Кіріспе

Жесір әйелдерді күтудің исламдық кезеңі

Исламда идда немесе иддат (العدة; "күту кезеңі") – әйел күйеуінің қайтыс болуынан кейін немесе ажырасқаннан кейін басқа еркекке үйленбеуі тиіс мерзім. Оның басты мақсатының бірі – ажырасу немесе күйеуінің қайтыс болуынан кейін туған баланың әкесіне қатысты кез келген күмәнді жою. Идданың ұзақтығы түрлі жағдайларға байланысты өзгереді. Әдетте, ажырасқан әйелдің иддасы үш ай (шамамен 89 күн), бірақ егер неке толыққанды болмаса, онда идда болмайды. Күйеуі қайтыс болған әйел үшін идда күйеуінің қайтыс болуынан кейін төрт ай мен он күн (шамамен 128 күн) құрайды, неке толыққанды болсын болмасын. Егер әйел жесір қалған немесе ажырасқан кезде жүкті болса, онда идда босануға дейін созылады. Ислам ғалымдары бұл ережені күйеуінің қайтысына байланысты қайғыру мен жесір әйелді күйеуінің қайтысынан кейін тым ерте қайта үйленгені үшін айтылатын сын-пікірлерден қорғау арасындағы тепе-теңдік деп санайды. Бұл сондай-ақ әйелдің жүктілігін анықтау үшін де маңызды, себебі төрт жарым ай – қалыпты жүктіліктің жартысынан астам уақытты құрайды.

Комментарийлер

Имам Суютидің тәпсірі, "Тафсир әл-Жалалайн": Егер әйелдеріңнің етеккірін тоқтатуы туралы күмәнің болса, олардың күту мерзімі үш ай. Ал, жасы кішкентай болғандықтан әлі етеккір көрмегендердің де мерзімі үш ай. Бұл жағдайлар күйеуі қайтыс болғандарға қатысты емес; олардың күту мерзімі төрт ай он күнге белгіленген, осы туралы аятта айтылған. "Тафсир ибн Катир" осы аят туралы былай дейді: "Оның (әйелдің) Иддасы үш ай, етеккір көретін әйелдер үшін үш айлық цикл емес, бұл "Аль-Бақара" сүресіндегі аятқа негізделген (2:228 қараңыз). Жасы жетпеген, етеккір жасына толмаған қыздар үшін де осылай. Олардың `Iddah мерзімі менопаузадағы әйелдерге ұқсас, үш ай." Имам Суюти мен басқа ғалымның бірлесіп жазған "Тафсир әл-Жалалайн" кітабында осы аят туралы былай делінген: "[Егер] әйелдеріңнің етеккірін тоқтатуы туралы күмәнің болса, олардың күту мерзімі үш ай. Ал, жасы кішкентай болғандықтан әлі етеккір көрмегендердің де мерзімі үш ай.

Негізгі директива

Ажырасқан әйелдер мен жесірлер жүкті болса, босанғанға дейін қайта үйлене алмайды. Кез келген жүктілік туралы күмәнді жоятын күту мерзімі өткенге дейін қайта некеге тұруға болмайды.