Кіріспе

Арктика теңізіндегі арал Вайгач аралы (Вайга́ч) – Арктика теңізіндегі Печора теңізі мен Қара теңізі арасында орналасқан арал. Вайгач аралы материктегі Югорский түбегінен Югорский бұғазы арқылы, ал Новая Землядан Қара бұғазы арқылы бөлінеді. Арал Ресейдің Архангельск облысының Ненец автономиялық округінің құрамына кіреді. Аумағы: Ұзындығы: ~ Ені: дейін Орташа температурасы: (ақпан), (маусым) Ең биік нүктесі: Вайгач аралы негізінен сазды тақташалардан, құмтастан және әктастан құралған. Аралда шамамен бір жарым километрге дейін ұзындығы бар көптеген өзендер, батпақтар мен кішкентай көлдер бар. Көбінесе тундрадан тұрады. Аралдың бойымен азды-көпті тасты тізбектер созылып жатыр, ал жағалаудың кейбір жерлерінде төмен жартастар кездеседі. Аралдың көп бөлігі әктастан тұрады және теңізден жоғары орналасуы геологиялық жағынан салыстырмалы түрде жаңа құбылыс. Жағалауда көтерілген жағажайлар жиі кездеседі. Тау жыныстары мұзбен көп зақымдалған, бірақ бұл мұздық мұзы емес, теңіз мұзы болғанға ұқсайды. Аралдағы жалғыз елді мекен – Варнек.

Жануарлар дүниесі және өсімдіктер

Шөптер, еңдіктер және Арктика гүлді өсімдіктері көптеп өседі, бірақ кездейсоқ шағын есекжандылардан басқа ағаштар жоқ. Түлкілер мен леммингтер кейде көрінеді. Аралда құрлықтағы жануарлар көп емес, бірақ құстар өте көп: түрлі қаздар, су құстары және т.б. батпақтар мен көлдерде жиі кездеседі. Аралда кем дегенде бес ақ аю бар екені белгілі.

Табиғат қорығы

2007 жылдың шілдесінде Дүниежүзілік табиғат қоры (WWF) мен Ресей үкіметі Вайгач аралында табиғи қорық құруға келісім берді. Аралдың төңірегіндегі теңіздер морждар, ителдер және қауіпті жағдайдағы киттер сияқты көптеген теңіз жануарларының мекені болып табылады.

Этнографиялық

Аралдың атауы ненец тілінен "аллювиалды жағалау" деп аударылады, немесе басқа деректер бойынша Вайгач жергілікті тілде "қорқынышты өлім" немесе "өлім мекені" деген мағынаны білдіреді. 19 ғасырға дейін арал ненец халқының маңызды қасиетті орны болған. Вайгач аралында ежелден бері екі құдайға табынылған. Біреуі, Весако аталған, аралдың оңтүстік бөлігінде орналасқан. Ал екіншісі, Хадако, солтүстікте. Киелі жануарлардың, әсіресе бұғылардың қанымен боялған көп басты ағаш бейнелері де болған. Саяхатшылар олардың құрбандық орындарынан – ағаш үйірлерінен, бұғы мүйіздерінен, аюлар мен бұғылардың бас сүйектерінен кездестірген. Ненецтер христиан дініне өткеніне қарамастан, осы үйінділерге қазір де ырым-жырыммен қарап, құрметпен қарайды.