Кіріспе

Амад II Массина (أحمد بن أحمد حمادي; шамамен 1815 – 1853 жылғы ақпан), сондай-ақ Амад Секу деп те аталады, қазіргі Мали аумағындағы Хамдуллахи теократиялық халифатының екінші Альмами, яғни билеушісі болды. Ол 1845 жылдан 1853 жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымды атқарды. Оның билеуі – әкесі мен ұлының зорлық-зомбылыққа толы биліктері арасындағы салыстырмалы бейбітшілік пен гүлденудің қысқа мерзімі болды.

Өмірбаян

Масина – Ішкі Нигер дельтасы, Нигер өзенінің жыл сайын су тасып, жерді басатын көптеген салаларға бөлінген кең аумақ. 1810-1818 жылдар аралығында Бари әулетінен шыққан Секу Амаду Лоббо Масинадағы фульбе басшыларына қарсы джихад жариялады. Ол оларды бұтқа табынушылықта айыптап, Сегудің бұтқа табынушы бамбараларының билігіне қарсы шықты. Джихадтың мақсаттары тез арада бамбара және аймақтағы басқа да халықтарды бағындыруға дейін кеңейді. Секу Амаду Хамдаллахи негізінде үлкен империя құрды, оны ол астана етіп бекітті. Империя Сегуден төмен ағыс бойында орналасып, дерлік Тимбуктуға дейін созылды. Секу Амаду Лоббо бамбарадан тәуелсіздік іздеген туколор және фула халқынан қолдау алды, бірақ ол шариғат заңдарының Малики мектебі бойынша қатаң ислам теократиясын орнатқанда қарсылыққа тап болды. Жаңа теократиялық мемлекетті қырық қариядан тұратын кеңес басқарды, олар облыстық губернаторларға бағыт-нұсқаулар берді. Көптеген губернаторлар Секу Амадумен туыс болды.

Ереже

Секу Амаду Лоббо 1845 жылғы 19 наурызда қайтыс болды, ал оның үлкен ұлы, сондай-ақ Амаду, альмами болып сайланды. Техникалық тұрғысынан, жаңа альмами Бари отбасының мүшесі болуы міндетті емес еді, тек білімді және ізгі адам болса жеткілікті. Бірнеше үміткер болды, олардың ішінде Секу Амадудың ең үлкен ағасының ұлы Ба Лоббо да бар еді. Ба Лоббоның сайлануы Бари отбасының тікелей емес, жанама желі арқылы мұрагерлік дәстүрін жалғастыруына себеп болар еді. Алфа Нухум Тайру және әл-Хаджж Моди Сейду сияқты басқалар бұрынғы альмамимен туыс болмаса да, одан жақсы біліктілікке ие болды. Дегенмен, кеңес ұлын альмами етіп таңдады, ал Ба Лоббо мемлекеттік армияның басшысы болды. Билікке келген соң Амаду II (Амаду Секу) ішкі оппозицияны басуға мәжбүр болды. Ол сондай-ақ Тимбукту маңындағы Саро-Бамбара және Туарегтердің көтерілісіне тап болды, олар тәуелсіздік жариялады. Ба Лоббо 1846 жылдың басында Госси көлінің жанында күтпеген шабуылмен Туарегтерді жеңді. 1847 жылы жергілікті Кунта көшбасшысы Сиди әл-Беккай Амадуды Тимбуктудан әскери гарнизонын шығаруға көндірді, бірақ Масина билігін қабылдауға мәжбүр болды. Амаду сондай-ақ Бамбара көтерілісін басып тастады. Амадудың билігі оның әкесі мен ұлымен салыстырғанда салыстырмалы бейбітшілік пен гүлдену кезеңі болды. Ол әкесінің бұрынғы көшпелі Фула халқын қоныстандыру және жайылым мен көшіп-қону құқықтары үшін берік құқықтық негіз құру жетістіктеріне сүйенді. Алайда, Амаду әкесінің жеткен ынтасымен қатаң исламдық билікті сақтап тұру қиын болды. Ахмаду II Бамбараға жасалған шабуыл кезінде қаза тапты. Ол 1853 жылғы ақпан айында қайтыс болды. Оның қабірі әлі де Хамдаллахиде, оның әкесінің қабірімен бірге сарайдың қираған қалдықтарында сақталған.

Мұрагерлік

Амад II өзінің ұлын, сондай-ақ Амадты мұрагері ретінде тағайындады. 1853 жылы Амаду III әкесінің қалауынша Алмами лауазымына сайланды. Амаду III Бари әулеті ішіндегі мұрагерлік дауларынан қиындық көріп, билігіне толық сенімді бола алмады. 1862 жылдың 15 мамырында Ахмаду III Хамдаллахиді басып алған джихадист әл-Хадж Омар Таллға жеңілді. Масина империясы қырық жылға жетпейтін уақытқа созылды.