Кіріспе

Килкенни замогы (Caisleán Chill Chainnigh) – Ирландиядағы Килкенни қаласында орналасқан, 1260 жылы Норе өзенінің қайық өткізу орнын және бірнеше жолдың қиылысын бақылау үшін салынған қамал. Бұл Нормандардың билігінің символы болды. Алғашқы 13 ғасырдағы күйінде қамал қаланың қорғаныс жүйесінің маңызды бөлігі болған, төрт үлкен дөңгелек мұнарасы және үлкен ор қазбасы болған, оның бір бөлігі бүгінге дейін Парад алаңында көрініп тұр. 1967 жылы Артур Батлер, Ормондтың 6-маркизі, қамалдың Килкенни халқы үшін Каслді қайта жаңарту комитетіне 50 фунт стерлингке сатты. Қазір қамал мен оның аумағын Мемлекеттік жұмыстар басқармасы басқарады, ал бақтар мен саябақтар жұртшылыққа ашық. Парад мұнарасы конференциялар өткізуге арналған орын. 2002 жылдан бері Ирландия Ұлттық университетінің Килкенни кампусының түлектеріне дипломдар мен дәрежелер табыстау рәсімдері осы қамалдың ішінде өткізілуде.

Ерте тарих

Ричард де Клэр, Пемброктың 2-ші графы, көбінесе Стронгбоу деп аталатын ол 12 ғасырда алғашқы құрылысты, әдетте ағаштан жасалған қамал салдырды. Англо-нормандар 1173 жылы қамал салды, мүмкін, бұл Осрай патшаларының бұрынғы резиденциясының орнында болған. Килкенни Ленстер лордтығының бір бөлігі болды, ол Стронгбоуға берілді. Стронгбоудың қызы және мұрагері Изабель 1189 жылы Уильям Маршаллға үйленді. Маршалл Ирландияда, Англияда, Уэльсте және Францияда үлкен жерлерге ие болды және оларды тиімді басқарды. 1192 жылы ол Джеффри ФицРобертті Ленстердің сенаторы етіп тағайындады, осылайша Килкенниде дамудың маңызды кезеңі басталды, соның ішінде Килкенни қамалының дамуы. Қамал Килкеннидің сенаторы, сэр Гилберт Де Боунға тиесілі болды, ол 1270 жылы анасынан Килкенни графтығы мен қамалды мұра етті. 1300 жылы Эдуард I оны заңнан тыс деп жариялады, бірақ 1303 жылы оны қайта орналастырды, ол 1381 жылы қайтыс болғанға дейін қамалды ұстады. Ол оның мұрагері Жоаннаға берілмеді, бірақ тәжге алынып, 1391 жылы Батлер отбасына сатылды. Батлер отбасының көптеген белгілі мүшелерінің арасында леди Маргарет Батлер (шамамен 1454 немесе 1465–1539) – ирланд ақсүйек әйелі, Томас Батлердің, Ормондтың 7-ші графының қызы болды. Леди Маргарет Батлер Килкенни қамалында дүниеге келді. Ол сэр Уильям Болейнге үйленді және Англия королі Генрих VIII-нің екінші әйелі Анна Болейннің анасы болды.

Конфедеративтік Ирландия

17 ғасырда қамал сол кездегі Ирландияның Лорд-лейтенанты Джеймс Батлер, Ормондтың 1-ші герцогының әйелі Элизабет Престонның қолына түсті. Батлер, отбасының көпшілігінен өзгеше, протестант болды және 1640 жылдардағы Ирландия Конфедерациясы соғыстары кезінде Ирландиядағы Карл I-нің өкілі ретінде танылды. Бірақ, оның қамалы католик көтерілісшілер қозғалысының астанасы болды – Конфедеративтік Ирландия, оның Парламенті немесе "Жоғарғы Кеңесі" 1642 жылдан 1648 жылға дейін Килкенниде жиналды. Ол кезде Ормондтың өзі Дублинде тұрды. 1650 жылы Оливер Кромвельдің Килкенниді қоршауы кезінде, Ирландияны жаулап алу кезеңінде, қамалдың шығыс қабырғасы мен солтүстік-шығыс мұнарасы зақымданды. Кейін олар бұзылып жаңартылды. 1661 жылы Батлер жер аударылудан оралғаннан кейін қамалды "заманауи" шато стилінде қайта жаңғыртты. 18 ғасырға қарай қамал тозығы жетіп, Батлер отбасының ахуалының нашарлауын көрсетті. Алайда, Анн Вандесфорд Кастлкомер, Джон Батлерге, Ормондтың 17-ші графына үйленгеннен кейін отбасына қайтадан байлық әкеліп, қамалдың қалпына келтірілуіне үлес қосты. 19 ғасырда Батлерлер оны бастапқы ортағасырлық түріне келтіруге тырысты, солтүстік қанатын қайта тұрғызып, оңтүстік қабырғасын кеңейтті. 1854 жылы тағы да қосымша құрылыстар салынды. 1904 жылы Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігінің королі VII Эдуард және оның әйелі, патшайым Александра Килкенни қамалына сапар жасады.

ХХ ғасырдағы қамал

Отбасы 1915 жылға дейін Типперри мен Килкеннидегі жалға берілген жерлерінің көп бөлігін, 21 000 акр (85 км²) жерді 240 000 фунт стерлингке сатты. Джеймс Батлер, Ормондтың 3-маркизі, 1919 жылы қайтыс болды. Оның өлімінен кейінгі мұрагерлік салығы мен шығындар 166 000 фунт стерлингке жетті. 1922 жылы, Ирландия азамат соғысы кезінде, Ирландия еркін мемлекетінің күштері сарайды республикашылармен қоршады. Ормондтар, олардың сүйікті пекинестерімен бірге, шабуылдың басты нысаны болған үлкен қақпаның үстіндегі бөлмелерінде қалуды жөн көрді. Есіктерінің алдында пулемет орналасқан. Тек бір адам жарақат алды, бірақ сарайға көп зиян келді, оны жөндеуге көп жыл кетті. Джордж Батлер, Оссори графы және оның отбасы 1935 жылға дейін сарайда тұрды. Көтерілген салықтар, мұрагерлік салығы, экономикалық депрессия және тұру құны оларға әсер етті. Ормондтар 1880 жылдары 22 000 фунт стерлинг жалға алудан түсім алған болса, 1930 жылдары инвестициялық кіріс шамамен 9 000 фунт стерлинг болды, ал 1950 жылға қарай бұл инвестициялар тек 850 фунт стерлингке айналды. Бұл, бұрын Ұлыбритания аралдарында үстемдік құрған отбасын байланыстырып, сақтап, біріктіретін, әлі де дамып келе жатқан ұйым. Мик Джаггер мен Марианна Фейтфулл сарайдағы кештің басталуына келді, ал Джаггер газетшілерге "Біз жай ғана көңіл көтеру үшін келдік" деді. Қазір ол Килкенни халқына тиесілі.

Қалпына келтіру

20-шы ғасырдың қалған бөлігінде сарайды қалпына келтіру және күтіп ұстау жұмыстары кең көлемде жүргізілді, сондай-ақ ол келушілерге есігін ашты.

Батлер галереясы

Бұрын Килкенни қамалының ұзын галереясында орналасқан Батлер галереясы, қазір қайта жаңартылған Эванс үйінде орналасқан. Бұл үй 19 ғасырда мұқтаж үй қызметшілері үшін салынған бұрынғы қайырымдылық үйі. Онда Килкенни өнер галереясы қоғамы ұйымдастырған кезекті көрмелер Пегги мен Хьюберт Батлер атымен аталған жайда көрсетіледі.

Қазба жұмыстары

Бен Муртагтың 1990 жылдардағы қазба жұмыстары мен құрылыс зерттеулері бұрынғы қамалдың іздерін ашты, сондай-ақ жағалық қақпаны (қиық кіреберіс), қамалдың Парадқа қараған арығының бөлігін (қазір көрініп тұр) және қамалдың жоғалған оңтүстік-шығыс жағын жартылай ашып көрсетті. Кіреберіс жоқ болған шығыс қабырғасы арқылы болған. Бастапқы қамалдың тас тіреуіштер және гардероб сияқты басқа да әртүрлі ерекшеліктері де қазылып алынды.

Ауа райы туралы мәліметтер

Ирландияның ресми түрде танылған ең жоғары ауа температурасы 33,3 °C (92 °F) 1887 жылғы 26 маусымда Килкенни қамалында тіркелді.