Кіріспе

Римдегі Санкт-Петер шіркеуіндегі өнер туындысы / тақ, Католик шіркеуінің жеке ординариаты.

Санкт-Петер кафедрасы (Cathedra Petri), сонымен қатар Санкт-Петер тағы деп те аталады, Ватикан қаласындағы Санкт-Петер базиликасында сақталатын реликвия. Бұл Италиядағы Римде орналасқан Рим Папасының тәуелсіз енклавында орналасқан. Дәстүр бойынша, бұл тақ Римдегі ерте христиандардың басшысы және бірінші Папа болған апостол Петірге тиесілі ағаштан жасалған орындық, және ол Рим епископы ретінде оны пайдаланған. Ағаш тақ 875 жылы Рим императоры Карл Тоқалдың Папа Иоанн VIII-ге жасаған сыйы. Ол жылдар бойы көп рет зерттелді, соңғы рет 1968 және 1974 жылдар аралығында Бернини алтарынан алынып зерттелді. Зерттеулер нәтижесінде бұл екі емес, бір орындық екені және ең көне бөліктері 6 ғасырға жататыны анықталды.

Сипаттама

Бұл мүсіннің өзі – кесулер мен құрттар зақымдаған еменнен жасалған орындық. Орындықтың екі жағына металл сақиналар бекітіліп, оны sedia gestatoria ретінде пайдалануға болады. Орындықтың артқы және алдыңғы жағы оюлы піл сүйегімен қапталған. Бұл сипаттама 1867 жылы, реликвия суретке түсіріліп, құрметтеу үшін қойылған кезде жасалған. Ірі періштелер бейнелері өте шынайы қоладан жасалған орындық жастығының астындағы ашық панельді қоршап тұрады, ол көзге түсетіндей бос: реликвия осы монументтің ішінде орналасқан. Кафедра төрт шіркеу дәрігерімен қолдалады: батыс дәрігерлері – Киелі Амвросий және Киелі Августин Хиппо, олар сыртында митра киіп, ал шығыс дәрігерлері – Киелі Иоанн Златоуст және Киелі Афанасий ішкі жағында, екеуі де бас киімсіз. Кафедра бас шіркеудің апсидасындағы алтарь үстінде көрінеді, орталық боялған терезе арқылы жарық ағып, терезе төңірегіндегі алтын сәулелер мен мүсінделген бұлттардың жарқыраған сұлулығын көрсетеді. Бернинидің «Ақ Тересаның экстазы» сияқты, бұл барокко өнерінің толыққанды бірігісі, мүсік пен бай полихромдық сәулетті үйлестіріп, жарық эффектілерін шеберлікпен қолданады. Жоғарыда, фриздің алтын түсті фонында латынша жазу бар: "[[:Файл:Санкт-Петр креслосы. jpg ("О, шіркеудің Бағушысы, сен Мәсіхтің барлық қойшабаларын және қойларын азықтандырасың"). Оң жағында грек тілінде дәл сол мәтін жазылған: "ΣΥ ΒΟΣΚΕΙΣ ΤΑ ΑΡΝΙΑ, ΣΥ ΠΟΙΜΑΙΝΕΙΣ ΤΑ ΠΡΟΒΑΤΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥ". Алтарьдың артында Бернинидің монументі орналасқан, оның ішінде ағаш орындық бар, екеуі де Рим епископының Мәсіхтің викарийі және Киелі Петрдің мұрагері ретіндегі билігінің символы ретінде қарастырылады.

Петірдің кафедрасының мерекесі

Ертедегі мартирологиялар Римде екі литургиялық мереке тойланғанын көрсетеді, бұл Шарль Балдың заманына дейін, ғасырлар бұрын, Әулие Петірмен байланысты бұрынғы орындықтардың құрметіне өткізілген. Олардың бірі Ескі Әулие Петір базиликасының крещениелік шіркеуінде, екіншісі Прискилла катакомбасында сақталған. Бұл мерекелер 18 қаңтар және 22 ақпан күндері тойланды. Осы орындықтардың ешқайсысы сақталған жоқ. Сөйтіп, мерекелер «Петірдің тағы» туралы абстрактілі түсінікпен байланысты болды, ол синекдоха арқылы Рим епископы ретінде Әулие Петірдің епископтық қызметін білдіреді, бұл қызметтің алғаш рет Әулие Петір ұстаған деп есептеледі, сондай-ақ Рим епархиясына, Рим тағына тарады. Тарихшы Антон де Ваалдың сөзіне қарағанда, екі мереке де бастапқыда Әулие Петірдің Римде болуымен байланысты болғанмен, 9-ғасырғы «Martyrologium Hieronymianum» нұсқасы 18 қаңтар мерекесін оның Римде болуымен, ал 22 ақпан мерекесін Антиохияда болуымен байланыстырды. Екі мереке де Триденттік күнтізбесіне «Double» дәрежесімен енгізілді, ал Папа Климент VIII 1604 жылы оны жаңадан құрылған «Greater Double» дәрежесіне көтерді. 1960 жылы Папа Иоанн XXIII жалпы Рим күнтізбесінен 18 қаңтар мерекесін алып тастады, сондай-ақ бір қасиеттінің немесе құпияның қайталануы болған тағы жеті мереке күнін алып тастады. 22 ақпан мерекесі екінші дәрежелі мерекеге айналды. Бұл күнтізбе 1962 жылғы Рим Папасы Иоанн XXIII-нің Рим Миссалына енгізілді, оның қолданылуын Папа Бенедикт XVI «Summorum Pontificum» motu proprio-сында көрсетілген шарттармен жалғастыруға рұқсат берді. Ескі күнтізбелерді қолданатын дәстүрлі католиктер екі мереке күнін де тойлауды жалғастырады: 18 қаңтарда Римдегі Әулие Петірдің тағы және 22 ақпанда Антиохиядағы Әулие Петірдің тағы. 1969 жылы енгізілген жаңа қасиетті күндердің жіктелуінде 22 ақпан мерекесі «Feast» дәрежесіне ие.