Кіріспе

Ирландияның Килдер графтығындағы Палладиандық ел үйі
Килкенни графтығындағы үй

Кастлтаун үйі, Келбридж, Килдер графтығы, Ирландия, 1722 жылы Ирландияның Төменгі палатасының спикері Уильям Конолли үшін салынған Палладиандық ел үйі. Ол мүліктің орталық бөлігі болды. 1965 жылы мүлік сатылып, кейін бөлінді. Үй және 120 акрлық негізгі жерді сақтап қалуды көздеген адамдар тобы сатып алып, Ирландиялық Грузин қоғамының алғашқы маңызды жобасы болды; кейін арнайы қайырымдылық қорына, соңында мемлекеттік меншікке берілді. Қалған кең мүліктің көп бөлігі мемлекеттік орман шаруашылығы компаниясы Coillte және құрылыс компаниялары арасында бөлісті, ал кейбір жерлерге, әсіресе бұрынғы жеміс бақшасы мен қоршалған бақшаға құрылыс салынды. 2023 жылдың қыркүйегінде басты кіру жолы мен тұрақ орнына қатысты мәселелер туындап, наразылықтар өтті.

Ішкі бөлмелер

1720 жылдарға тән, әрқашан кеңейіп келе жатқан қабылдау бөлмелері piano nobile-де орналасқан. Үйге кіру үшін сыртқы баспалдақпен көтеріліп, әсем мүсіндеме және отбасының суреттерімен безендірілген үлкен кіреберіс залына кіретін едіңіз. Сол жақта екі кішкентай бөлмеден жасалған асхана орналасқан. Залдың оң жағында зәулім баспалдақ тұрды. Бұл баспалдақ Портланд тасынан салынған және тіреусіз орнатылған. Алға қарай сол жақта Жасыл қонақ бөлмесі орналасқан, ол үйдің орналасуына байланысты "Салон" деп те аталады. Отбасы қонақтарын осы бөлмеде қабылдап, үйден шығарғанда және (үйдің сол жағында қалып) Қызыл қонақ бөлмесіне кірген. Одан әрі Баспа бөлмесі 1760 жылдардағы сәнге сәйкес, сүйікті суреттерден қиылған өрнектермен безендірілген. Бұл бөлме оң жақта орналасқан және осы кезеңдегі Ирландиядағы осындай бөлмелердің жалғыз сақталған мысалы деп есептеледі. Соңғы бөлме – Мемлекеттік жатын бөлмесі, оны корольдік отбасы пайдаланбаған, бірақ Дублинде орналасқан вице-корольдер пайдаланған. Онда Венециядан әкелінген орындықтар бар. Кастлтаунның тағы бір ерекшелігі – 80 фут (24 метр) ұзындығындағы Ұзын галерея, ол 1770 жылдары О'Райли Помпеи стилінде көк, қызыл және алтын түстермен безендірген.

Ерте тарих

1729 жылы Уильям Конолли қайтыс болғаннан кейін, оның жесірі Кэтрин (туған аты Конингем) сол үйде тұрып, 1752 жылы өзі қайтыс болғанға дейін онда әсем кештер өткізіп келді. Кастлтаун иелігі содан кейін Коноллидің жүрегі елжіреген немересі, Баллишанноннан депутат болған Уильям Джеймс Коноллиге көшті. 1754 жылы Уильям Джеймс қайтыс болғаннан кейін, ол оның ұлы Том Коноллиге тиді, ал оның әйелі, Леди Луиза (Англия королі II Карл мен Луиза де Керуальдің шөбересі) 1760 және 1770 жылдары интерьерді безендіруді аяқтады. Леди Луиза өскен Картон үйі Кастлтаун үйінен солтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Интерьердегі көптеген жұмыстар Уильям Чемберстің жобалары бойынша орындалды. Леди Луиза сонымен қатар жерді жақсарту жұмыстарын тапсырды; орман арқылы жасалған дренаждық жүйе өте тапқыр, су деңгейінен төмен жатқан жерлерде де жүруге қолайлы құрғақ жолдар құрылған (ха-ха қоршауы осы күрделі желінің бір бөлігі). Ол салған орман жолдары бүгінгі күнге дейін жарамды, бірақ жол тонаушыларға қарсы шаралардың салдарынан бірнеше су өткізгіштер бұзылып, жолдар қайтадан суға толып жатыр. Том Конолли 1803 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол иелігін әйеліне қалдырды, ал ол 1821 жылы қайтыс болғаннан кейін, оны өзінің үлкен шөбересі Эдвард Майкл Пакенхэмге, кейіннен Донегалдан депутат болған, Конолли тегін қабылдау шартымен қалдырды. Оның орнын үлкен ұлы, 1849-1876 жылдар аралығында Донегалдан эксцентрикті депутат болған Том Конолли басты. Томның үлкен ұлы Томас Кастлтаунды мұра етті, бірақ 1900 жылы қаза тапқаннан кейін иелік оның інісі, майор Эдвард Коноллиге көшті. Конолли әулеті 1965 жылға дейін ата-бабаларының үйінде, соңында Конолли Кэрьюлер ретінде тұрып келді, содан кейін 6-шы барон Кэрью оны коллекциялары мен жерімен бірге майор Уилсонға 133 000 фунт стерлингке сатты. Жердің бір бөлігі құрылысқа берілді, бірақ кейбір ерекшеліктері жаңа ғимараттардың арасында сақталды.

Десмонд Гиннес және Кастлтаун қоры

Үй 1967 жылы Марига мен Десмонд Гиннес 93,000 фунтқа вандализмнен сақтап қалу үшін сатып алынды, ол Ирландиялық Грузин қоғамының бас штабына айналды және ақырында жаңадан құрылған Кастлтаун қорына тапсырылды. Меншік бөлік-бөлікке сатылды, үйдің маңындағы жерлер сақталды, Десмонд Гиннес жеке өзінде шағын бөліктерін қалдырды, орманды Кродон Вудс бөлігі кейіннен Coillte компаниясына сатылды, ал Кильдар округінің кеңесі уақыт өте келе бір бөлігін сатып алды. Меншіктің көп бөлігі орман және жасыл кеңістік ретінде сақталған, бірақ оңтүстік-батыстағы үлкен бөлігі Кастлтаун иелігі ретінде дамытылды, бұл дау тудырды, себебі ол негізгі үйге тым жақын салынды және қабырғалы бақ пен жеміс бағын (оның қабырғасы әлі де тұр) қамтыды, олар жойылды. Дегенмен, беседка, үй иесінің үйі және сәндік ғибадатхана сияқты кейбір нысандар құрылыс компаниясы Janus Securities пен Ирландиялық Грузин қоғамы арасындағы келіссөздер нәтижесінде сақталды.

Қазіргі заман

Қайырымдылық Castletown қоры қаржылық және операциялық қиындықтарға тап болды, сондай-ақ күтім мен үздіксіз қалпына келтіру жұмыстарына байланысты шығындармен күресті. 1994 жылы қор мен мемлекет арасындағы ұзақ келіссөздерден кейін Castletown House, 120 акрлық жерімен бірге, Қоғамдық жұмыстар басқармасына (OPW) берілді. OPW үйдің де, жердің де қалпына келтіру бағдарламасын жалғастырды. Үйдің және кейбір меншік нысандарының қорғалуына қарамастан, бұрынғы кең иеліктегі кемінде бір нысан – Газебо, 2007 жылдың соңында жоспарлау рұқсатысыз ішінара бұзылды. Тиісті құрылыс салушыға заң бұзу туралы хабарлама жолданды және одан әрі шаралар күтілуде. 2012 жылы Castletown House пен Лиффи арасындағы көлді қалпына келтіру жұмыстары басталды, ал 2016 жылы үйдің артында және батысында орналасқан демалыс бағына жұмыс жүргізілді.

Кіру және жол жүру құқығы

Жаяу жүргіншілер Celbridge қаласының басты көшесінің бір жағынан, бұрынғы жарты мильдік басты жолмен, екі жағында липа ағаштарымен қатарласып өте алады. 2007 жылдан бері көлікпен кіру N4 / M4 тас жолының 6-шы қиылысының солтүстік жағынан, үйге жақын тұрақпен мүмкін болды. 2023 жылдың қыркүйегінде көлік кіреберісінің, сондай-ақ негізгі және мүгедектерге арналған тұрақ аймақтарының жабылатыны хабарланды, себебі Castletown басқарушы мемлекеттік агенттік пен қалған жердің жаңа иелері арасындағы келіспеушіліктер жергілікті наразылықтарға алып келді. Liffey өзені бойында ресми емес жаяу жол, ал екінші жол үйден Leixlip қаласына қарай, Batty Langley жобалаған қақпа үйінің жанынан өтеді.

Ағымдағы қызмет

Кастлтаун үйі әртүрлі академиялық және көркемдік ұйымдарға есігін ашты. 2007 жылы Кастлтаун үйінде тұрақты жұмыс істеген алғашқы өнер ұйымы – The Performance Corporation, нақты орынға арналған театр компаниясы болды. Компания кеңсесін осы үй-жайдан басқарады, сондай-ақ өзінің қойылымдарына репетициялар өткізеді және жыл сайынғы халықаралық түрлерді араластыратын резиденция бағдарламасын – "SPACE бағдарламасын" ұйымдастырады. OPW Maynooth University Archive and Research Centre 2008 жылдың қараша айында президент Мэри МакАлиздің қатысуымен ашылды. Ол ирландиялық елдiк үйлер мен олардың тұрғындарының тарихына қатысты мұрағаттарды және басқа да дереккөздерді сақтау мен зерттеуді жеңілдету үшін құрылды. Бұдан бөлек, ол декоративтік өнер саласындағы зерттеулерге де көмектеседі. Бұл орталық Қоғамдық жұмыстар басқармасы мен Мейнут университеті арасындағы жаңа және үміткерлік ынтымақтастықты көрсетеді. Мұрағат және зерттеу орталығы Кастлтаун үйінің екінші қабатында орналасқан. 2018 жылдан бастап, әр сенбі сайын Кастлтаун үйінің паркінде парк-бег (parkrun) өткізіліп тұрды.