Кіріспе

Амала – Цимшиан, Насс, Скидегейт, Кайгани, Массет және Тлингит тайпаларының мифологиясында әлемді тіреп тұратын мифологиялық алып. Ол Жерді айналмалы тіреуге теңестіріп ұстап тұрады. Оның бұлшық еттеріне жыл сайын бір құл жабайы үйрек майын жағады, бұл оған жеңілдік әкеледі. Сенім бойынша, барлық үйректер ауланса, әлемде үйрек майы қалмайды. Осы кезде Амала өлсін, ал әлем тіреуден құлап, аяқталады.

Миф

Амала деген есім оның өте лас екенін көрсетеді және сөзбе-сөз "түтін тесігі" деген мағынаны білдіреді. Амала отбасының ең кіші, денесі әлсіз және жалқау баласы болып суреттеледі. Оны күлге жатқызып, баршадан зорлық-зомбылық көреді. Аңыздың көптеген нұсқаларында Амала өз зәрінде ұйықтайды екен. Өмірінің соңына қарай ол құпия түрде үстерк күшке ие болып, көптеген қаһармандық ерліктер жасап, туған-туыстарын жауларынан қорғайтын, әдемі және күшті жас жігітке айналады. Оның өміріндегі соңғы ерлігі – оңтүстік-батыс теңізіндегі аралдағы өліп бара жатқан басшының қызметін жалғастырып, Жерді ұстап тұру міндетін қолына алу. Өлім төсегінде жатқан басшы Амаланың түрлі ерліктері туралы естіп, оның батырлығына тәнті болып, оны шақыртады. Амала келгенде, басшы оған жалпақ дүниенің айналуын қамтамасыз ететін ұзын діңгекті тапсырады. Кейбір нұсқаларда басшы діңгекті Амаланың кеудесіне қойса, ал басқаларында діңгек Амаланың артына тірейді. Бір қызметкер Амаланың бұлшық еттерін жыл сайын қаз майы мен жабайы қаз майының бір-бір қасығымен майлап, жеңілдетеді, бұл Амалаға әлемді айналдыруға көмектеседі.

Мүмкін әсер етулері

Амала туралы мифтер мен Солтүстік Америка мифологиясының ұқсас батырлары туралы әңгімелерге Еуропадан келген Грек мифологиясындағы әлемді иығында көтеріп жүретін Атлас және Пелеудің (Cinderella) әңгімелері әсер еткен болуы мүмкін. Амала мен Пелеудің ортақ тұсы – екеуі де күлдің ішінде ұйықтайды және өз тайпалары немесе отбасылары тарапынан зорлық-зомбылыққа ұшырайды. Тайпаның жек көретін мүшесі болған Амаланың қиындықтарды жеңіп, халқының қаһарманына айналуы, Пелеу сияқты қанаушылыққа ұшыраған және мазақталған батыр немесе қаһарманның, сондай-ақ Атлас сияқты жер астында тұратын батырдың элементтерінің үйлесімі болуы мүмкін.