Кіріспе
Жасуша бетіндегі антигендерді анықтайтын дифференциациялау протоколының кластері. CD34 – адам, егеуқұйрық, тышқан және басқа да түрлерде CD34 генімен кодталатын трансмембраналық фосфогликопротеин. CD34 атауы жасуша бетіндегі антигендерді анықтайтын дифференциациялау протоколының кластерінен шыққан. CD34 гематопоэтикалық шектеулі жасушаларда алғаш рет Civin және авторлар тобы, сондай-ақ Tindle және авторлар тобы дербес түрде сипаттаған. Бұл жасуша бетіндегі гликопротеин ретінде және жасушалардың жабысу факторы ретінде жұмыс істейді. Ол гематопоэтикалық шектеулі жасушалардың сүйек миының жасушадан тыс матрицасына немесе тікелей стромальды жасушаларға байланысуына да көмектеседі. Клиникалық жағынан, CD34 сүйек миын трансплантациялау үшін гематопоэтикалық шектеулі жасушаларды іріктеу және тоғытумен байланысты. Осы тарихи және клиникалық байланыстарға байланысты CD34 экспрессиясы көбінесе гематопоэтикалық жасушалармен байланысты; алайда, ол көптеген басқа жасуша түрлерінде де кездеседі. Бірақ оның нақты функциясы туралы көп мәлімет жоқ. CD34 сонымен қатар маңызды жабысу молекуласы болып табылады және T-жасушаларының лимфа түйіндеріне енуі үшін қажет. Ол лимфа түйіндерінің эндотелийінде экспрессияланады, ал оған байланысатын L-селектин T-жасушасында болады. Керісінше, басқа жағдайларда CD34 молекулалық «тефлон» рөлінде әрекет етеді, мастоциттердің, эозинофилдердің және дендриттік жасушалардың прекурсорларының жабысуын бұзады және қан тамырларының люменін ашуға көмектеседі. Соңғы деректер CD34 эозинофилдер мен дендриттік жасушалардың прекурсорларының хемокинге тәуелді қозғалысында белгілі бір рөл атқаратынын көрсетеді. Оның әрекет ету механизміне қарамастан, CD34 және оның туыстары – подкоаликсин мен эндогликан, барлық жағдайларда жасушалардың қозғалысын жеңілдетеді. Еске сала кетейік, егеуқұйрықтар мен адамдардағы Ұзақ мерзімді гематопоэтикалық шектеулі жасушалар (LT HSC) ең жоғары өзін-өзі жаңарту қабілетіне ие гематопоэтикалық жасушалар болып табылады және олардың CD34+ және CD38− жасушалар фракциясы екені көрсетілген, бұл жасушалардың ізбесінен (LIn−) алынған. Адамның HSC-лары CD34 маркерін экспрессиялайды. Кейінгі зерттеулер төмен родамин сақталуының Lin−CD34+CD38− популяциясындағы LT HSC-ларды анықтайтынын көрсетті. CD34 егеуқұйрық гематопоэтикалық шектеулі жасушаларының шамамен 20%-інде экспрессияланады және оны стимуляциялауға және кері қайтаруға болады.
Клиникалық қолдану
CD34+ жиі клиникалық жағдайда гемопоэтикалық дің жасушаларының санын анықтау үшін қолданылады. Бұл, әдетте, жасуша дозасын белгілеу үшін пайдалы маркер болып табылады, бірақ CD34+ мөлшерін анықтау кейбір жағдайларда сенімді болмауы мүмкін екенін көрсететін деректер бар. CD34+ жасушаларын иммуномагниттік әдістер арқылы қаннан бөліп алып, CD34+ трансплантацияларында қолдануға болады, мұндай трансплантацияларда трансплантатқа қарсы реакцияның (host-versus-graft disease) деңгейі төмен болады. Антиденелер гематопоэтикалық ататеме клеткаларын зерттеу және клиникалық сүйек миын трансплантациялау үшін мөлшерлеп анықтауға және тазартуға қолданылады. Дегенмен, CD34+ мононуклеарлық жасушаларды санау, гематогондар (B лимфоциттерінің алдындағы клеткалары) және CD34+ мегакариоциттердің әсерінен сүйек миындағы миелоидты бласттардың санын арттырып көрсетуі мүмкін. CD34+ және CD38 белгілерімен анықталатын жасушалар дифференциацияланбаған, примитивті формада болады; яғни, олар көп потенциалды гематопоэтикалық дің жасушалары. Осылайша, CD34+ экспрессиясының арқасында мұндай дифференциацияланбаған жасушаларды бөліп алуға болады. Ісіктерде CD34 альвеолярлы жұмсақ тінді саркомасында, preB ALL (75% жағдайда оң нәтиже), AML (40%), AML M7 (көпшілігі), дерматофибросаркома протоберанс, асқазан-ішек трактісінің стромалық ісіктерінде, алып клеткалы фибробластомада, гранулоциттік саркомада, Капоши саркомасында, липосаркомада, қатерлі фиброздық гистиоцитомада, қатерлі перифериялық нерв қабықшаларының ісіктерінде, менингеальды гемангиоперицитомаларда, менингиомаларда, нейрофибромаларда, шванномаларда және қабыршақтық бүйректің қатерлі ісігінде табылады. CD34 теріс нәтиже берсе, Юинг саркомасы/ПНЕТ, сүт безінің миофибросаркомасы және асқазанның қабынулы миофибробластық ісіктері жоққа шығарылуы мүмкін. CD34+ гематопоэтикалық дің жасушаларын инъекциялау клиникалық жағдайда омыртқа миының зақымдануы, бауыр циррозы және перифериялық тамыр аурулары сияқты әртүрлі ауруларды емдеу үшін қолданылады.
Өзара әрекеттесулер
CD34 CRKLмен өзара әрекеттеседі. Сонымен қатар, ол қабыну процесінде маңызды L-селектинмен де өзара әрекеттеседі. CD34 шаштың түбірлеріндегі меланоциттердің жаңаруымен байланысты, ал CD34+ нейрондық жаңарумен байланысты.