Кіріспе
Оңтүстік Африканың қол тілі (South African Sign Language, SASL) – Оңтүстік Африкадағы саңыра адамдар қолданатын негізгі қол тілі. 2001 жылы Оңтүстік Африка үкіметі Оңтүстік Африканың қол тілі үшін Ұлттық тіл бөлімін құрды. SASL Оңтүстік Африкада қолданылатын жалғыз қол тілі емес, бірақ Оңтүстік Африкадағы саңыра адамдар қолданатын тіл ретінде насихатталып жатыр, алайда Оңтүстік Африкадағы саңыра адамдар тарихи түрде біртұтас топты құрамайды. 1995 жылы бұрынғы Оңтүстік Африканың саңыраларға арналған Ұлттық кеңесі (SANCD) Оңтүстік Африканың саңыралар федерациясына (DeafSA) трансформацияланды, бұл Оңтүстік Африкадағы саңыра адамдарға қатысты мәселелерде радикалды саяси өзгеріске әкелді, мысалы, біртұтас қол тілін дамыту мен қабылдау және ауызша сөйлеуге қарағанда қол тілін насихаттау. Дегенмен, саңыраларға арналған мектептер көбінесе өзгеріске ұшырамады, ал Оңтүстік Африкадағы саңыра балаларға арналған түрлі мектептер әлі де әртүрлі қол тілі жүйелерін қолданады, ал саңыраларға арналған бірқатар мектептерде кез келген қол тілін қолдануға көтермелемейді немесе мүлдем үйретпейді. Оңтүстік Африкада қолмен сөйлеу тілінің он екіге жуық жүйесі бар. Оңтүстік Африканың қол тілдерінен басқа, Американдық қол тілі (ASL) де Оңтүстік Африкадағы кейбір саңыра адамдар тарапынан қолданылады. Оңтүстік Африкадағы көптеген жергілікті қол тілдері Американдық қол тілінің ықпалында. Оңтүстік Африкада телеарналардағы жаңалықтар SASL деп белгілі қол тілінде көрсетіледі. Оңтүстік Африка парламенты де қол тілін пайдаланады, алайда әртүрлі қол тілі мамандары бірдей тақырыптар үшін әртүрлі сигналдарды қолдануы мүмкін. Оңтүстік Африкада саңыраларға арналған 40-қа жуық мектеп бар, олардың көпшілігі SASL-дің әртүрлі нұсқаларын қолданады. Қол тілі Оңтүстік Африка конституциясында нақты айтылған, ал Оңтүстік Африканың мектеп туралы заңы мектепте басқа ресми тілдің орнына осы тілді оқуға рұқсат береді. SATI/DeafSA жалпы алғанда жеті SASL аудармашысын аккредиттеді. SASL аудармашылары SASL бойынша арнайы оқылымды аяқтамай-ақ аккредиттеуге өтініш бере алады.
South African Sign Language (SASL, ) is the primary sign language used by deaf people in South Africa. The South African government added a National Language Unit for South African Sign Language in 2001. SASL is not the only manual language used in South Africa, but it is the language that is being promoted as the language to be used by the Deaf in South Africa, although Deaf peoples in South Africa historically do not form a single group. In 1995, the previous South African National Council for the Deaf (SANCD) was transformed into the Deaf Federation of South Africa (DeafSA), which resulted in a radical policy change in matters for Deaf people in South Africa, such as the development and adoption of a single sign language and the promotion of sign language over oralism. Schools for the deaf have remained largely untransformed, however, and different schools for Deaf children in South African still use different sign language systems, and at a number of schools for the Deaf the use of any sign language is either discouraged or simply not taught. There are as many as twelve different systems of signed oral language in South Africa. In addition to South African sign languages, American Sign Language (ASL) is also used by some Deaf people in South Africa. Most local sign languages in South Africa show the influence of American Sign Language. In South Africa, newscasts on television employ the sign language known as SASL. The South African parliament also uses sign language, however different sign language interpreters are known to use various signals for the same topics. There are around 40 schools for the Deaf in South Africa, most using a variety of SASL. Sign language is explicitly mentioned in the South African constitution, and the South African Schools Act permits the study of the language in lieu of another official language at school. A total of seven SASL interpreters have actually been accredited by SATI/DeafSA. SASL interpreters can apply for accreditation without having completed any formal training in SASL.
Мәртебе
Оңтүстік Африканың қол тілі толық біркелкі емес және дамуын жалғастыруда. Оның қолданушыларының географиялық таралуы мен өткен білім беру саясатының салдарынан, Оңтүстік Африканың қол тілінің жергілікті диалектілері мен көптеген түрлері бар белгілер кездеседі. Тілді анықтамалық материалдармен қамтамасыз ету және стандарттау бойынша жасалған бұрынғы әрекеттер, мысалы, кітаптар, 2023 жылдың мамыр айында парламентте дауысқа салынып, 2023 жылдың 19 шілдесінде заңға қол қойылды.
Жалпы мойындау
Конституцияда "Барлық Оңтүстік Африка тілдері жөніндегі кеңес" деп аталатын кеңес құрылуы тиіс деп жазылған. Оңтүстік Африка тілдері жөніндегі кеңесті құру туралы заңға сәйкес (1995 жылғы 59-заң), кеңес "кез келген тіл, соның ішінде ым тілдері және толықтырушы және баламалы коммуникация" бойынша кеңес беру үшін тілдік органдарды құруға құқылы. Ресми тілдерді қолдану туралы заңға (2012 жылғы 12 желтоқсандағы №12 заң) сәйкес, барлық мемлекеттік органдар мен мемлекеттік мекемелерде, осы мекеменің ресми тілдері саналатын тілдерді көрсететін тіл саясаты болуы керек, және әрбір тіл саясатында осы орган немесе мекеме "Оңтүстік Африка ым тілі" таңдаған адамдармен қалай байланысатыны нақты көрсетілуі тиіс. 2023 жылға дейін Оңтүстік Африка ым тілі де, ешқандай басқа ым тілі де Оңтүстік Африканың ресми тілі болған жоқ. 2008 жылы SASL саясатын іске асыру конференциясы көптеген маңызды қатысушыларды – ғалымдарды, зерттеушілерді, оқытушыларды, саясаткерлерді, жақтаушыларды және үкіметтік органдарды біріктірді, Оңтүстік Африка ым тілін Оңтүстік Африканың он екінші ресми тілі ретінде мойындатуды мақсат етті.
Демография
Оңтүстік Африкадағы саңырау адамдардың саны (600 000 саңырау және 1,4 миллион есту қабілеті нашарлаған адамдар) Оңтүстік Африканың қол тілінде қарым-қатынас жасайтындардың нақты санын көрсетпейді. Қазіргі таңда Оңтүстік Африкада Оңтүстік Африканың қол тілінде қарым-қатынас жасайтын адамдардың саны бойынша ешқандай бағалау жоқ. Бағалаулар кең ауқымды, 700 000-нан 2 миллионға дейін қолданушыларды қамтиды. Аймақтық айырмашылықтар болуы мүмкін, бірақ елдің түкпір-түкпірінен келген қол тілімен сөйлейтіндер бір-бірін оңай түсінеді, мысалы, жыл сайынғы Саңыраулар форумында осыны байқауға болады. Оңтүстік Африкалықтардың арасында, тіпті саңыралардың арасында да, әртүрлі тілдік қауымдастықтарда әртүрлі қол тілдері бар деген кең пікір қалыптасқан. Бұл, әдетте, саңыраулардың басқа қауымдастықтардан келген қол тілі аудармашыларын түсінбеуіне байланысты. Бірақ, себебі мұндай "аудармашылар" шын мәнінде қол тілін қолданбайды, олардың орнына қолмен белгіленген ағылшын тілі, қолмен белгіленген кхоса тілі және т.б. пайдаланады, және оларды тек осы жасанды кодтарда оқытылғандар ғана түсіне алады. (Оңтүстік Африкада қолмен кодталған тіл туралы қараңыз.)