Кіріспе

Американдық журналист, саясаткер және әскер қызметшісі Феликс Кирк Золликоффер (19 мамыр 1812 – 19 қаңтар 1862) – американдық журналист, құл иесі, саясаткер және әскер қызметшісі. Ол Теннесси штатынан АҚШ Конгресіне үш рет сайланған, АҚШ армиясының офицері және Америка Азамат соғысы кезінде Конфедерацияның бригадир генералы болды. Золликоффер Шығыс Кентуккиге жасалған Конфедерацияның алғашқы шабуылын басқарды және Милл Спрингс шайқасында қаза тапты. Золликоффер Батыс майданында қаза тапқан тұңғыш Конфедерация генералы еді.

Ерте өмір және мансап

Феликс Золликоффер Теннесси штатының Мори округіне қарасты Бигбивиллдегі плантацияда Джон Джейкоб пен Марта (Кирк) Золликоффердің ұлы болып дүниеге келді. Ол 1710 жылы Солтүстік Каролинаға қоныс аударған Швейцариядан шыққан иммигранттардың ұрпағы еді. Оның әдесі Джордж Золликоффер революциялық соғыста капитан қызметін атқарған және әскери қызметі үшін Теннессиде жер алған. Золликоффер жергілікті мектептерде оқыды және Теннесси штатының Колумбия қаласындағы Джексон колледжінде бір жыл білім алды. Үш жыл өткен соң, ол "Columbia Observer" газетінің редакторы және бір бөлігінің иесі болды. 1835 жылдың 24 қыркүйегінде ол Луиза Покахонтас Гордонға үйленді, олардың он төрт баласы болды, олардың тек алтауы ғана нәрестелік шақтан аман қалды. Ол анасы Долли арқылы Покахонтастың тікелей ұрпағы еді. Луиза Золликоффер 1857 жылы қайтыс болды. Ол 1858 жылы қайта сайлануға түсуден бас тартып, жеке өмірге шықты. 1860 жылғы сайлауда ол Теннесси штатының орталық саясаткері Джон Беллді (CU) президенттікке қолдады.

Азаматтық соғыс

Теннессидің сайлаушылары 1861 жылдың ақпан айында бөліну конвенциясын шақыру туралы ұсынысты қабылдамады. Теннесси губернаторы Ишам Харрис штатты бөлінудің сөзсіз болатын жағдайға жеткізуге көп кешікпеді. Сәуір мен шілде аралығында Харрис штаттық армияны, Теннессидің Уақытша армиясын құрды. Теннессидің Уақытша армиясы құрылғандығы туралы жарияланғаннан кейін, Золликоффер өз қызметін штаттық армияға ұсынды. Ұрыс тәжірибесі аз болғанына қарамастан, ол 1861 жылдың 9 мамырында губернатор Ишам Харрис тарапынан Теннессидің Уақытша армиясының бригадир-генералы болып тағайындалды. 1861 жылдың 9 шілдесінде Золликоффер Конфедерация штаттары армиясының бригадир-генералы болып тағайындалды. Конфедерация штаттары армиясы 1861 жылдың 31 шілдесінде Теннессидің Уақытша армиясын қабылдауды бастағанымен, Золликоффердің әскерлері қазан айының соңына дейін Конфедерация қызметіне кірген жоқ. Шамамен төрт ай бойы Золликоффер штаттық әскерлерді басқаратын Конфедерация армиясының генералы болудың ерекше жағдайында болды. Харрис бастапқыда Шығыс Теннессидегі Одаққа жақын тұрғындарға жеңілдік саясатымен және аймақта бар болғаны он бес рота әскерді орналастыру арқылы әсер етуге тырысты. 1861 жылдың 26 шілдесінде әлі де Теннесси штатының күштерін басқарып тұрған Харрис Золликофферге және 4000 жаңа сарбазға Шығыс Теннессидегі бөлінуге қарсылықты басу үшін Ноксвиллге баруға бұйрық берді, оны Шығыс Теннесси округінің командирі етіп тағайындады. Харрис 1861 жылдың 8 тамызында губернатор болып қайта сайланды, ал 18 тамызда ол Золликофферге Одаққа жақын тұрғындардың көшбасшыларын тұтқындауға және қажет болған жағдайда штаттан қууға бұйрық берді, бұл оның саясатын жеңілдіктен күш көрсетуге өзгертті.

Камберленд ойысы

Шығыс Теннессиге Одақ әскерінің басып кіруін болдырмау мақсатында Золликоффер бастама көтеріп, 1861 жылдың 14 қыркүйегінде Камберленд ойысын басып алды. Одан кейін Золликоффер Камберленд ойысы мен Томпкинсвилл, Кентукки арасындағы 128 мильді (206 км) құрайтын Конфедерация шебін күзетуге жауапты болды. Бұл шеп 71 мильге дейін Камберленд таулары арқылы өтті. Ол Золликофферді Шығыс Теннессидегі округтік командир қызметінде қалдырды. 1861 жылдың 17 қыркүйегінде Золликоффер, Кентукки штатының Барбурвилл қаласынан Одақ әскерін ығыстыру, Кентукки штатының Боулинг Грин қаласында жаңадан құрылған Конфедерация шебіне жасалған қысымды жеңілдету және Одақтың бригадир генералы Джордж Х. Томас басқаратын күшті Шығыс Теннессиге және Камберленд ойысына баруын болдырмау үшін Wilderness Road арқылы күш жіберді, осы арқылы оны Кентуккиде күшін сақтауға мәжбүрледі. Золликоффердің полковнигі Джеймс Рейнс басқаратын жасақ 1861 жылдың 26 қыркүйегінде Кентукки штатының Лорел Бриджінде Одақ әскерінің жаңадан жиналған тобын таратып жіберді, ал Гуз-Крик тұз зауытына шабуыл жасаған полковник Д. Х. Каммингс басқаратын екінші Конфедерация жасағы 200 баррель тұзды алып кетті. Золликоффердің күші негізінен шабуыл жасады және көп ұзамай қайтарылды. 1861 жылдың қазан айының ортасында Золликоффердің күшінің көп бөлігі Камберленд ойысынан Кентукки штатының Лондон қаласына дейін 64 км (40 миль) жол жүрді. 21 қазанда Уайлдкат тауы шайқасында Золликоффердің күші қиын жерде қарсы тұрған Одақ әскерімен тоқтатылды, ол көп ұзамай Шығыс Теннессидегі ауылдық аймаққа шегінді, онда Одаққа деген сезім күшті болды.

Милл-Спрингстегі лагерь

1861 жылдың қараша айында Золликоффер стратегиясын өзгертіп, батысқа қарай жылжыды, сосын Сомерсеттен оңтүстікке қарай орналасқан аймақтағы Конфедерацияның бақылауын күшейту үшін Оңтүстік-Шығыс Кентуккиге қайта оралды. Бұл тәуекелді тактика болды, себебі Золликоффердің әскерлері нашар жабдықталған, жеткіліксіз оқытылған және тәртіпсіздікке бой алдырған. Олар Одақтың күшейіп келе жатқан қатеріне қарсы тұруға толықтай дайын емес еді, ал Золликоффердің Милл-Спрингс маңындағы Бич-Гроувте жабдықтар мен күштер алып, бұл мәселені шешеді деген үміті артық оптимистік болды. Золликоффердің Ноксвиллдегі қосалқы күштерінің көп бөлігі қарусыз еді. 1861 жылдың желтоқсан айындағы жағдайларға байланысты, қажетті жабдықтар мен қосалқы күштерсіз Золликоффер Одақ әскерлеріне қарсы қимыл жасауға жарамсыз еді. Шығыс Теннессидегі жағдайды және Золликоффердің жоспарын білмей, Конфедерация президенті Джефферсон Дэвис 1861 жылдың 8 желтоқсанында генерал-майор Джордж Б. Криттенденді Кентуккиге әскер жіберу үшін Шығыс Теннесси округінің басшылығына тағайындады. Криттенден округтің басшылығын қабылдады, бірақ ол онда күткен он полк жоқ екенін анықтады. Көшкін жаңбыр мен салдарынан пайда болған батпақтың кесірінен Томас өзінің күштерін және жабдықтарын Ливандан Логан қиылысына көшіруге 18 күн жұмсады.

Милл-Спрингс шайқасы

1862 жылдың 18 қаңтарында Криттенден түн ортасында шабуылға көшті, ал Томас пен Шопфтың басқаруындағы екі одақты әскер, жаңбырдан ісінген Фишинг-Крик арқылы бөлініп қалды. Милл-Спрингс шайқасы, кейде Фишинг-Крик шайқасы немесе Логанның жол торабы шайқасы деп аталатын бұл шайқас үш сағатқа созылды, және қалың орманды жерде жаңбыр, тұман мен шайқас түтіні арасында болды. 15-ші Миссисипи жаяу әскер полкі Одақтың 4-ші Кентукки жаяу әскер полкін көк киімді конфедераттар деп жаңылыстырды. Ол сондай-ақ Фрайдың, емес Золикоффердің жау шебіне кіргенін және сөйлесуді бастағанын, конфедерат көмекшісі келгенде ғана Золикофферге қарсы бұрылғанын мәлімдеді. Ол екі офицердің де өз шептерінен шығып кеткенін және Фрайдің бастапқыда Золикофферді одақтың офицері деп ойлағанын айтады. Басқа деректерде Фрай бірнеше салдатына оқ атуға бұйрық бергені айтылады, бірақ Фрай кейіннен мұны жоққа шығарды. Конфедераттардың көптеген ескі кремнийлі мылтықтары ылғалды ауа райында жұмыс істемеді, ал Золикоффердің қазасы оның әскерлерін кері шегінуге мәжбүр етті. Ол өзінің артиллериясын, түйелерін, жабдықтарын және азық-түлігінің көп бөлігін солтүстік жағалауда қалдырып, қару-жарағы мен логистикалық күшін жойды. Оны одақтың хирургі бальзамдады, содан кейін ол Теннессиге қайтарылып, Нашвиллдегі Ескі қала зиратына жерленді.

Золикоффер саябағы

Золликоффер паркі, Нансидің сыртында орналасқан, Конфедерацияның қаза тапқан жауынгерлерінің жаппай қабірін қамтиды. (Нансиде Милл Спрингс ұлттық зираты да орналасқан, Арлингтон ұлттық зиратынан басқа, жерлеулерді қабылдауды жалғастырып келе жатқан ең көне ұлттық зират.) Бұл қоғамдық саябақта жыл сайын кем дегенде екі еске алу іс-шарасы өтеді, біреуі 19 қаңтарда, екіншісі – Еске алу күні. Милл Спрингс шайқасын қайта жаңғырту да өткізілген.