Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жәндік түрлері
Species of insect
Ормандық шатырлы күлі (Malacosoma disstria) – Солтүстік Америкада, әсіресе шығыс аймақтарда кездесетін күлі. Қатысты шатырлы күлінің басқа түрлерінен айырмашылығы, ормандық шатырлы күлінің дернәсілдері шатыр жасамайды, керісінше, бірге жатқанда жібектей жамылғы тоқиды. Олар қозғалғанда жібек жіптерін созып, бұтақтармен топтасып жүреді және осы феромонды жібек іздері арқылы саяхаттайды. Дернәсілдер әлеуметтік, бірге тамақтану үшін және демалыс кезінде топтасады. Дернәсілдердің өсуімен топтық мінез-құлық азаяды, сондықтан бесінші линькада (инстарда) дернәсілдер өздігінен тамақтанады және демалады. Бұл түрдің ересек күлі жаз айларында жұмыртқа салу үшін емен, шикізат, тупело, аспен және қантталған қарағайды таңдайды. Аналықтары 300-ге дейін жұмыртқа салады, олар бұтақтарға жабысып, құрғақтап қалуы мен мұздауына жол бермейтін, spumaline деп аталатын жабысқақ затпен жабылады. Жұмыртқалар келесі көктемде шығады. Дернәсілдерді көптеген жапырақты ағаштар мен бұталардың жапырақтарын жеп отырған кезде табуға болады. Жоғары тығыздықпен болатын шығарылымдар әдетте он жыл сайын немесе одан да жиі қайталанып, әдетте екі-үш жылға созылады, осы уақытта ағаштар мен бұталардың жапырақтары толығымен жойылуы мүмкін. Көптеген өсімдіктер жоғалған жапырақтарын қайта өсіріп, тұрақты зақымдарсыз жасайды. Дернәсілдердің түсі қара, қоңыр немесе сұр болып келеді, денелерінде кең көк бойлық жолақтары және екі жағында жіңішке сары жолақтары бар. Әрбір құрсақ сегментінің артқы жағында басына қарай кеңейетін ақ дақ болады. Бүйірлері ұзын қылтан тәрізді сеталармен жартылай жабылады.
The forest tent caterpillar moth (Malacosoma disstria) is a moth found throughout North America, especially in the eastern regions. Unlike related tent caterpillar species, the larvae of forest tent caterpillars do not make tents, but rather, weave a silky sheet where they lie together during molting. They also lay down strands of silk as they move over branches and travel as groups along these pheromone containing silk trails. The caterpillars are social, traveling together to feed and massing as a group at rest. Group behavior diminishes as the caterpillars increase in size, so that by the fifth instar (molt) the caterpillars are feeding and resting independently. The adult moths of this species favor oak, sweetgum, tupelo, aspen, and sugar maple for egg laying in the summer. The females lay eggs in masses of up to 300, which are stuck to twigs and covered with a gluey cement called spumaline, which prevents them from desiccating and freezing. Eggs hatch the following spring. The larvae can be found feeding on many other species of deciduous trees or shrubs. High population density outbreaks tend to recur at reasonably regular intervals every decade or so and usually last two to three years, during which time trees and shrubs can be almost completely denuded of leaves. Most plants replace the lost leaves without permanent damage. The caterpillars are black, dark brown, or gray, with broad blue longitudinal stripes and thin yellow stripes extending along each side. The back of each abdominal segment bears a white spot that is wider toward the head end. The sides are partially covered with fur like long setae.
Биология
Орман шатырлық күбәләгі түнгі уақытта белсенді болады, қараңғы түскеннен кейін ұшып, таң атқанға дейін демалуға қайтады. Жұмыртқамен жүкті ұрғашысы қанша қашықтыққа ұша алатыны белгісіз, бірақ осы түрдің ерекше күшті желдің көмегімен жүздеген шақырымға ұшқандығы туралы сенімді хабарлама бар. Колонияның басқа мүшелері бөліп шығарған феромондармен қалың жабылған жібек іздері личинкаларды қозғалысқа итермелейді, ал колония мүшелерінің жақын болуы оларды тыныштандырады. Бұл әрбір личинканың қозғалыс тиімділігін арттыру үшін қолданылатын әлеуметтік сигналдардың бар екенін көрсетеді. Личинкалар топтап жемтенгенде жететін өлшемге жеткеннен кейін қуыршақтану жүреді, бұл өте маңызды, себебі дамудың кешігуі жемшөптің азаюы мен жемтілік қаупін арттырады. Алайда, личинкалар өсу сатыларына көтерілген сайын, олардың тәуелсіздігі артады және бесінші сатыда жиналмайды. Бұл онтогенетикалық өзгеріс топтасуды сақтауға кететін шығындардың артуынан туындайды, бұл өзгеріс жемтілік, терморегуляция, жібек өндіру және азық іздеумен байланысты.
The forest tent caterpillar moth is nocturnal, taking flight soon after nightfall and returning to rest before dawn. It is not known how far an egg laden female can fly, but there is one credible report of this species flying hundreds of kilometers with the assistance of an unusually strong wind. Trails of silk heavily loaded with pheromones secreted by other colony members induce larvae to move, while the close presence of other colony members brings them to quiescence. This indicates that there are social cues that are used to increase the locomotive efficiency of each individual larva. Pupation occurs after caterpillars reach a size threshold that is attained more quickly when caterpillars forage in groups. This is particularly important since delayed development to threshold increases the risks of predation and food depletion. However, as larvae proceed into the later instars, they become increasingly independent and by the fifth instar rarely form aggregations. This ontogenetic change in gregariousness results from an increase in the costs of maintaining grouping due to changes related to predation, thermoregulation, silk production, and foraging.
Терморегуляция
Орман шатырлық кеміргіштері эктотермдер, сондықтан олар дене температурасын көтеру үшін қоршаған ортадан жылу көздерін пайдаланады. Осы үшін олар бірге күнге жатады және топтық терморегуляциядан пайда көреді. Дене температурасын көтеру – қозғалыс және тамақ өңдеу үшін метаболизм жылдамдығын арттыру үшін маңызды, сондықтан дұрыс терморегуляция даму қарқынын арттырады. Жасы ұлғайған сайын, әсіресе ресурстар азайғанда, тамақ үшін бәсекелестік маңыздырақ болады. Топтасу тамақ мөлшерінің азаюы арқылы өсу қарқынын төмендетеді, сондықтан онтогенетикалық өзгерістерді көбірек жылдамдық пен тәуелсіздікке қарай қарапайым "өлшемдеме" қатынастары ретінде қарастыруға болады – бұл кеміргіштер мен тамақ көздері арасындағы эволюциялық қатынастар, олардың кейінгі кезеңдерде жеке тамақтанудың тиімділігін арттыруға бағытталған. Бұған қоса, жібек жасау личинкалардың алғашқы жастарында қымбатқа түседі, сондықтан топтасу олардың ерте кезеңдерінде пайдалы. Кеміргіштер өскен сайын, олар ортақ жібекті пайдалануды азайтады. Аталық өз орнын табу үшін артқа қарай жылжып, құрсағын аналыққа қарай иіп, ұшын аналықтың копулятрикс бурсасына қарай итеріп жібереді. Жұптасқан кеміргіштердің дене мөлшері арасында айқын оң корреляция бар, бұл жұптасудың мөлшерге қатысты кездейсоқ емес екенін көрсетеді, бәлкім, еркектердің ірі аналықтар үшін бәсекелесуіне байланысты. Себебі қандай болмасын, індеттік таралу циклдік популяциялық динамиканы тудырады, ол ең жоғары тығыздықтағы ең жоғары өнімділікпен және төмендеу кезінде бірнеше буынға созылатын өнімділіктің төмендеуімен сипатталады. Халық тығыздығы төмен болғанда, көбелектер жерден жоғары, орман қапталында жұптасады. Ұрпақтар қысты жұмыртқаның ішінде өткізеді. Суыққа төзімді болғанымен, олар өте суық температурада тоңуға бейім, ал өлім қаупі температура мен физиологиялық өзгерістерге байланысты маусымдық түрде өзгереді.
Forest tent caterpillars are ectotherms so they rely on sources of heat from the environment to raise their body temperatures. In order to do this, they bask together and benefit from group thermoregulation. Elevating body temperature is essential in increasing metabolic rates for movement and food processing, so proper thermoregulation leads to an increased rate of development. With age, competition for food becomes more important, especially as resources become scarce. Grouping decreases growth rate via a decrease in food intake so ontogenetic changes toward more mobility and independence can be viewed as simple "scaling" relationships between caterpillars and food sources evolved to increase the benefits of individual foraging in later stages. In addition to this, making silk is more costly for larvae in their first instars, so grouping is beneficial in earlier stages. As caterpillars develop, they decrease the use of shared silk. In order to position himself, the male moves backwards and bends his abdomen towards the female, pushing the tip towards the female's bursa copulatrix. There is a significant positive correlation between the body sizes of copulating pairs, which indicates that mating is not random with respect to size, presumably because of male male competition for larger females. Whatever the cause, outbreak densities give rise to cyclic population dynamics, characterized by highest fecundity at peak population density and reduced fecundity for several generations during decline. At low population densities, moths are found mating high above the ground, in the forest canopy. Offspring pass the winter inside their eggs. Although cold tolerant, they are susceptible to freezing in extreme cold temperatures, with the risk of mortality varying seasonally with changes in temperature and physiology.
Жауыздық
Жеке тәуекел үлкен топтарда жыртқыштардан ұжымдық қорғаныс, сұйылу әсері және өзімшіл отар теориясының арқасында төмендейді. Бұл әсерлердің бәрі топтың ортасындағы жеке тұлғаларға қосымша қорғаныс ұсынады. Топтың көзге түсіп қалуын өтеу үшін, сіркешөптер қозғалысын азайтады, бұл оларды омыртқасыз жыртқыштардың анықтауының ықтималдығын төмендетеді. Бұл мінез-құлықтың салдары бар, себебі ол жеке сіркешөптердің таңдау қабілетін азық көздеріне қатысты төмендетеді, олар жақсырақ азық көздерін табу үшін күш жұмсау мүмкіндігінен айырылады. Сіркешөптердің топтасу әрекеттері азық көзіне байланысты өзгереді; азық көзі нашар болғанда, сіркешөптердің топтары бөліне бастайды, бұл хищтікке ұшырау қаупін арттырады. Сіркешөптердің онтогендік өзгерістері хищтік қаупін азайтады, нәтижесінде топтық азық іздеудің хищтікке байланысты пайдасы уақыт өте келе төмендейді. Сонымен қатар, кейінгі сатылардағы топтасудың қосымша шығындары бар, ол патогендермен жұғу қаупін арттырады. Мэриленд және Нью-Йорк (штат). Furia crustosa қазір Furia gastropachae синонимі ретінде жіктеледі. Бұл саңырауқұлақ түрі Malacosoma туына жататын түрлерге сирек жұғады. 2002 жылы басқа тынығу спораларымен жұқтырылған өлекселердің ішінде де тынығу споралары табылды, бұл Энтомофторальдарда бұрын байқалмаған құбылыс. Бұл саңырауқұлақтың конидия арқылы екіншілік инфекция циклын бастауына мүмкіндік береді. Сонымен қатар, тынығу спораларымен жұқтыру топырақ ылғалдылығының орташа деңгейінде ең жоғары болды. Төртінші жастағы личинкаларды тынығу споралары және конидиялар арқылы жұқтыру салқын температурада (10-20°C) ең жоғары деңгейге жетеді.
Individual risk is lower in larger groups due to collective defense from predators, the dilution effect, and the selfish herd theory. All of these effects provide supplementary protection to individuals in the middle of the group. To compensate for group conspicuousness, caterpillars minimize movement, reducing their chances of being located by invertebrate predators. This behavior has associated costs because it decreases individual caterpillars’ selectiveness regarding food sources, as they will not be able to work to get better food sources. Caterpillar grouping behaviors change depending on food source; on less favorable food sources, caterpillar groups tend to splinter, thereby potentially increasing the risk for predation. Ontogenetic changes in caterpillars reduce the risk of predation and as a consequence, predation related benefits of group foraging decrease with time. Moreover, grouping in later instars has the extra cost of an increased risk of pathogen transmission. Maryland and New York (state). Furia crustosa is now classed as a synonym of Furia gastropachae. The species of fungus rarely infects species outside the genus Malacosoma. In 2002, Resting spores were observed even within the cadavers infected by other resting spores, a phenomenon not previously observed among the Entomophthorales. This allows the fungus to initiate cycles of secondary infection via conidia'. Also, host infection by resting spores was highest at intermediate levels of soil moisture. Infection of fourth instar larvae by resting spores and conidia was maximized at cooler temperatures (of 10 to 20°C).
Аурудың басталуы
Көктемде личинкалар саны күрт өскен кезде, олар мәселе туғызады. Олар ағаштың жапырақтарын толығымен жеп қоюы мүмкін. Әдетте, ағаштар бұған төтеп береді, бір ай ішінде қайтадан жапырақ жарып, фотосинтезді жаңартады. Көп жағдайда ағаштарға елеулі зақым келтірілмейді, бірақ жапырақтардың жоғалуы жағымсыз жағдай деп есептеледі. Егер жұқпалу үш жыл немесе одан да ұзаққа созылса, ағаштардың өлу көрсеткіші айтарлықтай артуы мүмкін. 1990 жылдары Канаданың Солтүстік Онтарио аймағында бірнеше ошақ тіркелді, нәтижесінде кейбір аудандарда алты жылдан астам уақыт бойы еменнің жапырақтары жойылды. 2002 жылы Нью-Йорк және Вермонт штаттарында басталган бір ошақ 2005 жылға қарай Нью-Йоркте 650 000 акр (2600 км²) және Вермонт штатында 230 000 акр (930 км²) жапырақтары жойылған ағаштарды қамтыды. Орман шатыр кеміргішінің таралуы әдетте он жыл сайын немесе одан да жиі қайталанады, нақты аралық уақыт орналасқан жерге байланысты өзгеруі мүмкін. Жұқпалу әдетте екі-төрт жылға созылады. Бұл жәндіктің таралу аймағы өте кең болғанымен, онжылдық ошақ циклдары синхронды болатын (яғни бір фазада тербелетін) аймақ айтарлықтай өзгереді. Ошақ циклдары Канаданың шығысында, батысына қарағанда күштірек синхронды. Егер кеңістікте бөлінген популяциялар фазалық синхрондастырылған болса, бұл синхрондастыру энтрейнмент процесіне, яғни циркадтық сағаттың сыртқы ортамен синхрондасуына байланысты деп есептеледі. Ошақ циклдарының себебі әлі анықталған жоқ. Халықтың циклдық өзгеруіне жауапты болуы мүмкін көптеген табиғи өлім-жітім факторлары бар, олардың ішінде паразиттер, жыртқыштар, аштық, аурулар және ауа райының қиын жағдайлары бар. Көптеген жағдайларда, бұл факторлардың бірігуі нәтижесінде жұқпалу бір-екі жылдан кейін басылады. Халықтың азаюымен байланысты ең көп таралған паразиттер – тахинидтер және саркофагидтер тұқымдасына жататын шыбындар.
The caterpillars are considered a problem when the larva population explodes in the spring. They can completely consume the foliage of a tree. Trees usually recover from this, refoliating within a month and resuming photosynthesis. Under most circumstances, little lasting damage is caused to the trees; however, the disappearance of foliage is considered to be an unattractive nuisance. On those rare occasions when infestations last for three years or more, tree mortality rates can become significant. Multiple outbreaks in Northern Ontario, Canada, in the 1990s resulted in over six consecutive years of aspen defoliation in some areas. One outbreak in upstate New York and Vermont began in 2002, with 650,000 acres (2600 km²) defoliated in New York and 230,000 acres (930 km²) in Vermont by 2005. Forest tent caterpillar outbreaks tend to recur at reasonably regular intervals every decade or so, with the precise interval varying somewhat in time and space. Outbreaks usually last two to four years. Although the insect's distributional range is quite large, the area over which decadal outbreak cycles are synchronized (i. e. oscillating with the same phase) varies substantially. Outbreak cycles are more strongly synchronized in eastern Canada than in western Canada. Where spatially separated populations are phase synchronized, the synchronization is thought to be due to the process of entrainment, that is, the synchronization of a circadian clock with the external environment. The cause of the outbreak cycle is not known with certainty. There are a large number of natural mortality agents which could be responsible for population cycling, including parasitoids, predators, starvation, disease, and severe weather. Most infestations subside after one or two years as a result of a combination of these factors. The most common parasitoids associated with population decline are flies of the families Tachinidae and Sarcophagidae.