Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Самоалық соғу аспаптары
Samoan percussion
Пате – Таитиден шыққан самоалық соғу аспабы. Бұл самоалық көптеген лог барабандарының бірі, ойық барабан отбасына жатады, сондықтан идиофондық соққылы аспаптар тобына да кіреді. Ол әдетте Миро ағашынан жасалған, ішінен ойылған логтан жасалады және ерекше, күшті дыбыс шығарады. Логтың әртүрлі өлшемдері әртүрлі биіктік пен дыбыс деңгейін ұсынады, сондай-ақ логты ортасынан немесе ұштарына жақын соғу арқылы да әртүрлі дыбыстар алуға болады. Талипалау барабандары – пате барабанынан сәл үлкен, ал Лали лог барабанынан сәл кіші нұсқасы. Кейбір Талипалаудың өлшемдері биіктігі мен ұзындығы бойынша үлкен болуы мүмкін; бұл Талипалаулар Фиджидің Лали барабандарының алыс туысы, олар көбінесе үлкен өлшемде болады. Кішкентай пате 500 жыл бұрын Самоаға Таитиден келген, бірлесіп тұрған отбасылар әкелген. Алайда, қазіргі уақытта пате басқа, аз танымал дәстүрлі лог барабан түрлерімен, сондай-ақ самоалық фаламен бірге перкуссиялық музыкалық аспап ретінде қолданылады. Самоа музыкасының кеңінен таралуының арқасында Пате әуені басқа көршілес Полинезия аралдарында, мысалы Увеа мен Футуна, Токелау, Тувалу және Ниуэде кең танымал болды. Самоада ағаштан жасалған ойық барабанның бес негізгі түрі бар:
The Pātē is a Samoan percussion instrument of Tahitian origin, named after the Samoan word for "beat" or "clap" "pulse". It is one of many Samoan log drum variants and is of the slit drum family, and therefore is also of the idiophone percussion family. It is made from a hollowed out log, usually of Miro wood and produces a distinctive and loud sound. Different sizes of log drums offer different pitches and volumes, as well as striking the log drum in the middle or near the ends. Talipalau drums are a Samoan variant a little larger than a pate drum and somewhat smaller than the Lali log drum variant. The dimensions of some Talipalau are large as high and in length; these Talipalau are a distant cousin to the Fijian Lali drum which were larger in size. The smaller pate was said to be introduced to Samoa by inter married Tahitians whom visited and settled in Samoa some 500 years ago. However, in recent times the pate is used together with the other lesser known traditional log drum variants as well as the Samoan fala as percussive musical instruments. Because of the widespread distribution of Samoan music through the great Polynesian expansion, the use of the Pātē has gained much popularity among other neighbouring Polynesian Islands such as Uvea and Futuna, Tokelau, Tuvalu and Niue. There are five main Samoan wooden slit drum variants:
Логотип – самоалық барабандардың ең үлкен түрі, көбінесе алып ағаштардың кесілген бөліктерінен тікелей жасалады. Олардың кейбіреулерін теңізге жеткізу үшін 70-ке жуық адам қажет болған, себебі барабандардың өлшемі соншалық, оларды тек суға қадап тасымалдауға болады. Логотипке ойылғаннан кейін, оны тек қана бүйірінен соғу арқылы ойнатуға болады, мысалы, соққыны немесе үлкен лог сияқты таяқты барабанның жоғарғы жағымен жылдырып, ойықтың жиегіне тигізу арқылы. Логотип бұрын Самоа королінің, жоғары басшылардың және басқа монархиялық тұлғалардың жариялануына қолданылған. Соғыс кезінде шабуылдар мен сигналдарды беру үшін де пайдаланылған (қараңыз: Самоа азаматтық соғысы, Фиджи соғыстары және Тонга соғыстары). Самоада сондай-ақ Маноно, Пукапука, Токелау, Туамоту және Раротонга сияқты көршілес аралдармен болған, алайда олар үлкен отбасылық кландардың арасындағы жеке қақтығыстар ретінде қарастырылатын, аз танымал шайқастар туралы тарихи жазбалар бар. Лали – әрқашан екі адам жұппен ойнайтын үлкен барабандар. Олардың бірі үлкенін, Татаси деп аталатын барабанды соғады, ал екіншісі кішкентай Лалиді Талуа деп аталатын ырғақты үлгіде ойнайды. Екі барабанды да аута деп аталатын таяқтармен ойнайды. Лалилер 700 жыл бұрын Фиджи арқылы әкелінді. Талипалау – қалыпты өлшемдегі Лали мен пате арасындағы орташа өлшемді Лали барабаны. Талипалау ойық барабаны Туамоту мен Таити арқылы Самоаға әкелінді. Қазір ол Француз Полинезиясы аралдарының тізбегінің бөлігі болып табылады. Самоа, Таити және Туамоту аралдарында 800 жыл бойы аралдар аралық отбасылық байланыстар қалыптасты. Пате 500 жыл бұрын Таити арқылы әкелінді. Ол ең танымал барабан түрі, себебі оны тасымалдау оңай, қолдануға ыңғайлы, сондай-ақ әртүрлі дыбыстар мен биіктіктерді шығаруға мүмкіндік береді. Фаалии нафа – майлы сүректен жасалған кішкентай самоалық пате барабаны. Таитилік жауынгерлер Самоа мен Кук аралдарына күрделі ағаштан жасалған лог барабандарын әкелді. Раротонгада оның бастауы терең рухани тамырларға айналды, олар әлі күнге дейін Кук аралдарындағы барабандауда сақталып келеді. Самоада лог барабандар дәстүрлі түрде соғыс кезінде үлкен қашықтықтарға хабарласу үшін және Са, басшылар мен ауылдық жиналыстардың уақытын белгілеу үшін қолданылған. Барабандар дәстүрлі ән мен билерде де пайдаланылады. Таитиде адамдар барабан мен биді көбінесе ойын-сауық пен туризм үшін, дәстүрлі мақсаттардан гөрі қолданады. Мысалы, Француз Полинезиясы жыл сайынғы Heiva i Tahiti фестивалін өткізеді, онда әртүрлі тайпалар мен аралдық кландар би мен барабан соғу сайысында бір-бірімен бәсекелеседі.
The logo, often carved straight from the carcass of giant felled trees, is the largest of the Samoan drum variants. Some of these drums were said to need upward of 70 men to carry them to the sea—such was the enormity of the drums that they could only be transported by flotation. When carved into a drum, the logo can only be played by being struck from the side, for instance by sliding the beater or very large log like playing stick across the top of the drum to hit the slit lip on the other side. The logo was used to announce the King of Samoa, High Chiefs and other monarchy in the past. The logo was also used to announce attacks and signals during war (see: Samoan Civil War, the Fijian Wars and also the Tongan Wars). Samoa also has recorded historical records of lesser known battles with the neighboring islands of Manono, Pukapuka, Tokelau, Tuamotu and Rarotonga, although these battles may be classed as independent isolated inter island skirmishes between large familial clan groups. Lali are large drums that are always played in pairs by two drummers. One of them beats the larger of the two, called the Tatasi. The other drummer plays the smaller Lali in the rhythmic pattern called the Talua. Both slit drums are played with sticks called Auta. The Lali were said to be introduced 700 years ago via Fiji. The talipalau is a medium sized Lali drum in between the normal sized lali and the pate. The talipalau slit drum was introduced to Samoa via Tuamotu and Tahiti. It is now part of the island group now part of the French Polynesian Island chain. The archipelago of Samoa, Tahiti and Tuamotu developed inter island familial bonded clans over the span of 800 years. The pate was introduced via Tahiti 500 years ago. It is the most well known of the drum variants simply because of its portability and easy to use size, as well as because of its various different tones and pitches. The fa'aali'i nafa is a smaller indigenous Samoan pate drum also made from Milo wood. Tahitian warriors introduced intricate wooden log pate drumming to the Samoan Islands and the Cook Islands. In Rarotonga its origins have grown into deep spiritual roots that are still found in Cook Islands drumming today. In Samoa log drums have traditionally been used in communicating over large distances in times of war and for signaling times of Sa, Chief and Village Meetings. Drums are also used in traditional song and dance. In Tahiti the people have taken a more contemporary approach where drumming and dancing is used more for entertainment and tourism than traditional functions. For example, French Polynesia celebrates the annual Heiva i Tahiti festival where different tribes and island clan groups are able to compete against each other in a dance and drumming competition.
Құрылыс процесі
Алдымен қатты ағаштан бір бөлік немесе қалың бұтақ алынып, қабығынан тазартылады. Содан кейін, бір шетінен екінші шетіне дейін түзу сызық бойында тесіктер жасалады, қажет болса әр шетінде қалдықтар қалдырылады. Тесіктер арасында қалған бөлік кескілеп алынып, ерекше жарық пайда болады. Осы жарық арқылы ағаш ішінен ойылып, кеңейтіледі. Жарықтың пішіні және ағаш қаншалықты іштен ойылғандығы, патенің дыбысы мен тонына әсер етеді.
First a segment of a hardwood tree trunk or thick branch is taken and stripped of its bark. Holes are then bored into the log in a straight line, from one end to the other, optionally leaving some space at each end. What remains in between the holes is then chiseled out, forming the characteristic slit. After this, the log continues to be hollowed out through the slit. Both the shape of the slit and the extent that the log is gutted will affect the tone and pitch of the pate.