1961 жылғы «Санта Мария» кемесінің қақпасы

Кіріспе

1961 жылы португалдық кемені басып алу

«Санта-Мария» кемесін басып алу 1961 жылдың 22 қаңтарында португал және испан саяси қарсыластары португалдық жолаушылар кемесін басып алып, Португалияда саяси өзгерістерді күштеп енгізу мақсатымен жасалды. Бұл әрекет «Дулсинея» операциясы деп те белгілі болды, бұл кодтық атты оның бас архитектор және жетекшісі, 1959 жылдан бері Венесуэланың Каракас қаласында жер аударылған португалдық әскери шенеунік, жазушы және саясаткер Хенрике Гальвао берген. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің араласуынан кейін кеме Бразилияға жетті және 2 ақпанда қарсыластарға саяси пана берілген кезде басып алу аяқталды.

Кеме

Лиссабон қаласындағы Companhia Colonial de Navegação компаниясына тиесілі, 186 метрлік 20 900 тонналық кеме сол кезде Португалия сауда флотындағы екінші үлкен кеме болды. Ол және оның әпкесі «Вера Круз» кемесі Португалия туы астындағы ең сәнді лайнерлердің қатарында болды. Кеме негізінен Африкадағы Португалияның Ангола және Мозамбик провинцияларына колониялық тауарлар тасымалы мен Бразилияға көшіп-қонушыларды тасымалдау үшін пайдаланылды. Кеменің Атлантика орталық бөлігіндегі маршруты да ерекше саналды: Лиссабоннан Мадейраға, Тенерифеге, Ла-Гуайраға, Кюрасаоға, Гаванаға (кейін Сан-Хуанға) және соңында Порт-Эверглейдсқа дейін. Бұл сұр түсті корпусты кемеде негізінен Венесуэлаға барушы көшіп-қонушылар мен жалпы жолаушылар тасымалданды.

Ұрлау

1961 жылғы 22 қаңтарда кемеде 600 жолаушы мен 300 экипаж мүшесі болды. Жолаушылардың арасында ерлер, әйелдер, балалар және Энрике Гальвао басқарған 24 ибериялық солшыл болды. Энрике Гальвао – португалдық әскери шенеунік және Португалия диктаторы Антониу де Оливейра Салазардың саяси қарсыласы, «Estado Novo» режимінің басшысы. Гальвао Каракста ұйымдастырылған қарулы көтерілісті мұқият жоспарлап, Салазар Португалияда құлатылғанға және теңіз артындағы аумақтарға тәуелсіздік берілгенге дейін соғыс жүргізуді көздеген. Ол кемеге жасалған қарулы көтерілісті Португалиядағы «Estado Novo» және Франконың Испаниядағы фашистік режиміне назар аударудың бір жолы ретінде пайдалануды жоспарлаған. Көтерілісшілер Ла-Гуайра (Венесуэла) және Виллемстад (Курасао) қалаларында жолаушы болып киініп, қаруларын жасыратын құпия бөлімшелері бар чемодандарды алып кемеге көтерілді. 22 қаңтардың таңында кеменің қайда екені бірнеше күн бойы белгісіз болды. Американдық, британдық және голландтық күштері жүргізген қарқынды әуе және теңіз іздеуі кемені Атлант мұхитының ортасынан тауып, байланыс орнатты. Кейіннен, АҚШ Әскери-теңіз күштері, ішінде төрт эсминец және «Эрмитаж» (ішінде «G» компаниясының 6-шы теңіз жауынгерлері полкінің 2-ші батальонынан келген теңізшілер, Солтүстік Каролина штатындағы Лежун лагерінен) контр-адмирал Аллен Э. Смиттің басқаруымен кемеге жақындады. Олар Бразилияның Ресифе қаласынан шамамен 80 шақырым қашықтықта орналасқан «Санта-Мария» кемесін қоршап алды. Келесі күні адмирал Смит өзінің флагманы «Гирингті» тастап, Гальваомен келіссөздер жүргізу үшін «Санта-Марияға» қайықпен келді. Бразилияда президенттікке жаңа адам сайлануы күтілуде (жаңа президент Янио Квадрос Гальваоның саяси көзқарастарына жақын болатын), сондықтан «Санта-Мария» АҚШ теңіз кемелерімен қоршалған күйде Ресифе портына келесі күні кірді. 2 ақпанда Гальвао және оның 24 жақтасы саяси тығлым алу шартымен «Санта-Марияны», 600 жолаушыны және 300 экипаж мүшесін бразилиялық билікке тапсырды. Кейін Гальвао Анголаға барып, Салазарға қарсы португалдық үкімет құруды жоспарлағанын мәлімдеді.

On 22 January 1961, the ship had 600 passengers and 300 crew members. Among the passengers were men, women, children, and 24 Iberian leftists led by Henrique Galvão. Henrique Galvão was a Portuguese military officer and political opponent of Portuguese dictator António de Oliveira Salazar, the head of the Estado Novo regime. Galvão had carefully planned the hijacking in Caracas with the intention of waging war until Salazar was overthrown in Portugal and the overseas territories were subsequently offered independence. He planned on using the hijacking as a way to bring attention to the Estado Novo in Portugal and the related fascist regime in Francoist Spain. The rebels had boarded the ship in La Guaira (Venezuela) and in Willemstad (Curaçao), disguised as passengers, bringing aboard suitcases that had secret compartments to hide their weapons. In the early hours of 22 January,

The whereabouts of the ship then remained unknown for several days, until an extensive air and sea search by the Americans, British, and Dutch discovered her and established communication in mid Atlantic. Subsequently, a United States Navy fleet, including four destroyers and Hermitage, which carried a detachment of Marines from "G" Company, 2nd Battalion of the 6th Marine Regiment from Camp Lejeune, North Carolina) under the overall command of Rear Admiral Allen E. Smith. The force cut short Galvão's plans, when they surrounded Santa Maria some 50 mile (80 km) off Recife, Brazil. The following day, Admiral Smith left his flagship, Gearing, and proceeded via launch to Santa Maria to begin negotiations with Galvão. Because of an anticipated change of presidency in Brazil (the incoming President Jânio Quadros being more sympathetic to Galvão's political interests), it was not until the next day that Santa Maria, surrounded by United States naval vessels, entered the harbor of Recife. There, on 2 February, Galvão and his 24 activists surrendered Santa Maria, 600 passengers and crew of 300 to Brazilian authorities in exchange for political asylum. Galvão later announced that his intention had been to sail to Angola, to set up a rebel Portuguese government in opposition to Salazar.

Мұра

Генрике Гальвао ұшақ қадағалау оқиғасы туралы естеліктерін "А Минха Крузада Про Португалия" деген атпен жазды. "Санта-Мария" (Сан-Паулу, Ливрария Мартинс, 1961), "Санта-Мария: Португалия үшін жасаған крест жорығым" (Кливленд, Огайо, World Publishing / Лондон, Weidenfeld & Nicolson, 1961) деп аударылды. Ұшақ қадағалау оқиғасы 2010 жылғы португалдық "Assalto ao Santa Maria" көркем фильмінде көрсетілген.