Кіріспе

MoSoSo (мобильді әлеуметтік бағдарламалық қамтамасыз ету) – өзара байланысты мобильді пайдаланушылар арасындағы әлеуметтік байланысты қолдайтын мобильді қосымшалар класы. MoSoSo-ның негізгі идеясы – цифрлық желілік қағидасына орын мен уақыт өлшемдерін енгізу. Ол пайдаланушыларға әлеуметтік немесе іскерлік мақсатта белгілі бір жақын маңдағы және уақыттағы бір-бірін табуға мүмкіндік береді.

Әлеуметтік бағдарламалық қамтамасыз ету және топтық бағдарламалық қамтамасыз ету: CSCL және CSCW

Терминнің өзі әлеуметтік бағдарламалық қамтамасыз ету мен Groupware-де түбірленеді, бұл үстелдік ортаға арналған және әлеуметтік өзара әрекеттесудің әртүрлі формаларын жеңілдетуге бағытталған компьютерлік қосымшалар. Біріншісі Интернетке негізделген бейресми алмасуларға, күнделікті міндеттерге және ойын-сауыққа, ал екіншісі жақсы анықталған топ ішінде бірлескен жұмысқа (CSCW) немесе оқытуға (CSCL) бағытталған. Осы қолданбалардан пайда көретін екі типикалық топ – сыныптастар немесе мектептегі оқушылар. Клей Ширкинің соңғы жылдары енгізген әлеуметтік бағдарламалық қамтамасыз ету термині кең танымалдыққа ие болғанымен, Groupware енді трендті сөз емес, тіпті ол сексенінші жылдардан бері берік дәстүрге ие болса да. Компьютерлік қолдаумен ұйымдастырылған жұмыс (CSCW) және компьютерлік қолдаумен бірлесіп оқыту (CSCL) саласындағы ғылыми зерттеулер мобильді ортада да әлі де қолданылатын нәтижелер береді. Дегенмен, MoSoSo бойынша зерттеу жүргізер алдында үстелдік және мобильді орталар арасындағы үш маңызды айырмашылықты ескеру қажет: біріншіден, пайдаланудың физикалық жағдайы стационарлық үстелдік ортадан, онда пайдаланушы әдетте компьютер алдында отырады, динамикалық мобильді ортаға өтеді, бұл адамның назарына үлкен шектеулер қояды, бірақ кез келген уақытта және кез келген жерде ақпарат алуға немесе байланысқа түсуге мүмкіндік береді. Екіншіден, әлеуметтік жағдай кеңейеді, топтан желілік ұғымға қарай өзгереді. Топ мүшелері бірін-бірі жақсы білетін статикалық және белгілі мүшелік критерийлеріне сүйенудің орнына, әлеуметтік желідегі байланыстар жиі өзгеріп, дәстүрлі топтардағыдай тығыз болмайды. Сондықтан желінің шекараларын анықтау қиын. Мобильді әлеуметтік желі – MoSoSo қолданбасы анықтаған әлеуметтік кеңістік. Соңында, маңызды айырмашылық MoSoSo қолданбаларының күнделікті өмірде қолдануға арналған түпкі мақсатына қатысты, ол тек қарым-қатынас құралы ғана емес, сонымен қатар координациялау және біліммен бөлісуге мүмкіндік береді. Осы тұрғыдан қарағанда, MoSoSo Groupware қолданбаларына қарағанда әлеуметтік бағдарламалық қамтамасыз етуге көбірек ұқсас, олардың мақсаты жұмыс орнында немесе мектепте өнімділікті және командалық жұмысты арттыру.

Техникалық көзқарас

Техникалық тұрғыдан алғанда, MoSoSo қолданбалары Мобильді Интернет тұжырымымен тығыз байланысты және мән-жайды ғана емес, деректерді бөлісуге басымдық беріледі. Сондықтан, есептеу қуаты бар ұялы телефондар, яғни смартфондар ғана осы сияқты қолданбаларды қолдай алады. Дегенмен, MoSoSo-ның әлі жалпыға қабылданған анықтамасы жоқ болғандықтан, көптеген адамдар телефон арқылы қоңырау шалу мен мәтіндік хабар алмасуды да MoSoSo деп санайды, себебі олар жол жүргенде әлеуметтік байланысқа мүмкіндік береді. Дегенмен де, бұл екі көзқарас арасында біріншісіне көбірек қолдау көрсетіледі. MoSoSo қолданбаларының дамуы қарқынды жүріп жатыр және олар Интернеттегі әлеуметтік желілердің мобильдік нұсқаларынан бастап, әлеуметтік өзара әрекеттесуге жаңа мүмкіндіктер ұсынатын қуатты бағдарламалық құралдарға дейін жетті, әсіресе Bluetooth арқылы сканерлеу және қосылыс негізіндегі жақын қашықтықтағы байланыстар үшін. GPS жүйелерінің болуы және мобильді құрылғыларға карталардың енгізілуі тек жеке іс-әрекеттерде ғана емес, сонымен қатар әлеуметтік аяда да зор мүмкіндіктер ашады. Осы мүмкіндіктерді пайдаланатын MoSoSo, LBS MoSoSo деп аталады.

Әлеуметтік платформа ретінде

MoSoSo туралы жасалған аз ғылыми зерттеулердің бірінде Том Сантелли (2007) MoSoSo-ның шынайы мүмкіндіктері оның шектеулі түсіндірілуімен және нәтижесінде қалалық ойын-сауық құралы ретінде іске асырылуымен шектелгенін айтты. Осы пікірге сүйене отырып, Лугано (2010) MoSoSo-ны халықтың бастамасымен әлеуметтік өзгерістерге арналған көп мақсатты әлеуметтік платформа ретінде қайта қарастырды және өзін-өзі ұйымдастырушы цифрлық қауымдастықтарға бірлесіп жасауға, бөлісуге және қауымдастықтар жасаған қызметтерді (CGS) пайдалануға мүмкіндік беретін толыққанды дизайн үлгісін ұсынды. Мемлекеттік және коммерциялық қызметтерді толықтыру арқылы, CGS арқылы цифрлық қауымдастықтар адамдардың өміріндегі және жаһандық ақпараттық қоғамдағы төзімділікті арттыруға көмектеседі.

Мәселелер

Жекелендірілген және нақты жағдайға сәйкес келетін құпиялылық мәселелері MoSoSo-ны кеңінен пайдалануға кедергі келтіретін маңызды факторлардың бірі болып табылады.