты өсім мен дамудың экономикалық негізін қамтамасыз етеді. Жер мен жылжымайтын мүлікке иелік ету құқығы қоғамға тиесілі болады. Экономикалық жауапкершілік байланыстары ұлтшылдық және Шикано қорғаныс бөлімшелерімен қамтамасыз етілуі керек. 3. БІЛІМ біздің халқымызға қатысты болуы керек, яғни тарих, мәдениет, екі тілді білім, үлестер және т.б. Біздің мектептерімізге, мұғалімдерімізге, әкімшілерімізге, кеңесшілерімізге және бағдарламаларымызға қоғамдық бақылау. 4. МЕМЛЕКЕТТІК МЕКЕМЕЛЕР халыққа қайыр-садақа немесе жалған үміт емес, қайтару негізінде толыққанды өмір сүруге қажетті қызметтерді ұсыну арқылы қызмет етуі керек. Бұрынғы экономикалық құлдық, саяси қанаушылық, этникалық және мәдени психологиялық жою, азаматтық және адам құқықтарын жоққа шығару үшін өтемақы. Қоғамда халыққа қызмет етпейтін мекемелердің орны жоқ. Бұл мекемелер халыққа тиесілі. 5. ҚОҒАМНЫҢ ӨЗІН-ӨЗІ ҚОРҒАУЫ халықтың біріккен күшіне сүйенуі керек. Қорғаныс желісі барио, кампо, пуэбло және ранчитолардан шығады. Олардың өз халқының қорғаушылары ретінде қатысуы құрмет пен қадір-қасиетке ие болады. Олар өз кезегінде өздерінің жауапкершілігін және өмірін өз халқы үшін ұсынады. Өз халқы үшін алдыңғы қатарда тұрғандар мұны махаббат пен карнализмімен істейді. Біздің бауырларымыз жұмыс орындарын және саяси жемқорлықты қамтамасыз ету үшін көтеріп отырған мекемелер мұны тек азаттық әрекеттері ретінде және Ла Кауза үшін істейді. Жастар үшін енді жасөспірімдердің қылмысы емес, революциялық әрекеттер болады. 6. Біздің халқымыздың МӘДЕНИ ҚҰНДЫЛЫҚТАРЫ біздің жеке тұлғамызды нығайтады және қозғалыстың моральдық тірегін күшейтеді. Біздің мәдениетіміз Ла Раза отбасын біріктіріп, азаттыққа бір жүрекпен, бір оймен тәрбиелейді. Біздің жазушыларымыздың, ақындарымыздың, музыканттарымыздың және суретшілеріміздің халқымызға ұнайтын және революциялық мәдениетімізге қатысты әдебиет пен өнер туғызатынына көз жеткізуіміз керек. Біздің өмір, отбасы және үйдің мәдени құндылықтарымыз америкалық доллардың құндылық жүйесін жеңіп, сүйіспеншілік пен бауырластықты дамытуға көмектесетін қуатты қару ретінде қызмет етеді. 7. САЯСИ АЗАТТЫҚ тек біздің тарапымыздан тәуелсіз әрекеттер арқылы ғана мүмкін, өйткені екі партиялық жүйе – бұл бір құмырадан тамақтанатын екі бас бар бір жануар. Біз көпшілік болған жерде билік етеміз, азшылық болған жерде қысымшы топты білдіреміз, ұлттық деңгейде бір партияны: "La Familia de La Raza" партиясын білдіреміз!"

Шығуы және асырап алуы

Конференция барысында Мексикада туып, Сан-Диегода өскен жас ақын Алуриста сахнаға шықты. Ол қызығушылықпен тыңдаған көпшілікке мына сөздерді оқыды: "Өзінің мақтан тұтатын тарихи мұрасының ғана емес, сонымен қатар біздің жерімізге жасалған қатыгез "гринго" шапқыншылығының да жайлы хабардар жаңа халықтың рухымен, біз, ата-бабаларымыз шыққан солтүстік Ацлан жерінің чикано тұрғындары мен өркениетке жеткізушілері, туған жерімізді қайтарып алып, күн халқының бекем ниетін қастерлейміз. Біздің қанымыздан келген шақыру – біздің күшіміз, жауапкершілігіміз және сөзсіз тағдырымыз." "Астланның рухани жоспары" атты өлең манифесттің атауына айналды, ал өлең оның басты сөзіне айналды. Алуриста "Ацланның ақын лауреаты" атағын алды.