Кіріспе

Ұйымдағы жеке ресурстар желісі

Интранет – бұл ұйым ішінде ақпарат алмасу, оңай байланыс, ынтымақтастық құралдары, операциялық жүйелер және басқа да есептеу қызметтерін ұсынуға арналған компьютерлік желі, көбінесе сыртқы қолданушылардың кіруіне тыйым салынған. Бұл термин Интернет сияқты ашық желілерге қарама-қарсы қолданылады, бірақ Интернет протоколы жиынтығына негізделген ұқсас технологияларды пайдаланады. Ұйымдық интранет ішкі коммуникация мен ынтымақтастықтың маңызды орталығы болуы мүмкін және ішкі және сыртқы ресурстарға қол жеткізу үшін бірыңғай бастапқы нүкте қызметін атқарады. Ең қарапайым түрінде интранет жергілікті желілер (LAN) және жақын аралық желілер (WAN) технологияларын пайдаланып құрылады. Көптеген қазіргі заманғы интранеттерде іздеу жүйелері, пайдаланушы профильдері, блогтар, хабарламалармен жабдықталған мобильді қосымшалар және іс-шараларды жоспарлау мүмкіндігі бар. Интранет кейде экстранетпен салыстырылады. Интранет әдетте ұйым қызметкерлеріне ғана қолжетімді болса, экстранетке клиенттер, жеткізушілер немесе басқа да бекітілген тараптар да кіре алады. Экстранет жеке желіні Интернетке аутентификация, авторизация және есептеу (AAA протоколы) үшін арнайы шаралармен кеңейтеді.

Қолданылуы

Интранеттер құралдарды жеткізу үшін жиі қолданылады, мысалы, ынтымақтастық (топтарда жұмыс істеуді жеңілдету және бейнеконференциялар) немесе корпоративтік анықтамалықтар, сату және клиенттермен қарым-қатынасты басқару құралдары, жобаларды басқару және т.б.

Интранеттер корпоративтік мәдениетті өзгерту платформалары ретінде де пайдаланылады. Мысалы, көптеген қызметкерлердің интранет форумындағы маңызды мәселелерді талқылауы басқару, өнімділік, сапа және басқа да корпоративтік мәселелерде жаңа идеяларға әкелуі мүмкін. Ірі интранеттерде веб-сайт трафигі көбінесе ашық веб-сайт трафигіне ұқсас болады және оны жалпы белсенділікті бақылау үшін веб-метрикалық бағдарламалық құралдарды пайдалану арқылы жақсырақ түсінуге болады. Пайдаланушылар сауалнамалары интранет сайттарының тиімділігін жақсартады. Ірі компаниялар өздерінің интранетіндегі пайдаланушыларға өрт қабырғасы серверлері арқылы ашық интернетке кіруге рұқсат береді. Олар кіретін және шығатын хабарламаларды тексеруге және қауіпсіздікті сақтауға мүмкіндік алады. Интранеттің бір бөлігі клиенттерге және компаниядан тыс адамдарға қолжетімді болған жағдайда, ол экстранетке айналады. Компаниялар жеке хабарламаларды қоғамдық желі арқылы, арнайы шифрлау/дешифрлеу және басқа да қауіпсіздік шараларын қолдана отырып, интранетінің бір бөлігін екіншісімен байланыстыра алады. Интранет пайдаланушы тәжірибесі, редакциялық және технологиялық командалар бірлесіп ішкі сайттарды жасайды. Көбінесе интранеттерді ірі ұйымдардың коммуникация, HR немесе CIO департаменттері немесе олардың комбинациясы басқарады. Мазмұнның кеңдігі мен әртүрлілігі және жүйелік интерфейстердің санына байланысты, көптеген ұйымдардың интранеттері олардың тиісті ашық веб-сайттарынан әлдеқайда күрделі болады. Интранеттер мен олардың қолданылуы қарқынды өсіп келеді. Nielsen Norman Group компаниясының 2007 жылғы Intranet Design Annual есебінде, қатысушылардың интранеттеріндегі беттердің орташа саны 2001-2003 жылдары 200 000-ды құрады, ал 2005-2007 жылдары 6 миллионға дейін өсті.

Жоспарлау және құру

Көптеген ұйымдар өздерінің интранетін жоспарлауға және іске асыруға елеулі ресурстар жұмсайды, себебі бұл ұйымның табысына стратегиялық тұрғыдан маңызды. Жоспарлау кезінде интранеттің мақсатын және міндеттерін анықтау, іске асыру мен басқаруға жауапты тұлғаларды немесе бөлімдерді белгілеу, сондай-ақ функционалдық жоспарларды, беттердің орналасуын және дизайнын жасау сияқты мәселелер қарастырылады. Тиісті қызметкерлер қолданыстағы жүйелерді енгізу кестелерін және оларды тоқтатуды ұйымдастырып, интранеттің қауіпсіздігін қамтамасыз етеді, сондай-ақ оның заңдық шектеулер мен басқа да талаптарға сәйкес келуін бақылайды. Жоғары сапалы нәтиже алу үшін жүйе жоспарлаушылар интерактивтіліктің қажетті деңгейін (мысалы, викилер, онлайн формалар) анықтауы керек. Жоспарлаушылар жаңа деректерді енгізу және қолданыстағы деректерді жаңарту орталықтан басқарыла ма әлде бөлімдерге беріле ме деген мәселені де қарастыруы мүмкін. Бұл шешімдер аппараттық және бағдарламалық қамтамасыз ету (мысалы, мазмұнды басқару жүйелері), қатысу мәселелері (мысалы, әдептілік, мазақтау, құпиялылық) және қолдау көрсетілетін мүмкіндіктермен бірге қарастырылады. Интранеттер көбінесе статикалық сайттар болып табылады; олар ортақ дискі сияқты, орталықтан сақталған құжаттарды және ішкі мақалаларды немесе хабарламаларды ұсынады (көбінесе бір жақты байланыс). "Әлеуметтік" интранеттерге маманданған компаниялардың қызметін пайдалана отырып, ұйымдар өздерінің интранеттерін бүкіл команда үшін "коммуникациялық орталыққа" айналдыру мүмкіндігін қарастыра бастады. Іске асыру кезінде жоғары басшылықтың қолдауын және қаржыландыруын қамтамасыз ету, бизнес-талаптарды талдау және пайдаланушылардың ақпараттық қажеттіліктерін анықтау сияқты қадамдар орындалады. Техникалық тұрғыдан алғанда, веб-серверді және пайдаланушылардың желілік қолжетімділігін, қажетті пайдаланушылық/клиенттік бағдарламаларды және мазмұнды орналастыру үшін құжат үлгісін (немесе қалыпын) орнатуды үйлестіру қажет. Соңғы пайдаланушы компанияның интранетін сынақтан өткізуге және пайдалануын ынталандыруға қатысуы керек, мүмкін, параллель енгізу әдістемесі немесе пилоттық бағдарлама арқылы. Ұзақ мерзімді перспективада компания үздіксіз өлшеу және бағалау жүргізуі керек, соның ішінде басқа компаниялардың қызметтерімен салыстыру арқылы.

Сақтау

Кейбір жайттар өзгермелі.

Қазіргі уақыттағы

Интранет құрылымын қолдауға және мазмұнын өзектендіріп тұруға белсенділік танытатын негізгі қызметкерлер қажет. Интранет туралы пікір алу үшін пайдаланушыларға қажетті нәрселерін және ұнамайтын жайттарын білдіруге арналған форум сияқты әлеуметтік желілерді пайдалануға болады.

Жеке өмірдің қорғалуы

Еуропалық Одақтың Жалпы деректерді қорғау ережесі 2018 жылдың мамыр айында күшіне енді. Осыдан бері қызметкерлердің, клиенттердің және басқа да мүдделі тараптардың (мысалы, кеңесшілердің) жеке құпиясын қорғау көптеген компаниялар үшін (әсіресе, құпиялылықты қорғауға бағытталған заңнамасы бар нарықтар мен елдерде бизнес жүргізетіндер үшін) аса маңызды мәселеге айналды.

Кәсіпорынның жеке желісі

Кәсіпорындық жеке желі – бизнес тарапынан құрылған, компьютерлік ресурстарды бөлісу үшін компанияның әртүрлі нысандарын (мысалы, өндіріс орындары, кеңселер және дүкендер) бір-бірімен байланыстыруға арналған компьютерлік желі. 1970 жылдары АҚШ-та AT&T компаниясы телекоммуникациялық желілерді цифрландыруды бастағаннан бастап, компьютерлік жүйелердің қолжетімділігі мен сұранысының артуымен бірге, кәсіпорын желілері ондаған жылдар бойы "жеке" деген сөзді қоса қолдану қажеттілігі болмады. Бұл желілер телекоммуникациялық желілер арқылы жұмыс істеді және дауыс байланысы сияқты, белгілі бір деңгейде қауіпсіздік пен құпиялылық қамтамасыз етілді. Бірақ 1990 жылдары Интернет пайда болғаннан кейін, осы қоғамдық инфрақұрылымның үстінде құрылған, деректерді сырттан тыңдаудан қорғау үшін шифрлауды қолданатын виртуалды жеке желілер сияқты жаңа типтегі желі пайда болды. Сондықтан, кәсіпорын желілерін қазір көбінесе кәсіпорындық жеке желілер деп атайды, бұл олардың қоғамдық желілерден өзгеше, жеке желілер екенін нақтылау үшін.