Кіріспе

Иммунологиядағы жіктеу Дифференциация кластері (немесе атау кластері, жіктеу детерминанты деп те аталады және көбінесе CD деп қысқартылады) – жасуша бетіндегі молекулаларды анықтау және зерттеуге арналған хаттама, олар жасушалардың иммунофенотипі үшін нысаналар қызметін атқарады. Физиологиялық тұрғыдан алғанда, CD молекулалары түрлі жолдармен әрекет ете алады, көбінесе жасуша үшін маңызды рецепторлар немесе лигандтар ретінде танылады. Әдетте сигнал каскады іске қосылады, бұл жасушаның қызметін өзгертеді (жасушалық сигнализацияға қараңыз). Кейбір CD ақуыздары жасушалық сигнализацияға қатыспайды, бірақ жасушалардың бірігуі сияқты басқа да функцияларды атқарады. Адамдардағы CD нөмірі 371-ге дейін жетеді (2016 жылғы мәліметтер бойынша).

Номенклатура

CD номенклатурасы 1982 жылы Парижде өткен Адам лейкоциттерін дифференциациялау антигендері (HLDA) жөніндегі 1-ші халықаралық семинар мен конференцияда ұсынылып, бекітілді. Бұл жүйе әлемнің әртүрлі зертханаларында лейкоциттердің (ақ қан жасушаларының) беткейлік молекулаларындағы эпитоптарға қарсы генерирленген көптеген моноклоналды антиденелерді (mAbs) жіктеу мақсатымен жасалды. Одан бері оның қолданысы көптеген басқа жасуша түрлеріне тарады, және 370-тен астам CD бірегей кластерлері мен субкластерлері анықталды. Ұсынылған беткейлік молекулаға екі спецификалық моноклоналды антидене (mAb) молекуламен байланысатыны көрсетілгеннен кейін CD нөмірі тағайындалады. Егер молекула жеткілікті сипатталмаған болса немесе тек бір mAb болса, оған әдетте уақытша "w" белгісі беріледі ("CDw186" сияқты). Мысалы, CD2 mAbs – Т-жасушаларында экспрессияланатын 50 кДа трансмембраналық гликопротеинмен реакцияға түсетін реагенттер. CD белгілемелері танылған молекулаларды сипаттау үшін қолданылды, бірақ белгілемеге антиген немесе молекула терминін қосып нақтылау қажет болды (мысалы, CD2 молекуласы). Қазіргі уақытта "CD2" молекуланы, ал "CD2 антителасы" антиденені белгілеу үшін қолданылады. Жасуша популяциялары әдетте белгілі бір жасуша фракциясының CD молекуласын экспрессиялайтынын немесе экспрессияламағанын көрсету үшін '+' немесе '−' символын қолдана отырып анықталады. Мысалы, "CD34+, CD31−" жасушасы CD34-ті экспрессиялайды, бірақ CD31-ді экспрессияламайды. Бұл CD комбинациясы әдетте толыққанды дифференциацияланған эндотелий жасушасына қарағанда дің жасушаға сәйкес келеді. Кейбір жасуша популяциялары жоғары, орташа немесе төмен (немесе сәйкесінше жарқын, орташа немесе әлсіз) деп те анықталуы мүмкін, бұл CD экспрессиясының жалпы айырмашылығын көрсетеді, әсіресе зерттеліп жатқан басқа жасушалармен салыстырғанда. Тимұстағы Т-жасушаларының дамуын қарастыратын зерттеу CD4mid/CD8mid қос-оң жасушалардан CD4hi/CD8mid жасушаларына өтетін жасушаларды анықтау үшін осы номенклатураны пайдаланады.

Физиологиялық функциялары

CD молекулалары лейкоциттерді анықтау үшін өте пайдалы болғанымен, олар жасуша бетіндегі қарапайым маркерлер ғана емес. Белгілі CD молекулаларының тек бір бөлігі толыққанды зерттелген, алайда олардың көпшілігі маңызды функцияларды атқарады. Мысалы, CD4 және CD8 молекулалары антигенді тануда өте маңызды. Ал басқалары (мысалы, CD135) өсу факторларына жасуша бетіндегі рецепторлар болып табылады. Соңғы кезде CD47 маркерінің макрофагтарға фагоцитозды тежеу сигналы беретіні және табиғи өлтіруші (NK) жасушаларын тоқтатып тұратыны анықталды. Бұл зерттеушілерге CD47-ні иммундық қабылдамауды жеңілдету үшін потенциалды мақсат ретінде пайдалануға мүмкіндік берді.