Кіріспе
Форт-Уэйн Мичиган штатының Детройт қаласында, Ливернойс даңғылының етегінде, Делрей ауданында орналасқан. Форт Детройт өзенінің жағасында, Онтарио жағалауына жарты мильден аз қашықтықта орналасқан. 1848 жылғы түпнұсқалық әк тас казармалары (кейінірек кірпішпен кеңейтілген) әлі де тұр, сондай-ақ 1845 жылғы форт та (1863 жылы кірпішпен сыртын қаптаған) сақталған. Форттың ішінде, бірақ бастапқы бекіністің сыртында қосымша казармалар, офицерлерге арналған жатақханалар, демалыс үйі, театр, азық-түлік дүкені, күзет үйі, гараж және атқоралар бар. 1976 жылы үлкен қойма мен өрт сөндіру станциясы, ал 2007 жылы екі қабатты аурухана бұзылды. 1970 жылдардан бері, форт, оның ішінде бастапқы форт пен бірнеше ғимараттар, Детройт қаласының басқаруында. Қалған аумақты АҚШ Әскери Инженерлер корпусы кеме жөндеуші шеберхана ретінде пайдаланады. Форт 1958 жылы Мичиган штатының тарихи ескерткіші деп жарияланды және Деннис Харт Махан АҚШ Әскери академиясында оқытқан. Форттың қабырғаларында артиллериялық орналасқан жерлер бар, олар парапеттен атуға арналған зеңбіректерді орнатуға есептелген, бірақ фортқа арналған артиллерия ешқашан орнатылмағанына ешқандай дәлел жоқ. Фортты құрғақ ор және өзенге қарап тұрған жарты ай қоршайды. Бүгінгі күні форттың құрылысы түпнұсқасына ұқсас болғанымен, кейбір өзгерістер енгізілген. 1863 жылдан бастап Томас Дж. Крамның жетекшілігімен форттың қабырғалары қайта жаңартылды, ал түпнұсқалық кедр қаптамасы кірпішпен ауыстырылды. Жаңа сыртқы қабырға француз инженері Лазар Карно әзірлеген жартылай ажыратылған қабырға тұжырымын пайдаланды. Оның тұжырымдары қоршау кезінде қарсы шабуылдарды жеңілдетуге арналған көлбеу қарсы қоршау беткейінде де қолданылды. Оңтүстік-шығыс бастиондағы түпнұсқалық қақпа әлі де сақталған, бірақ 1838 жылы моторлық қақпа қосылды. Бұл аркалы кіреберіс көлік құралдарының өтуі үшін форттың қабырғаларынан жасалды, кейіннен үлкен жүк көліктеріне сәйкес келу үшін аркалар алынып тасталды. Форттың ішінде (шамамен бір уақытта салынған) Федералдық стильдегі 3 1/2 қабатты әскерлік казармалар бар, олар бес тәуелсіз, бірақ жақын орналасқан бөлімдерден тұрады, олардың әрқайсысы бір ротаға арналған. Әр бөлімде бірінші қабаттағы асхана, екі қабаттағы казарма бөлмелері және шатыр бар. 1861 жылы ғимараттың артқы жағына кірпіштен жасалған қосымша бөлмелер салынды, онда жуу бөлмелері мен ас үйлер орналасқан. Казарманың жанында сондай-ақ әк тастан жасалған оқ-дәрі қоймасы орналасқан. Форттың ішінде салынған офицерлерге арналған үйлер көп бұрын қиратылған. Форттың сыртында көптеген қосымша ғимараттар салынған. 1880 жылдары Виктория стиліндегі ағаштан салынған офицерлер үйлерінің қатары салынды. 1937 жылы бұл үйлер WPA жұмысшыларымен толыққанды жаңартылып, кірпішпен қапталды. 1980 жылдары бір үй түпнұсқалық түріне келтірілді. 1889 жылы салынған испан-американ соғысының күзет үйі форт аумағының ортасында орналасқан. Күзет үйі 1984 жылы қалпына келтірілді. 1890 жылы кірпіштен жасалған аурухана салынды, кейіннен 1898 жылы қосымша салынды. 1905 жылы форт аумағына кіретін қақпаға жақын жерде әлі күнге дейін қолданылып келе жатқан жаңа күзет үйі салынды. Сол кезде әскери қызметшілерге арналған төрт казармалық ғимарат, сондай-ақ қызмет клубы (1903), штаб-пәтер (1905) және почта ғимараты салынды. 1928 жылы аға офицерлерге арналған екі қабатты үйлер салынды. 1939 жылы Джефферсон даңғылына қарап тұрған қатарға қосымша офицерлерге арналған үйлер салынды.
Тарихи қолданысы
Жаңа салынған Форт-Уэйнге ең бір оқ орнатылмастан, АҚШ пен Ұлыбритания тараптардың келіспеушіліктерін бейбіт жолмен шешіп, Детройт өзенінде форт қажеттігін жойды. Форт-Уэйн салынғаннан кейін он жыл бойы қолданылмады, оны бір ғана күзетші бақылап тұрды. Осы жылдары форттың жер асты жолының соңғы аялдамасы болған деген дәлелдер бар, себебі форттың жанында тұратын ирланд шаруасы кірісін арттыру үшін Канадаға шағын паром жүргізіп, қаладағы жалғыз паром болды. 1861 жылы Америка Азамат соғысы Форт-Уэйннің маңыздылығын қайта жаңғыртты. Ұлыбританияның Конфедерацияға деген ықыласы Канададан шабуыл қаупін күшейтіп, форт қабырғаларын қайта құруға және нығайтуға себеп болды. Соғыс басталғалы екі апта өткен соң, Мичиган штатының 1-ші ерікті жаяу әскер полкі Форт-Уэйнде әскери қызметке алынды. Азамат соғысының қалған уақытында форт Мичиганнан келген әскерлерді жинау және жаралы ардагерлердің қалпына келуіне көмектесу орталығы болды. Альфред Гиббс фортты басып алған бірінші командир болды, ол Конфедерацияға түскен соң Форт-Уэйнде шартты түрде босатылды. Азамат соғысынан кейін және 1920 жылға дейін Форт-Уэйн гарнизондық пост ретінде қызмет етті, полктер батыс шекарасынан демалу үшін ауыстырылып тұрды. 1875 жылы Детройт қаласы Спрингвеллс қалашығының бір бөлігін, ал 1884 жылы Ливерноис даңғылының шығысындағы Спрингвеллс қалашығының көп бөлігін, Форт-Уэйнге жақын жерлерді қоса аннексиялады. Испания-Америка соғысы кезінде форттың әскерлері Куба мен Филиппинге аттанды. Форттың күзет үйінде оңтүстік-батыс Детройттегі алғашқы телефон станциясы орналасқан. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Қызыл үрей кезінде форт сотталуды күтіп тұрған коммунистерді уақытша ұстау орталығы болды. 1921 жылы Ransom E. Olds патент алған және Лансингтегі Ideal Power Mower Co. өндірген әлемдегі алғашқы моторлы шалғы кескіш машинасы Форт-Уэйнде (басқа да бірнеше орындарда) жарнамалық мақсаттарда пайдаланылды. Ұлы депрессия кезінде форт баспанасыз отбасыларға есігін ашты және Азаматтық консервациялық корпусқа жайғастырды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Форт-Уэйн әскери машиналар, жүк көліктері мен қосалқы бөлшектерді сатып алуда маңызды рөл атқарды. Бұл автокөлікпен жабдықтау функциясы Екінші дүниежүзілік соғыста ең жоғары деңгейге жетті, онда Форт-Уэйн моторлық жабдықтау қоймасы болып тағайындалды және қоймалар мен кемелерге арналған қосымша ғимараттар салынды. Сол кезде Форт-Уэйн бүкіл әлемдегі ең ірі моторлық жабдықтау қоймасы болды, автомобиль зауыттарынан қалалық сақтау және жинақтау орталықтарының желісіне материалдардың ағынын бақылайтын басқару орталығы, оған Мичиган штатының жәрмеңкесі мен Детройт порты кірді. Екінші дүниежүзілік соғыста Детройт зауыттарынан майданға жіберілген әрбір танк, жүк көлігі, джип, дөңгелек немесе қосалқы бөлшек Форт-Уэйн арқылы өтті. Сол кезде өзен жағасында теміржол желісі, ірі кемелерге арналған доктар болды және 2000-нан астам (көбінесе әйелдер) жұмыс істеді; Қызыл доп экспресінің жүргізушілері мен механиктері де осы жерде оқытылды. Форт-Уэйн Солтүстік Африка жорығы кезінде тұтқынға алынған итальяндық әскери тұтқындарға қызмет етті. Олар қызметшілер, аспазшылар және тазалаушылар ретінде жұмыс істеді. Италияның капитуляциясынан кейін тұтқындарға Италияға оралуға мүмкіндік берілді, бірақ көптегені қалуды және Детройтте қоныстануды жөн көрді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін фортты жабу жоспарлары жасалды. 1948 жылы форт пен бастапқы казарма Детройт қаласының тарихи комиссиясына әскери музей ретінде пайдалануға берілді. 1950 жылдары фортта зениттік қарулар орнатылды, кейін Nike Ajax зымыраларына жаңартылды. Суық соғыс кезінде Форт-Уэйн қарулы күштерге кіру бекеті ретінде қызмет етті, Корея және Вьетнам соғыстары кезінде мыңдаған жаңа сарбаздар мен әскерге шақырылғандар ант берді. Ұлттық саябақтар қызметі фортты сақтау және келушілерді тарту жолдарын анықтауға көмектескен. Мүмкіндіктердің бірі – фортты оңтүстік-батыстағы Монро қаласында орналасқан Рейнс өзенінің ұлттық майдан саябағының бөлігіне қосу. 2019 жылы Форт-Уэйн CBS телеарнасының ұзақ жылдар бойы көрсетіліп келе жатқан The Amazing Race реалити-конкурсының 31-ші маусымының (Reality Showdown деген қосымша атауы бар) финиш сызығын қабылдады.