Кіріспе

Ньюфаунд көлі АҚШ-тың Нью-Гэмпшир штатының Графтон округінде орналасқан. Ол Нью-Гэмпширдің орталық аймағындағы Александрия, Бриджвотер, Бристоль және Хеброн қалаларында жатыр. Оның ауданы бойынша ол Нью-Гэмпшир штатының ішінде толығымен орналасқан көлдердің арасында тек Виннипесуки және Скуам көлдерінен ғана кіші, ал штаттағы барлық көлдердің арасында төртінші орында тұр, егер Мэн шекарасындағы Умбагог көлін ескерсек.

География

Ньюфаунд көлінің жағалау сызығы 22 миль (35 км) ұзындықты құрайды. Көлдің ені шамамен 2.5 миль (4 км), ал ұзындығы 6 миль (10 км). Ең терең нүктесі 183 фут (56 м). Басты салалары – Фоллер және Кокермут өзендері. Көлден Ньюфаунд өзені бастау алады, ол Бристоль ауылы арқылы Пемигевассет өзеніне құяды. Көлдің көлемі 98 миллиард галлон суды құрайды. Веллингтон мемлекеттік паркі, Нью-Гэмпшир штатының мемлекеттік парктер жүйесіндегі ең ірі тұщы сулы жүзу жағажайына ие, көлдің батыс жағалауында, Бристоль қаласында орналасқан. Белл аралы – көлдің оңтүстік жағындағы шағын арал. 1942 жылы ол көлдің солтүстік жағында орналасқан Моуглис лагерімен Нью-Гэмпшир штатына сыйға тартылды. Аралдағы тасқа орнатылған тақтаға сәйкес, «Ашық мектеп» деп белгілі лагерь аралды штатқа «Нью-Гэмпшир тұрғындары үшін, сондай-ақ пайдалануды қалайтындар үшін табиғи сұлулығын сақтап, мәңгілікке кемпингтік аймақ ретінде қалсын деп берді. Оны күтіңіздер», - делінген тақтада. Көлде бірнеше танымал құм сілкіністері бар. Біреуі Фоллер өзенінің сағасында, Веллингтон мемлекеттік паркінің оңтүстігінде орналасқан. Екіншісі Хеброн қаласында, Кокермут өзенінің сағасында, көлдің солтүстік-батыс бұрышында жатыр.

Атауы

Бір дәстүрге сәйкес, жергілікті американдықтар көлді "Паскуани" деп атаған, яғни "каноэ жасауға қолданылатын қайың қабығы табылған жер". 1751 жылы Джон Кендалл мен Джонатан Фарвелл Мейсон иелерінің батыс жерлерін белгілеуге қатысты, онда олар оны "Жаңа табылған көл" немесе "Бейкер тоғаны" деп атады. Бұл ақпарат Эммануэль Браунға 1752 жылы оның "Нью-Джерси, Пенсильвания, Нью-Йорк және Жаңа Англияның жаңа және дәл картасын" жариялауға дейін жетпеген болуы мүмкін, себебі картада көл атаусыз қалды. 1755 жылы Томас Джеффрис "Жаңа Англияның ең көп қоныстанған бөліктерінің картасын" жариялады, онда көл көрсетілген, бірақ әлі де аты жоқ. 1761 жылы "Оның Мажестісінің Нью-Гэмпшир провинциясының дәл картасы" деп аталған картада аймақ егжей-тегжейлі көрсетілген, бірақ көл атаусыз болды. 1766 жылы Нью-Честер иелері баспа жазбаларында көлді "Жаңа табылған тоған" деп атады. Ақырында Мейсонның алтыншы мұрагері Джон Тафтон Мейсон сот ісін жеңіп, жерді Мейсон иелері деп белгіленген синдикатқа сатты. 1753 жылдың 14 қыркүйегінде Нью-Гэмпшир штатының Честер қаласындағы синдикат Мейсон иелерінен жерді сатып алды, содан кейін ол "Жаңа Честер" деп аталды. 1788 жылдың 12 ақпанында аумақ бөлінді, ал Ньюфаунд көлінің солтүстігі мен шығысындағы аумақ және Ньюфаунд өзені Бриджуотер болып құрылды. 1819 жылдың 24 маусымында көлдің үштен екі бөлігі Бристоль болып құрылды. Жыл сайын наурыздың ортасынан шілде айының басына дейін көлге қосымша балық жіберіледі. 2011 жылы бұл 305 теңізге шыға алмайтын лосось, жалпы салмағы және 1845 дана жаңбырлы алабұғаны құрады.

Бу кемелері

Ньюфаунд көлінің суларында бірнеше бу кемелері болған. Біріншісі, капитан Джордж В. Доуға тиесілі «Пионер» кемесі, 1865 жылы көлге қойылды. Ол өрт сөндірілмей жанып кетті. 1878 жылы Эдвард М. Дрейк 17 метрлік «Кардиган» кемесін көлге жіберді, ол 1883 жылға дейін жүріп тұрды. Сол жылы 9 метрлік «Леди Хелен» кемесі де оған қосылды, бірақ ол да өртеніп жойылды.

Маяктар

1932 жылы салынған Рид маяғы Вест-Шор жолында, Леджс жанында орналасқан. Ньюфаунд маяғы Бриджвотердегі 3А тас жолындағы Парадайс Пойнт лоджиісінде орналасқан.

Көлдерді қорғау

Ньюфаунд көлінің суларын және оны қоршаған жерді қорғау мақсатында 1971 жылы Ньюфаунд көлі аймақтық қауымдастығы (NLRA) құрылды. Қазіргі таңда қорғауға алынған жердің жалпы ауданы құрайды.