Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кокопелли (/koʊkoʊˈpɛliː/) – құнарлылық құдайы, көбінесе мойны бүкіреңкі флейташы ретінде бейнеленеді (басында қауырсын немесе мұрт сияқты өскіндерімен), және Оңтүстік-Батыс АҚШ-тағы кейбір жергілікті американдық мәдениеттер оны қадірлейді. Басқа құнарлылық құдайлары сияқты, Кокопелли де бала туу мен егіншілікке қадағалайды. Ол сонымен қатар алаяқ құдай және музыка рухын символдайды.
Fertility deity venerated by some Native American cultures
Kokopelli (,/k//oʊ//k//oʊ//'//p//ɛ//l//iː/) is a fertility deity, usually depicted as a humpbacked flute player (often with feathers or antenna like protrusions on his head), who is venerated by some Native American cultures in the Southwestern United States. Like most fertility deities, Kokopelli presides over both childbirth and agriculture. He is also a trickster god and represents the spirit of music.
Мифтер
Хопи тайпасы арасында Кокопелли тумаған балаларды арқасында алып жүріп, әйелдерге үлестіреді; осы себепті жас қыздар одан көбінесе қорқады. Ол некеге қатысты обрядтарда жиі қатысады, ал Кокопелли кейде Хопи тайпасы Кокопельмими деп атаған әйелмен бірге бейнеленеді. Кокопеллиді толу айы мен кеміген айда, айдағы "адам" немесе "қоян" сияқты көруге болады. Кокопелли сонымен қатар жануарлардың көбеюіне қадағалайды, сондықтан ол көбінесе қошқарлар мен бұғылар сияқты жануарлармен бірге суреттеледі. Оған байланысты тағы да көптеген жаратылыстар бар, мысалы күнге күйінетін жыландар немесе суды жақсы көретін кесірткелер мен жәндіктер. Кокопеллидің флейта тартып ойнауымен ауыл шаруашылығына билік етеді, қысты қуып, көктемді әкеледі. Көптеген тайпалар, мысалы Зуни тайпасы, Кокопеллиді жаңбырмен байланыстырады. Ол көбінесе жүгері ұнтақтау обрядтарын бейнелейтін Пайятамаумен бірге келеді. Кейбір тайпалар оның арқасында тұқымдар мен нәрестелерді тасиды дейді. Соңғы жылдары Кокопеллидің эмаскуляцияланған (яғни итифальдық емес) нұсқасы АҚШ-тың оңтүстік-батысының жалпы символы ретінде қабылданды. Оның суреті футболкалар, бейсболкалар, кілт сақиналары және аула жиһаздары сияқты көптеген заттарда қолданылады. Оны "Breaking Bad" сериалының бірнеше эпизодында Уолтер Уайттың (Брайан Кранстон) үйіндегі бассейіннің қабырғасында да көруге болады. Колорадо штатының Гранд-Джанкшн және Юта штатының Моаб қалалары арасындағы велосипед жолы қазір Кокопелли жолы деп аталады.
Among the Hopi, Kokopelli carries unborn children on his back and distributes them to women; for this reason, young girls often fear him. He often takes part in rituals relating to marriage, and Kokopelli himself is sometimes depicted with a consort, a woman called Kokopelmimi by the Hopi. It is said that Kokopelli can be seen on the full and waning moon, much like the "man" or the "rabbit" on the moon." Kokopelli also presides over the reproduction of game animals, and for this reason, he is often depicted with animal companions such as rams and deer. Other common creatures associated with him include sun bathing animals such as snakes, or water loving animals such as lizards and insects. In his domain over agriculture, Kokopelli's flute playing chases away the winter and brings about spring. Many tribes, such as the Zuni, also associate Kokopelli with the rains. He frequently appears with Paiyatamu, another flutist, in depictions of maize grinding ceremonies. Some tribes say he carries seeds and babies on his back. In recent years, the emasculated (i. e. non ithyphallic) version of Kokopelli has been adopted as a broader symbol of the Southwestern United States as a whole. His image adorns countless items such as t shirts, ball caps, key chains, and patio decor. He is also noticeable on the wall by the swimming pool on the home of Walter White (Bryan Cranston) in several episodes of Breaking Bad. A bicycle trail between Grand Junction, Colorado, and Moab, Utah, is now known as the Kokopelli Trail.
Шығуы мен дамуы
Кокопелли кем дегенде Хохокам, Юман және Тұңғыш Пуэбло тайпаларының заманынан бері құрметке ие. Оның ең алғашқы бейнелері 750 және 850 жылдар аралығында жасалған Хохокам керамикасында кездеседі. Кокопелли бастапқыда солтүстік Мезоамерикадан келген, похтека деп аталатын ацтек саудагерлерінің бейнесі болуы мүмкін. Бұл саудагерлер тауарларын арқаларына ілген қаптарда тасыған, ал осы қап Кокопеллидің әйгілі дөңгесінің пайда болуына себеп болған болуы мүмкін; кейбір тайпалар Кокопеллиді саудагер деп есептейді. Олар елді мекенге жақындағанда, достарын хабарлау үшін сыбызғыны қолданған болуы мүмкін. Алайда, бұл теория әлі де күмәнді, себебі Кокопеллидің ең алғашқы бейнелері Мезоамерикалық Пуэбло тайпаларының сауда дәуірінен бірнеше ғасыр бұрын, тіпті Ацтек империясы мен оның похтекаларынан бұрын жасалған. Көптеген адамдар Кокопеллинің саудагер ғана емес, одан да маңыздысы, алыстан хабар мен сыйлықтар жеткізуші болғанына сенеді. Керемет әңгімеші ретінде Кокопелли көптеген тілдерді білген, ал оның көптеген дағдыларын толықтыратын дене тілі арқылы әңгіме айту өнерінде шебер болған. Кокопеллидің келген кездегі әдеттегі шулы жариялауы оның ерекше екенін және қауіпсіздігін қамтамасыз еткен. Көбінесе саяхаттарында және саудасында шәкіртімен бірге жүретін Кокопелли алыс және әртүрлі қауымдарды байланыстыруда маңызды рөл атқарды. Оңтүстік Американың Анд тауларында "Экеко" кейіпкері де осы сияқты қызмет атқарған. Ол келгенде, киімдеріне ілінген заттарының дыбысы баршаға оның тауарлары мен ырыс-несібелермен бірге кешкі ойын-сауық пен саудаға дайын екенін хабарлаған. Күнде де, жаңалықтар, оқиғалар мен сырттан әкелген сыйлықтармен шағын ауылдарға келген сыртқы қонақтарды "Кокопелли" деп атау қалыпты жағдай. Тағы бір теория бойынша, Кокопелли – антропоморфты жәндік. Кокопеллидің ең ерте бейнелерінің көптегені оны жәндік сияқты көрсетеді. "Кокопелли" есімі "Коко" деген сөздің бірі болуы мүмкін, ол Хопи және Зуни құдайларының бірі, ал "пелли" – Хопи және Зуни тіліндегі жәндіктердің бір түрі. Шамамен 1200-1400 жылдар аралығында дөңгес пішіндес әйел бейнесінде су ыдыстары жасалған. Бұл бейнелер мәдени қаһарман немесе ата-бабаны бейнелеуі мүмкін, сондай-ақ су мен құнарлылықтың өмірлік күшін көрсететін ұғымдарды да бейнелеуі мүмкін.
Kokopelli has been revered since at least the time of the Hohokam, Yuman, and Ancestral Puebloan peoples. The first known images of him appear on Hohokam pottery dated to sometime between 750 and 850 AD. Kokopelli may have originally been a representation of Aztec traders, known as pochtecas, who may have traveled to this region from northern Mesoamerica. These traders brought their goods in sacks slung across their backs and this sack may have evolved into Kokopelli's familiar hump; some tribes consider Kokopelli to have been a trader. These men may also have used flutes to announce themselves as friendly as they approached a settlement. This origin is still in doubt, however, since the first known images of Kokopelli predate the major era of Mesoamerican Ancestral Pueblo peoples trade by several hundred years, as well as the Aztec Empire and its pochtecas. Many believe that Kokopelli was more than a trader, and more significantly, an important conveyor of information and trinkets from afar. As a storyteller par excellence, Kokopelli had the gift of languages, with a formidable repertoire of body language storytelling skills to complement his many talents. Kokopelli's usual noisy announcement upon arrival secured both the identity, and therefore the safety, of his unique presence into a community. Often accompanied by an apprentice in his travels and trade, Kokopelli was important in linking distant and diverse communities together. In the South American Andes, the 'Ekeko' character functioned in much the same way. Upon arrival, his banging and clanging of his wares dangling all about his person signaled to all that a night of entertainment and trade of his goods and talismans was at hand. Even today, occasional outside visitors may be called or referred to as 'Kokopelli' when they bring news, stories, and trinkets from the outside world to share with the little pueblos or villages. Another theory is that Kokopelli is actually an anthropomorphic insect. Many of the earliest depictions of Kokopelli make him very insect like in appearance. The name "Kokopelli" may be a combination of "Koko", another Hopi and Zuni deity, and "pelli", the Hopi and Zuni word for the robber fly, Between approximately 1200 to 1400 AD, water vessels were crafted in the shape of a humpbacked woman. These forms may represent a cultural heroine or founding ancestor, and may also reflect concepts related to the life giving blessings of water and fertility.