Кіріспе

Протистердің туысы Громия – теңіз және тұщы су орталарында тіршілік ететін, форманифералармен тығыз байланысты протистердің туысы. Бұл Gromiidae тұқымдасының жалғыз туысы. Громиялар амебоидты, олардың жіп тәрізді псевдоподиялары клетканың ақуызды қабығынан клетканың ауыздық капсуласымен жабылған жарық арқылы шығады. Цитоплазманы қоршап тұратын ақуыздық қабықшадан тұратын қабықша бірнеше қабатты мембранадан тұрады, олардың пішіні бал ұясына ұқсайды – бұл туыстың ерекше белгісі. Громиялар алғаш рет жай суларда табылды, ал ең жақсы зерттелген Gromia oviformus түрінің өкілдері көбінесе тау жыныстарының беттерінде, шөгінділерде немесе теңіз балдырларының тамырларында кездеседі. Алайда, 1990 және 2000 жылдардың басындағы зерттеулер 4392 метрге дейін тереңдікте мекендейтін громидтерді анықтады, нәтижесінде бірнеше жаңа терең теңіз Громия түрлері сипатталып, танылды. Жақында терең теңіз түрі Gromia sphaerica-ның зерттеуі оның теңіз түбінде бұрын ерте Bilateria (ек жақты симметриясы бар жануарлар) деп саналған қазба іздеріне ұқсайтын іздер қалдыратынын көрсетті; бұл қазір мұндай қазба іздерінің кембрийге дейінгі кезеңдегі көпжасушалы жануарлардың эволюциясын көрсететін сенімді деректер екендігіне күмән тудырады. Терең теңіздегі громидтердің көміртегі айналымы үшін де маңызды екені анықталды.

Зерттеу тарихы

Громиялар алғаш рет 1835 жылы сипатталған, G. oviformis ерекше көзге түсті, өйткені ол көбінесе Ұлыбритания жағалауындағы суаралық аймақтарда кездеседі. Бастапқыда, Cifelli (1990) шолуында көрсетілгендей, Gromia-ны Foraminifera немесе Filosea тобының мүшелері деп есептеді. Громия 1960-шы жылдары жақсы сипатталды, осы кезде электронды микроскопия олардың морфологиясы, соның ішінде бал ұясы тәрізді мембраналары туралы толыққанды мәліметтерді көрсетті. Осы топ бойынша жүргізілген келесі зерттеулер Gromia-ны Gromiidea класына жатқызды, бұл да SSU рРНК гендеріне негізделген. Соңында, молекулалық зерттеулер бірнеше гендерден – актин, полиубиквитин, РНК полимераза II және кішкентай суббірлік рРНК гендерінен – алынған деректерді біріктіргенде, Gromia-ның Foraminifera-ға жақын туыс екені анықталды. Громия тек қана беткей суларда мекендейді деп ұзақ уақыт бойы ойланды, бірақ Араб теңізінен 1000 метрден тереңде алынған үлгілер алғашқы терең теңіз громиді – Gromia sphaerica-ны көрсетті. Терең теңіздегі Gromia протосталарының қосымша түрлері кейіннен Араб теңізінде, Еуропалық Арктика теңізінде және Антарктида жағалауындағы суларда сипатталды және морфологиялық және олардың кішкентай суббірлік рРНК гендерінің молекулалық зерттеулері арқылы сипатталды. Антарктида жағалауында және Солтүстік-Батыс Атлант мұхитының суларында да кездеседі. Олар көбінесе 1000–3100 метр тереңдіктен жиналды. Оман және Пәкістан жанындағы терең теңізде табылған громидтер көбінесе Foraminifera, жіп тәрізді прокариоттар және олардың жасуша бетінде тіршілік ететін бактериялармен бірге кездеседі. Псевдоподиялар дәнды емес, және олар желі тәрізді құрылымдарды жасау үшін байланыстар құра алады. Гаметогенез және ұрықтандыру одан кейін зиготалар амебулаға жетіп, аналық қабықшадан шығады.