Кіріспе

Қару-жарақтардың таралуын тоқтатуға бағытталған күш-жігер

Қару-жарақтардың таралуына қарсы күрес – бұл қару-жарақтардың таралуына, оның ішінде жаппай қырып-жоятын қарулар (ЖҚҚ), ұзақ қашықтықтағы зымырандар және белгілі бір конвенциялық қаруларға қарсы дипломатиялық, барлау және әскери күш-жігерді қамтиды. Қару-жарақтардың таралуын қаржыландыруға қарсы күрес – қару-жарақтардың таралуын болдырмау мақсатындағы қаржылық операцияларды талдау және олардың алдын алу шаралары. Қару-жарақты таратпау және қаруды бақылау – байланысты терминдер. Мұндай қаруларды иеленуге кедергі келтіру және оны болдырмау үшін дипломатиялық, заңдық және әкімшілік шараларға бағытталған қару-жарақты таратпаудан өзгеше, қару-жарақты таратпау олардың иеленуіне жол бермеу үшін барлау, құқық қорғау органдарының және кейде әскери шараларға бағытталған.

Ракеталық технология

Ұзақ қашықтықтағы зымыран технологиясы зымырандар жаппай қырып-жоятын қару тасығанда ең үлкен қауіпті құрайды, бірақ дәлдікпен бағытталатын ұзақ қашықтықтағы қарулар жарылғыш немесе басқа да конвенциялық оқ-дәрілермен де қауіпті болуы мүмкін. Бұл баллистикалық зымырандардың таралуына қарсы халықаралық кодекс (ICOC) – сондай-ақ Гаага кодексі деп белгілі – арқылы күшейтілді. Техникалық тексеру құралдары, оның ішінде әлемнің үлкен бөлігін сканерлей алатын ғарышқа орналасқан сенсорлар, ұзақ қашықтықтағы зымырандарды әзірлеу туралы ерте хабарлауға мүмкіндік береді. Ғарышқа орналасқан инфрақызыл сенсорлар зымыран ұшыру қозғалтқыштарының бөліп шығаратын жылуын анықтай алады. Әртүрлі радарлар қашықтықты және басқа да сипаттамаларды қадағалай алады, бірақ олар зымыран траекториясын тікелей көре алатын жерде болуы керек. АҚШ, мүмкін Ресей және басқа да елдерде мұндай сынақтарды бақылайтын ұшақ және кемеде орналасқан сенсорлар бар, бірақ оларды орналастыру үшін потенциалды сынақтар туралы алдын ала хабарлау қажет.