Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үкімет батыр атағын табыстады
Government awarded title
Батыр атағы мемлекетке жасалған өзінен бұрынғы құрбандықтарды және соғыс немесе еңбектегі ұлы жетістіктерді мойындау үшін түрлі үкіметтермен беріледі. Бұл бастапқыда советтік үлгідегі құрметтің бір түрі және Беларусь, Ресей және Украина сияқты бірнеше елдер оны сақтап келеді. Бұл атақ қаһармандық ерліктері үшін қалалар мен бекіністерге де берілген. Әр батырға көзге түсетін медаль, өмір бойына арнайы жеңілдіктер мен құқықтар, сондай-ақ елдің құрметі мен ықыласы табыс етіледі. Советтік байланысы жоқ кейбір елдер де батыр атағын тағайындайды.
The title of Hero is presented by various governments in recognition of acts of self sacrifice to the state, and great achievements in combat or labor. It is originally a Soviet type honor, and is continued by several nations including Belarus, Russia, and Ukraine. It was also awarded to cities and fortresses for collective efforts in heroic feats. Each hero receives a medal for public display, special privileges and rights for life, and the admiration and respect of the nation. Some countries without Soviet connections also award Hero honours.
Кеңес Одағының Батыры
Ең алғашқы "Кеңес Одағының Батыры" атағы КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының 1934 жылғы 16 сәуірдегі Жарлығымен орнатылды. "Алтын жұлдыз" медалі 1939 жылғы 1 тамызда ғана жасалды. Атақ КСРО немесе социалистік қоғамға көрсетілген жеке немесе ұжымдық ерліктері үшін берілді және ол әскерилерге де, азаматтарға да тағайындалды.
The first hero title established, "Hero of the Soviet Union", was created by decree of the Presidium of the Supreme Soviet of the USSR on 16 April 1934. The identifying badge, the "Gold Star Medal", was not created until 1 August 1939. The title was awarded for "personal or collective deeds of heroism rendered to the USSR or socialist society" and it was awarded to both military personnel and civilians.
Социалистік Еңбек Ері
Екінші батыр атағы – "Социалистік Еңбек Ері" атағы, ол да КСРО Жоғарғы Кеңесі Президиумының жарлығымен құрылды және 1938 жылдың 27 желтоқсанында бекітілді. Оның нышаны – "Шекеш пен Орақ медалі", ол 1940 жылдың 22 мамырында құрылды. Бұл атақ өндірістің айтарлықтай өсуіне әкелген, соның арқасында ұлттық экономиканы, ғылымды, мәдениетті, КСРО-ның күшін және даңқын дамытқан еңбек ерліктері үшін табысталды. "Совет Одағының Батыры" және "Социалистік Еңбек Ері" атағын алған әрбір адамға ең жоғары советтік награда – Ленин ордені және ерлік жетістігін көрсететін диплом берілді. "Социалистік Еңбек Ері" "Совет Одағының Батыры" сияқты ресми мәртебеге ие болды, олардың құқықтары мен артықшылықтары бірдей болды, бірақ атақтың беделі оның көптеп табысталуының (12 745-ке қарағанда 19 000-нан астам) салдарынан төмендеді.
The second hero title was "Hero of Socialist Labor", also created by decree of the Presidium of the Supreme Soviet of the USSR, was established on 27 December 1938. Its badge, the "Hammer and Sickle Medal", was created on 22 May 1940. The title was awarded for heroic labor achievements which significantly increased production, "thereby promoting the national economy, science, culture, might, and glory of the USSR." Each "Hero of the Soviet Union" and "Hero of Socialist Labor" was given the highest Soviet award, the Order of Lenin, and a diploma describing the heroic accomplishment. A "Hero of Socialist Labor" held the same official stature as a "Hero of the Soviet Union", with identical rights and privileges, but the title's prestige was eroded by the sheer numbers awarded (over 19,000 compared to 12,745).
Аналық қаһарман
Үшінші батыр атағы – "Ана даңқы" атағы, ол 1944 жылғы 8 шілдеде Жоғарғы Кеңес Президиумының Жарлығымен орнатылды. Атақ көбінесе 10 немесе одан көп бала туған және тәрбиелеген әйелдерге берілді.
The third hero title was "Mother Heroine", established on 8 July 1944 by Decree of the Presidium of the Supreme Soviet. The title was awarded for bearing and raising a large family, usually meaning 10 or more children.
Қайталанатын сыйлықтар
"Кеңес Одағының Батыры" және "Социалистік Еңбек Батыры" атақтары қайтадан берілуіне, бұл практика перестройка кезінде тоқтатылғанға дейін жол берілді. Содан кейін әрбір атақ бір адамға өмірінде бір рет қана берілуі мүмкін болды.
Repeat awards of the titles "Hero of the Soviet Union" and "Hero of Socialist Labor" were allowed until the practice was abolished during perestroika. Afterwards, each title could be awarded to a recipient only once in their lifetime.
Кеңес одағына жатпайтын атақтар
Кеңес Одағынан басқа коммунистік үкіметтері бар бірнеше ел, Варшава шартының және Шығыс блогының көптеген мүшелері өздерінің батыр атақтарын қабылдады. Бұл атақтар кеңестік үлгіге ұқсас болды. Барлық коммунистік немесе социалистік елдер батыр атақтарын тағайындаған жоқ. Керісінше, батыр атақтарын тағайындаған кейбір елдер Кеңес Одағымен немесе коммунизммен байланысты болмады.
Several nations with communist governments other than the Soviet Union, many part of the Warsaw Pact and the Eastern Bloc, adopted their own hero titles. These titles closely followed the Soviet model. Not all communist or socialist nations issued hero titles. Conversely, some nations that issued hero titles were not affiliated with the Soviet Union or communism.
Кеңес Одағынан кейінгі атақтар
"Кеңес Одағының Батыры" және "Социалистік Еңбек Батыры" атақтары 1991 жылы Кеңес Одағының тарауына дейін тағайындалды, нәтижесінде 15 тәуелсіз республика құрылды. Әрбір мемлекет өз атақтарын, ордендерін және марапаттамаларын беруді бастады. Эстония, Латвия және Литва сияқты кейбір республикалар батыр атақтарын жасамады. Беларусь, Ресей және Украина сияқты басқалары өз батыр атақтарын сақтап, жаңадан құрды. Бұл атақтарды беру шарттары көбінесе өзгеріссіз қалды. Украина 1998 жылы құрылғаннан бастап екі батырлық жүйесін сақтап қалған жалғыз бұрынғы кеңестік республика: ерлік үшін әскери "Алтын Жұлдыз" ордені және еңбек жетістіктері үшін азаматтық "Мемлекеттік орден". Қазақстан 1993 жылы "Қазақстан Батыры" атағын, ал 2008 жылы "Қазақстанның Еңбек Ері" атағын енгізді. Ресей 1992 жылы "Ресей Федерациясының Батыры" және 2013 жылы "Ресей Федерациясының Еңбек Батыры" атақтарын құрды. Грузия 2004 жылы "Ұлттық Батыр" атағын және "Ұлттық Батыр" орденін белгіледі. Грузияның өздігінен жариялаған Абхазия аймағының өз батыр атағы – "Абхазия Батыры" бар.
The titles "Hero of the Soviet Union" and "Hero of Socialist Labor" were awarded until the collapse of the Soviet Union in 1991, which resulted in 15 independent republics. Each nation eventually began issuing their own titles, orders and decorations. Some republics, like the Baltic republics of Estonia, Latvia, and Lithuania, did not create hero titles. Others, such as Belarus, Russia, and Ukraine, continue with their own successor hero titles. The award criteria for these titles were kept largely intact. Ukraine was the only former Soviet republic to continue the two hero award system from the time of its creation in 1998: the military "Order of the Gold Star" for heroism, and the civilian "Order of the State" for labour. Kazakhstan introduced the Hero of Kazakhstan in 1993 and the Hero of Labour of Kazakhstan in 2008. Russia created the Hero of the Russian Federation in 1992 and the Hero of Labour of the Russian Federation in 2013. Georgia established the title "National Hero" and the decoration "Order of National Hero" in 2004. A breakaway region of Georgia, Abkhazia, has its own hero title, "Hero of Abkhazia".